Βιβλία στην πυρά, επικίνδυνα μυαλά

«Συμβολικά σήμερα προτάθηκε η ιδέα να κάνουμε την καύση αυτού του βιβλίου. Μαζί με την καύση αυτή, θα κάψουμε, όποιος θέλει, μάσκες, τεστ, οτιδήποτε άλλο θεωρεί ο καθένας ότι θέλει να κάψει. Ας ξεκινήσουμε από τώρα και μετά θα συνεχιστούνε κι άλλες ομιλίες». Τα παραπάνω λόγια ανήκουν στον… ρήτορα αρνητή της πανδημίας από τη Χαλκίδα, που το βράδυ της Δευτέρας πρωτοστάτησε στο κάψιμο παιδικών βιβλίων του Ευγένιου Τριβιζά. Συγκεκριμένα, στην πυρά των σκοταδιστών έπεσε το παραμύθι «Οχι! Δεν θα μας μπείτε στη μύτη» που ο συγγραφέας, σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη-animator Παναγιώτη Ράππα, δημιούργησαν και εν συνεχεία δώρισαν στο υπουργείο Παιδείας, που με τη σειρά του μοίρασε αντίτυπά του σε σχολεία της επικράτειας προκειμένου οι μαθητές με απλά λόγια να κατανοήσουν την απειλή του κορωνοϊού και να προστατευτούν από αυτήν.

Ο ακατάληπτος λόγος του μάγιστρου που πρώτος έριξε στην πυρά τα βιβλία, οι παραληρηματικές τσιρίδες και οι άναρθρες κραυγές των συν αυτώ, η αδυναμία τους να συντονιστούν στοιχειωδώς ώστε να φωνάξουν το εμπνευσμένο σύνθημα «κάτω τα χέρια απ’ τα παιδιά μας», η ντουντούκα-παιχνίδι που κρατούσε ένας από τους διοργανωτές της συγκέντρωσης και ο τσίγκινος τενεκές στο επίκεντρό της, συνέθεσαν το σουρεάλ σκηνικό μιας φρικιαστικής στον πυρήνα της πράξης.

Φιέστα μισαλλοδοξίας. Αν το περιστατικό δεν ήταν τόσο θλιβερό – αν δεν επανέφερε στη συλλογική μνήμη εικόνες από τις πιο ερεβώδεις στιγμές της ανθρωπότητας, αν μετά τα βιβλία στην πυρά δεν είχαν ριχτεί και άνθρωποι, αν δεν υπήρχε από πλευράς των ιθυνόντων νόων της «καύσης» (sic) η υπόσχεση ότι η φιέστα μισαλλοδοξίας θα επαναληφθεί, αν αυτό που αυτιστικά επιμένουν να αρνούνται δεν είχε στερήσει σχεδόν 20.000 ζωές μόνο στην Ελλάδα, αν οι Μονάδες Εντατικής Θεραπείας δεν ήταν γεμάτες προσηλυτισθέντες αντιεμβολιαστές, αν, αν, αν – τότε, ναι, θα ήταν γελοίο.

Η ευκολία, όμως, με την οποία μια χούφτα καθημερινών ανθρώπων προχωρά στη μίμηση μεσαιωνικών-ναζιστικών πρακτικών είναι τρομακτική. Είναι τρομακτική κυρίως επειδή αποδεικνύει ότι δίπλα μας υπάρχουν ακόμα λούμπεν στοιχεία έτοιμα να μετατραπούν σε τέρατα, αρκεί να πειστούν ότι «κάνουν το σωστό» ή να πιστέψουν σε εύπεπτες θεωρίες συνωμοσίας που, εντούτοις, τους κατατάσσουν σε μια πεφωτισμένη μειοψηφία που κατέχει τη μοναδική αλήθεια.

Εμφανίζονται, δε, τόσο έτοιμοι να υπερασπιστούν την αλήθεια τους που τα όρια μεταξύ ηθικής και ανηθικότητας, μεταξύ ανθρωπισμού (τον οποίο, μάλιστα, ευαγγελίζονται) και μισανθρωπισμού γίνονται δυσδιάκριτα. Τόσο που πια το μόνο που τους ξεχωρίζει από τους ιδεολογικούς προγόνους τους είναι η απουσία στολής και το περίσσευμα γελοιότητας.

Το ότι όλα τα παραπάνω, μάλιστα, συντελούνται στο όνομα των «παιδιών τους» είναι εξοργιστικό, αλλά χτυπάει και ένα ακόμα – το μεγαλύτερο ενδεχομένως – καμπανάκι: Μέχρι στιγμής, λοιπόν, με την πρόφαση αυτή, στην Ελλάδα έχουμε βιβλία στην πυρά (τσεκ), απαγωγή και λιντσάρισμα εκπαιδευτικών (τσεκ), συστηματική συκοφάντηση συγκεκριμένων επαγγελματικών ή κοινωνικών ομάδων (τσεκ), δημιουργία παραστρατιωτικών οργανώσεων (τσεκ).

Και εάν, εν τέλει, η μεμονωμένη εικόνα φλεγόμενων βιβλίων δεν μας θυμίζει κάτι, τότε η μεγάλη εικόνα σίγουρα κάτι θα πρέπει να αρχίζει να μας θυμίζει. Ή μήπως πρέπει να περιμένουμε την επόμενη ακρότητα για να αντιληφθούμε τι έχει αρχίσει να (ξανα)σχηματίζεται απέναντί μας/ δίπλα μας;