Μονόλογος πληθυντικού αριθμού

Οι υπηρεσίες του αναγνωρίστηκαν δεκαετίες μετά τον θάνατό του, μόλις το 2013, από τη βασίλισσα Ελισάβετ. Ετσι αποκαταστάθηκαν η μνήμη, η τιμή και η προσφορά του Αλαν Τούρινγκ (Alan Matheson Turing, 1912-1954), του μαθηματικού επιστήμονα που έσπασε τον κώδικα των ναζί συμβάλλονας στη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Θύμα της σεξουαλικής του ταυτότητας, σε εποχές που η ομοφυλοφιλία ήταν αδίκημα, δεν κατάφερε να σπάσει τα ταμπού. Οσο κι αν η φαντασία του ήταν πάνω από κάθε στερεότυπο, νικήθηκε και τιμωρήθηκε βάναυσα, αποτρόπαια.

Βασισμένο στο «Αίνιγμα» του Αντριου Χότζες και εμπνευσμένο από το θεατρικό «Σπάζοντας τον κώδικα» του Χιου Γουάιτμορ, «Η μηχανή του Τούρινγκ» του Μπενουά Σολέ (Benoit Soles, 1972) πρωτοανέβηκε το 2018 στη Γαλλία, στο Φεστιβάλ της Αβινιόν, με τον ίδιο στον ομώνυμο ρόλο. Το έργο κέρδισε 4 βραβεία Μολιέρ και συνεχίζει να παίζεται με μεγάλη επιτυχία.

Στο Νέο Θέατρο Κατερίνα Βασιλάκου η παράσταση αντικατοπτρίζει την ποιότητα και την ευαισθησία των δημιουργών της. Ξεκινώντας από τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο που υπογράφει τη διασκευή και τη σκηνοθεσία και τον Ορφέα Αυγουστίδη που ερμηνεύει τον Αλαν Τούρινγκ, το εγχείρημα ολοκληρώνεται από όλη την ομάδα των συνεργατών. Το σκηνικό, μια σοφίτα σε διαφορετικά επίπεδα που παραπέμπει στα παιδικά κουκλόσπιτα, συνδυάζει την παρακμή με μια αφέλεια, σαν καθρέφτης της ψυχής του ήρωα. Η μουσική και οι φωτισμοί συμμετέχουν ενεργά στην ατμόσφαιρα, δημιουργώντας ένα σύμπαν, το σύμπαν του ήρωα.

Ο Παπασπηλιόπουλος εμπλούτισε το κείμενο με στοιχεία γύρω από τη ζωή του Τούρινγκ και το έστησε εστιάζοντας στο πάσχον πρόσωπο: Ο Ορφέας Αυγουστίδης το μεταφέρει στη σκηνή, ποτίζοντάς το με τη δική του περσόνα. Ερμηνεύει σε βάθος τον ήρωά του, επιλέγοντας λεπτές αποχρώσεις και αντίστοιχες κινήσεις, βλέμματα, χειρονομίες και ανάσες που παραπέμπουν σε αυτή την πολυπρόσωπη μορφή. Από τη μια, αφιερωμένος στα Μαθηματικά, στους αριθμούς και στις δυνατότητες της επιστήμης του, ξετυλίγει το ευφυές πνεύμα, το πρακτικό μυαλό, την πειθαρχημένη σκέψη του. Από την άλλη, αφήνει ελεύθερο τον ευαίσθητο άνθρωπο που κρύβει, τη φοβισμένη του ψυχή, τις κρυμμένες αλήθειες και την ομοφυλοφιλία που τον «κατέστρεψε».

Η ερμηνεία του Αυγουστίδη μοιάζει να ακροβατεί ανάμεσα σε αυτό που ήταν και σε αυτό που είναι τώρα επί σκηνής ο Τούρινγκ, και τελικά αποδίδει αυτή την ισορροπία με μεγάλη υποκριτική μαεστρία. Τον βλέπουμε να ηχογραφεί τις σκέψεις του σε ένα κασετόφωνο, να μιλάει και να ψιθυρίζει, να μιμείται τις φωνές των συνομιλητών του, να παραληρεί και να συνέρχεται. Σαν χαμένος στον κόσμο του, θύμα μιας νοοτροπίας που τον οδηγεί σε έναν ευνουχισμό, επιλέγει, αντί της φυλακής, τον κατ’ οίκον περιορισμό που του επιβλήθηκε μαζί με μια ορμονοθεραπεία για να καταλαγιάσει τα ομοφυλοφιλικά του ένστικτα. Δεν θα αντέξει όμως και θα δώσει ο ίδιος τέλος στη ζωή του.

Βαθιά συγκινητική, με σεβασμό απέναντι στο πρόσωπο και την ιστορία του, με σχεδόν ντελικάτη προσέγγιση, η παράσταση αποτελεί μια ενδιαφέρουσα πρόταση για το δύσκολο είδος του θεατρικού μονολόγου. Γιατί μέσα από τον μοναδικό επί σκηνής υποκριτή ο σκηνοθέτης επιτυγχάνει να «γεννήσει» έναν ολόκληρο κόσμο. Σαν ο μονόλογος να είναι πληθυντικού αριθμού…