Οταν τα Χριστούγεννα ήταν Χριστούγεννα

Χριστούγεννα σε χρόνια δύσκολα, με την Αθήνα να μετράει τις πληγές της μετά τα Δεκεμβριανά, με τον κόσμο αλαφιασμένο απ’ την αντάρα του πολέμου, και καπάκι το εμφύλιο μακελειό, που στην Αθήνα κάπως μαζεύτηκε με τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Στην επαρχία όμως, στα βουνά, το ΚΚΕ δεν δεχόταν ούτε Βάρκιζες ούτε Γιάλτες. Μέσα στην Αθήνα του μίσους, του καθημερινού κλεφτοπολέμου, μέσα στην Αθήνα της φτώχειας, της στέρησης, των καθημερινών αδιεξόδων, το ταπεινό ποδοσφαιράκι έκανε το θαύμα του. Χωρίς γήπεδα, παίζοντας σε μάντρες και νταμάρια, με μοναδικές εξαιρέσεις του Χαριλάου, της Λεωφόρου, το Καραϊσκάκης με την καρβουνόσκονη, και κάποιες μάντρες ελεύθερης βοσκής, του Απόλλωνα στο Ρουφ, του Πανιωνίου στη Νέα Σμύρνη, της Υπεροχής στην αλάνα στο Πεδίον του Αρεως, του Φωστήρα στην περιβόλα πίσω από τα Σφαγεία και της ΑΕΚ πάνω από το ρέμα στη Φιλαδέλφεια (που έτσι και πέρναγε η μπάλα τον μαντρότοιχο τη βρίσκανε έπειτα από 2-3 μέρες να κάνει κρόουλ στο Φαληράκι, γι’ αυτό και το γήπεδό της το ονομάζανε «το αχόρταγο», και που οι μπάλες ήταν το πλέον δαπανηρό τμήμα των εξόδων της).

Σ’ αυτήν την περίοδο, που τα σινεμαδάκια σπάνια, οι καφετέριες ανύπαρκτες, τα ρεστοράν με το σταγονόμετρο και τα μουσικά κέντρα λιγότερα από τα δάχτυλα της μιας παλάμης. Σ’ αυτούς τους καιρούς, που στα μπακάλικα έβρισκες μόνο λίγα όσπρια, λίγα μακαρόνια, καμιά σαρδέλα και κάνα ξεχασμένο φύλλο μπακαλιάρο, και που τα χαρτονομίσματα ξεκινάγανε από 6 μηδενικά και φτάναν εύκολα τα 9, στην Αθήνα λοιπόν του τίποτα, τα Χριστούγεννα ήταν γιορτή. Κι έπρεπε να τη γιορτάσουν, ιδιαίτερα τώρα που ήταν ελεύθεροι. Αλλά πώς, πού και με τι; Ερωτηματικά βαριά, αμείλικτα, που απαιτούσαν απαντήσεις. Και στην ώρα μηδέν, την απάντηση τη δίνει η ΕΠΣΑ, άρτι αναδιοργανωθείσα, με συμμετοχή σωματείων της Α’ Κατηγορίας Αθηνών και με πρωτοβουλία του Απόστολου Νικολαΐδη.

Στην αναγκαιότητα του συγκεκριμένου τουρνουά, το οποίο ονομάστηκε Κύπελλο Εορτών, συναίνεσαν και το Λαϊκό Κόμμα του Τσαλδάρη, και το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Πλαστήρα, και, άκουσον άκουσον, το ΚΚΕ, που 4 μήνες μετά ξεκίνησε τον Ανταρτοπόλεμο! «Επί γης ειρήνη και εν ανθρώποις ευδοκία», και το ευαγγελικό κάλεσμα βρήκε λίαν ευήκοα ώτα. Για να βάζουμε όμως τα πράγματα στη θέση τους, η αρχική σκέψη ήταν άλλη: το Κύπελλο να διεξαχθεί σε 2 ομίλους, έναν στη Λεωφόρο, με συμμετοχή ΠΑΟ, Απόλλωνα, Αθηναϊκού και Αρη Θεσσαλονίκης, και έναν στο Νέο Φάληρο, με Ολυμπιακό, Εθνικό, ΑΕΚ, Πανιώνιο, Φωστήρα και Αστέρα. Να είχε πανελλήνιο χαρακτήρα. Εκεί τους τα χάλασε ο Αρης, απαιτώντας μεγάλη αποζημίωση για να έρθει. Και δεν είχε άδικο. Η επικοινωνία Αθήνα – Θεσσαλονίκη γινόταν μόνο διά θαλάσσης, μια και τα δίκτυα, δρόμοι, γέφυρες και σιδηροδρομικές γραμμές τα αφήσαν οι Γερμανοί σαν δρόμο που του περνάς καλώδια.

