Ολοι, κύριε Νίκο, είναι εδώ

Ρίτα Αντωνοπούλου: Δεν ξέρω με τι λόγια να μιλήσει κανείς για τον Νίκο Γκάτσο, ειδικά όταν τα δικά του λόγια έχουν μπει τόσες δεκαετίες στα στόματα όλων μας κι έχουν τραγουδηθεί ίσως πιο πολύ από τους στίχους όλων των άλλων ποιητών κι έχουν αγγίξει την καρδιά μας με τρόπο αξεπέραστο. Μεγάλωσα έχοντας στα αφτιά μου τη φωνή της Λεονάρδου να λέει «Καίγομαι, καίγομαι, ρίξε κι άλλο λάδι στη φωτιά», μετά θυμάμαι το «Δίχτυ», που πάντα μου άφηνε μια ελπίδα ότι ναι, θα είσαι τυχερός και θα ξεκινήσεις πάλι, τη «Μυρτιά», που μέχρι σήμερα την τραγουδώ και γεμίζει το είναι μου Ελλάδα, το «Νυν και Αεί», με τη φωνή της Μοσχολιού να σου τρυπάει τα σπλάχνα με όσα συμβαίνουν στην εποχή αυτή που ζούμε. Θα ήθελα να κλείσω αυτή τη διαδρομή βάζοντας ένα ερωτηματικό στη φράση «Καληνύχτα, Κεμάλ… αυτός ο κόσμος δε θα αλλάξει ποτέ» και θα μας αφιερώσω το «Θα ‘ρθει άσπρη μέρα και για μας», ελπίζοντας ότι όλοι αυτοί οι σπουδαίοι όπως ο Γκάτσος, που έγραψαν για τον άνθρωπο, τη δύναμή του και τον υπερασπίστηκαν μέσα από τους στίχους τους, θα μας φωτίσουν τον δρόμο με το έργο τους και σήμερα, για να μείνουμε ενωμένοι και με διαύγεια τώρα που χρειάζεται πιο πολύ από ποτέ.

Γιάννης Κότσιρας: Για μένα ο Νίκος Γκάτσος υπήρξε το απόλυτο σημείο αναφοράς τού τι σημαίνει ο συνδυασμός «ποιητής – στιχουργός». Δηλαδή στους στίχους να υπάρχει έντονα ο ποιητικός λόγος και στην ποίηση να υπάρχει η στιχουργική εκφραστική πυκνότητα. Οι λέξεις, οι ρίμες, η αλληγορία, η αμεσότητα και η ματιά στο μέλλον ήταν πάντα από αυτά τα στοιχεία που με μάγευαν στα κείμενά του. Τα τραγούδια που αγάπησα είναι εκατοντάδες. Ομως δεν μπορώ να μην ξεχωρίσω το ανυπέρβλητο «Μάνα μου Ελλάς». Ολα όσα ζήσαμε, ζούμε και θα ζούμε σε μόλις τέσσερα τετράστιχα. Κάθε λέξη ιστορία. Κάθε στροφή ολόκληρο βιβλίο. Αυτός ήταν για μένα ο Γκάτσος. Ο ποιητής-στιχουργός που σημάδεψε μοναδικά την ελληνική λογοτεχνία και τραγουδοποιία μας.

Βιολέτα Ικαρη: Για μένα ο Νίκος Γκάτσος είναι μια σπάνια δύναμη ψυχής που, ευτυχώς, μεταφέρθηκε στον στίχο του και η επίδρασή της στους νεότερους στιχουργούς έχει ως αποτέλεσμα να κρατιέται ο πήχης ψηλά και να μην ευτελίζεται το ελληνικό τραγούδι. Αυτό τού το χρωστάμε, όπως του χρωστάμε και το ποιητικό τραγούδι. Ενα από τα αγαπημένα μου τραγούδια του είναι η «Αθανασία» σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι. Μέσα από την ευφυή του προσέγγιση στο θέμα που απασχολεί κάθε άνθρωπο από γεννησιμιού του, δίνει μια τρυφερή και συνάμα σκληρή απάντηση στην ουσία της ζωής και του θανάτου, με τρόπο ολοκληρωτικό.

