«Δεν έχει φρένα, πήδα»

Η κακή συντήρηση και η προβληματική ρύθμιση στο σύστημα πέδησης «έκτακτης ανάγκης» σε μηχανή λείανσης γραμμών   φαίνεται ότι ήταν – σύμφωνα με τα πρώτα δεδομένα της δικογραφίας που παρουσιάζουν «ΤΑ ΝΕΑ» – η αιτία του τραγικού συμβάντος που συνέβη στις 16 Νοεμβρίου στις γραμμές του ΗΣΑΠ με έναν 41χρονο εργάτη να χάνει τη ζωή του όταν πήδηξε κοντά στον σταθμό Ειρήνη και χτύπησε σε δέντρο που ήταν κοντά στις γραμμές. Τρεις άλλοι επιβάτες αλλοδαποί που επέβαιναν στον ίδιο συρμό επισκευής των γραμμών πήδηξαν στις αποβάθρες των σταθμών Ειρήνη και Νέο Ηράκλειο χωρίς ευτυχώς να τραυματιστούν σοβαρά, ενώ ένας έλληνας τεχνικός είχε παραμείνει πάνω σε αυτόν μέχρι το σημείο σύγκρουσης με άλλον κενό συρμό του ΗΣΑΠ πριν από τον σταθμό Αττική.

Η σύγκρουση. Οπως προκύπτει από τη σχετική χρονομέτρηση, από τη στιγμή που διαπιστώθηκε ότι το μηχάνημα λείανσης δεν μπορούσε να σταματήσει εντός πέντε λεπτών είχαν πηδήξει οι τέσσερις εκτός συρμού και σε άλλα έξι λεπτά είχε φτάσει η μηχανή στο σημείο της σύγκρουσης με τον συρμό του ΗΣΑΠ. Παρότι τις πρώτες ώρες μετά το τραγικό συμβάν είχε αναφερθεί ότι η τοποθέτηση του εν λόγω συρμού για την ανάσχεση της πορείας του ανεξέλεγκτου οχήματος έγινε βάσει ειδικού προβλεπόμενου σχεδίου, από τα έγγραφα που περιλαμβάνονται στη δικογραφία και από τις καταθέσεις συντονιστών του δικτύου κ.λπ. προσδιορίζεται ότι κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται από κάποια διαδικασία. Οπως συμπληρώνεται, ήταν αυτοσχεδιασμός της στιγμής από τους τρεις-τέσσερις ανθρώπους που ήταν εκείνη την ώρα στο κέντρο του δικτύου. Ο έλληνας υπάλληλος του ΗΣΑΠ που είχε παραμείνει στο ανεξέλεγκτο μηχάνημα έργου μέχρι το σημείο της σύγκρουσης κατέθεσε τα εξής: «Το όχημα λειαντικής μηχανής ήταν τρία βαγόνια κι εγώ ήμουν μόνος μου στο τελευταίο. Αφού είχαμε τελειώσει τις εργασίες που έπρεπε, μου διαβίβασε ο Πέτρος (σ.σ.: ο 41χρονος συνάδελφός του που έχασε δυστυχώς τη ζωή του) “δεν έχει φρένα, δεν σταματάει, πήδα”. Ο συρμός ήταν σε πορεία και υπολογίζω από την εμπειρία μου ότι είχε περίπου 40 χλμ./ώρα. Εγώ δεν πήδηξα από το βαγόνι, μπήκα κάτω από το κάθισμα, κουλουριάστηκα και περίμενα. Μετά από κάποιο διάστημα κατάλαβα ότι έγινε σύγκρουση του συρμού μου με κάτι. Αμέσως κατέβηκα και πήγα μπροστά να δω τι συνέβη και είδα τον συρμό μου να έχει τρακάρει με έτερο συρμό για να σταματήσει ο δικός μου συρμός. Αυτό το είχα ακούσει στον ασύρματο, διαβίβασαν ότι θα βάλουν επιβατηγό συρμό για να μας σταματήσουν, όπως και έγινε».

Προδιαγραφές. Ενας άλλος αλλοδαπός εργαζόμενος ανέφερε ότι «μετά τον σταθμό Μαρούσι άκουσα έναν θόρυβο και στην οθόνη του βαγονιού βγήκε η ένδειξη “φρένο συναγερμού”. Τότε, προσπάθησα γυρνώντας ένα κλειδί να επαναφέρω το σύστημα αλλά δεν έγινε αυτό. Τα φρένα δεν δούλευαν. Ο Πέτρος είπε να πηδήξουμε και στη στάση Ειρήνη πήδηξα με έναν συνάδελφό μου».

Από τα πρώτα δεδομένα των πραγματογνωμόνων – την πλευρά του άτυχου υπαλλήλου εκπροσωπεί ο ερευνητής παρόμοιων συμβάντων Παναγιώτης Μαδιάς – δεν φαίνεται να προκύπτει ένδειξη για κάποιο ανθρώπινο λάθος, κακό χειρισμό ή παράλειψη από αυτά τα πέντε άτομα που ήταν πάνω στον συρμό, αφού φαίνεται να προσπάθησαν να σταματήσουν τον ειδικό αυτόν συρμό για τη λείανση των γραμμών, με όλους τους διαθέσιμους τρόπους.

Οι κύριες διαπιστώσεις είναι ότι το εν λόγω μηχάνημα έργου έχει χαμηλότερο επίπεδο προδιαγραφών ασφαλείας, γιατί δεν μεταφέρει επιβατικό κοινό. Διαθέτει έναν ηλεκτρονικό εγκέφαλο που ελέγχει όλες τις λειτουργίες (γκάζι, φρένο, περιστρεφόμενες πέτρες λείανσης κ.λπ.) και εξαρτάται αποκλειστικά από αυτόν. Σε περίπτωση που υπάρξει δυσλειτουργία ή βλάβη στο εν λόγω ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου, ο οδηγός δεν έχει μηχανικό φρένο για να σταματήσει το εν λόγω μηχάνημα. Σε μια τέτοια περίπτωση πατάει ένα μεγάλο κόκκινο κουμπί («μανιτάρι») το οποίο διακόπτει το ρεύμα από μια ηλεκτρική βαλβίδα και διώχνει τον αέρα από το σύστημα πέδησης ώστε να ενεργοποιηθεί το σύστημα έκτακτης πέδησης. Ωστόσο αυτό φαίνεται ότι ήταν κακοσυντηρημένο και όχι σωστά ρυθμισμένο (στις σχετικές κρίσιμες επισημάνσεις προχωρά και ο δικηγόρος του 41χρονου Δημήτρης Φούτσης), με αποτέλεσμα να φρενάρουν μόνο οι τρεις από τους έξι άξονες του συρμού (δηλαδή κάτω από το 50% της προβλεπόμενης συνολικής πέδησης). Το πρόβλημα φαίνεται ότι δεν ήταν η αρχική βλάβη στο κέντρο αλλά η βαριά αμέλεια στη συντήρηση και λειτουργία του συστήματος πέδησης. Η έρευνα από την Τροχαία Αθηνών συνεχίζεται προκειμένου να εξεταστούν όλες οι παράμετροι της υπόθεσης.