Από την άλλη, Ολυμπιακός και ΑΕΚ, αντί για τουρνουά, συμφώνησαν να δώσουν 2 φιλικά παιχνίδια μεταξύ τους. Το Κύπελλο ΠΟΚ, το οποίο παραδοσιακά διεξήγε από το 1930 το Κύπελλο Χριστουγέννων και που το διέκοψε λόγω Κατοχής, αδυνατούσε να δρομολογήσει την επετειακή διοργάνωση. Τότε πήρε την πρωτοβουλία ο Απόστολος Νικολαΐδης με τον Οικονόμου του Απόλλωνα, τον Καραμπάτη του Πανιωνίου και τον Λουλέ που αντιπροσώπευε τον Αστέρα Αθηνών, επίσημη ομάδα του ΚΚΕ, με κόκκινη φανέλα και κίτρινο αστέρι, που είχε αντικαταστήσει την προπολεμική εμφάνισή του, η οποία ήταν μπλε φανέλα και άσπρο αστέρι. Για την ιστορία, κατέκτησε τα 2 πρώτα πρωταθλήματα Αθηνών, του 1945 και του 1946, αποτελώντας και τη σπονδυλική στήλη της εθνικής μας ομάδας στο παρθενικό της ταξίδι στην Τουρκία το 1946.

Ο ΠΑΟ λοιπόν πήρε επάνω του την πρωτοβουλία να συνδιοργανώσει στο γήπεδό του με τα υπόλοιπα αθηναϊκά σωματεία της Α’ Κατηγορίας μια ξεχωριστή διοργάνωση, με κοινό ταμείο για όλους μέχρι και την προημιτελική φάση, τους τρεις δηλαδή πρώτους γύρους. Η διοργάνωση ονομάστηκε Κύπελλο Εορτών ή Αθηναϊκό Κύπελλο Χριστουγέννων. Βαρύτιμο κύπελλο θεσμοθετήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων για τον νικητή, και τιμητική παρουσία του Δημοτικού Συμβουλίου στην έναρξη και στον τελικό. Το τρόπαιο κατέκτησε ο Παναθηναϊκός, ύστερα από έναν περιπετειώδη τελικό με αντίπαλο τον Απόλλωνα Αθηνών. Ο τελικός ολοκληρώθηκε σε 345 αγωνιστικά λεπτά, δημιουργώντας ακατάρριπτο ρεκόρ Γκίνες.

Για τον φοβερό αυτόν τελικό πρέπει ακόμη να σας πω κάποιες λεπτομέρειες. Η διεξαγωγή του είχε προγραμματιστεί για τις 6 Ιανουαρίου – μέχρι τότε, βλέπετε, όλον τον Δεκέμβρη είχαμε τις προκριματικές φάσεις. Τελικά ολοκληρώθηκε στις 16 Ιουνίου! Ενδιάμεσα έγιναν 6 απόπειρες να διεξαχθεί. Ο 1ος αγών διεκόπη λόγω βροχής. Ακολούθησαν 2 ισόπαλοι αγώνες, ο 2ος με παράταση, 2 αναβολές λόγω εργασιακών υποχρεώσεων των παικτών – βλέπετε, τότε δουλεύανε και Κυριακές. Τελικά νικητής ανεδείχθη ο Παναθηναϊκός, έπειτα από 345 αγωνιστικά λεπτά. Σχολιάζοντας περιπαικτικά ο αθλητικός Τύπος πριν από τον τελικό, έγραφε ο πατριάρχης της αθλητικής δημοσιογραφίας Αθανάσιος Σέμπος στην «Αθλητική Ηχώ»: «Θα τελειώσει επιτέλους αυτήν την Κυριακή η ιστορία αυτού του Κυπέλλου, που παραμένει έκθετο 6 μήνες, ή οι ισοπαλίες θα γίνουν μισή ντουζίνα και το Κύπελλο θα κυοφορήσει με τα νέα Χριστούγεννα;».

Για την ιστορία, στις 16 Ιουνίου του 1946, στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, με 5.000 φιλάθλους, ο Παναθηναϊκός προηγήθηκε με 2 γκολ του Χατζηδάκη και 1 του Γιάννη Παπαντωνίου στο 50′ με 3-0. Εκεί άρχισε καταιγιστική η αντεπίθεση της Ελαφράς Ταξιαρχίας. Στο 60′ ο Μαθιός έκανε διπλή απόκρουση σε πέναλτι που χτύπησε το εξτρέμ του Απόλλωνα, ο Στράτος, και σε δεύτερο σουτ του σέντερ φορ Καραμπουρνή. Ακολούθησαν 2 γκολ, του αριστερού εξτρέμ Ροδόπουλου, στο 75′ και στο 82′. Ενα ακόμα γκολ του Τζαβάρα το ακύρωσε ο διαιτητής Λοΐζος και παραλίγο να τιναχτεί ο τελικός στον αέρα. Για την ιστορία, οι ομάδες που έλαβαν μέρος ήταν ο Αθηναϊκός, ο Πανιώνιος, ο Ατρόμητος Αθηνών, ο Ατλας Θυμαρακίων, ο Φωστήρας Ταύρου, ο Αρίων Κολωνακίου, ο Αστέρας Αθηνών, η ΑΕ Παγκρατίου. Στους ημιτελικούς, την 1-1-1946, συναντήθηκαν ο Απόλλων Αθηνών με τον Πανιώνιο και ο Παναθηναϊκός με τον Ατλαντα Θυμαρακίων. Ο Αστέρας Αθηνών απεχώρησε κατόπιν εντολής του κόμματος. Αυτά λοιπόν τα ολίγα για τα Χριστούγεννα μιας άλλης εποχής, ταλαιπωρημένης, κατατρεγμένης, βασανισμένης, αλλά γεμάτης όνειρα, που στον καιρό μας μοιάζουν έπεα πτερόεντα.