Γιώτα Νέγκα: Για μένα ο Νίκος Γκάτσος είναι ένα βουνό που τόσα χρόνια ακροπατούσα τα μονοπάτια του, αυτά που έχει χαράξει με τον λόγο του και έχουν περπατήσει σπουδαίοι τραγουδιστές. Ούτε που φανταζόμουν ότι θα ερχόταν η στιγμή να περπατήσω κάποιο καινούργιο του μονοπάτι, απάτητο, με τον «Αμανέ». Κι αν ήταν να σταθώ σε κάποιο χιλιοπερπατημένο και αγαπημένο μονοπάτι του, θα ήταν το «Δίχτυ», που κάθε φορά που το συναντώ είναι σαν ο ίδιος να με συμβουλεύει, να μου δείχνει τον δρόμο.

Νίκος Χιώτογλου: Οταν αναφέρομαι στον Νίκο Γκάτσο, οι πρώτες λέξεις που μου έρχονται στο μυαλό είναι: τιτάνας των τεχνών και των γραμμάτων. Μια προσωπικότητα που αποτέλεσε «σημείο των καιρών του» και κατάφερε να αποτυπώσει αισθήματα και στιγμές «ζωγραφίζοντάς» τες με γράμματα. Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους έλληνες ποιητές που κατάφερε να «διοχετεύσει» την ποίηση κεκαλυμμένη σε στίχο, να εντάξει την ποίηση δηλαδή, με τη μορφή στίχων, στα τραγούδια. Ηταν μεγάλη πρόκληση και τιμή η μελοποίηση των στίχων του στην «Παγωμένη θεατρίνα». Αυτό που προσπάθησα ήταν να εξελίξω τον τρόπο προσέγγισης κάθε κομματιού, τη μουσική αισθητική κάθε τετράστιχου, τον σωστό τρόπο τονισμού κάθε λέξης. Με βοήθησαν φυσικά και οι ξεχωριστοί ερμηνευτές που συμμετείχαν. Μέσα από την τριβή μου με τους στίχους του Γκάτσου, έμαθα να διαβάζω, να αναλύω και να ερμηνεύω κάθε στίχο, αποκωδικοποιώντας τον μουσικά, με διαφορετικών ειδών προσεγγίσεις και παραλλαγές. Αγαπημένο μου τραγούδι είναι το «Χάρτινο το φεγγαράκι», το οποίο αποτέλεσε και το πρώτο του δισκογραφημένο τραγούδι.

Κώστας Λειβαδάς: Πόσα και πόσα να μπορέσει να μετρήσει κανείς από όσα χρωστάμε στον μεγάλο βράχο του ελληνικού τραγουδιού που λέγεται Νίκος Γκάτσος; Εδωσε στη γλώσσα μας με σάρκα και οστά – σε μια νέα δική του θαυμαστή ταυτότητα με την ιστορία μας – όλες του τις αγάπες και επιρροές τόσο από τη Δύση όσο από την Ανατολή. Τα μυστικά κοχύλια από την «Αμοργό» του και τα ρεύματα που αναπτύσσονταν εκείνο τον καιρό στην Ευρώπη και τον πλανήτη φέρνοντας τον Υπερρεαλισμό μέσα στο Αιγαίο. Τον δικό του τελείως πολύτιμο συμβολισμό με τον οποίο μπόλιασε το τραγούδι μας για πάντα δημιουργώντας ένα σύμπαν και μια πινακοθήκη ηρώων που βοήθησε – μαζί με τους άλλους μεγάλους συγχρόνους του και συνομιλητές του – να επανεπινοήσουμε τη χώρα και το φως της. Τα αθάνατα και αδιαπέραστα λαϊκά του τραγούδια που κόβουν σαν το μαχαίρι πέρα από τον τόπο, τον χρόνο και τις εποχές; Θα σταθώ στον κύκλο τραγουδιών «Δροσουλίτες», που δημιούργησαν μαζί με τον απίθανο Χριστόδουλο Χάλαρη, με τους λαϊκούς μύθους και θρήνους του τόπου και της ιδιοφυΐας τους και αυτόν τον αξέχαστο έθνικ ήχο τόσο μπροστά από την εποχή του. Ειδικότερα στα τραγούδια «Μάνα μου μάνα» και στο «Τα φλουριά» σφραγισμένα από τη μυθική φωνή του Χρύσανθου. Επίσης σε ένα ακόμα αριστούργημα που δεν μνημονεύεται συχνά, το «Στη Σαλαμίνα» από το «Ρεμπέτικο» με τον Σταύρο Ξαρχάκο. Εθνικός ύμνος της βιοπάλης και της αξιοπρέπειάς μας.