Ηχοδύναμα

Εριχ Κλάιμπερ: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην DECCA, 15 CD

Η προηγούμενη εβδομάδα αφορούσε τις ηχογραφήσεις του Εριχ Κλάιμπερ στο Βερολίνο για την προπολεμική γερμανική POLYDOR στη δεκαετία του ΄20. Ηταν κάτι σαν «προετοιμασία». Σήμερα πηγαίνουμε αμέσως μετά τον πόλεμο στο Βερολίνο, το Λονδίνο, το Παρίσι, το Αμστερνταμ, την Κολωνία και τη Βιέννη. Γιατί εκεί έγιναν όλες οι μεταπολεμικές ηχογραφήσεις του Κλάιμπερ για την αγγλική εταιρεία DECCA. Ηχογραφήσεις με ανεπανάληπτη ιστορία στη δισκογραφία. Που, επτά δεκαετίες αργότερα, παραμένουν απολύτως αξεπέραστες, ασύγκριτες με οτιδήποτε άλλο στη δομική, ηχητική και πνευματική μοναδικότητά τους. Στην ολιστική μουσικότητά τους.

Οι ηχογραφήσεις αυτές δεν είναι πολλές. Μιλάμε δηλαδή για τους «Γάμους του Φίγκαρο» και τις Συμφωνίες 39 και 40 του Μότσαρτ, για τις Συμφωνίες 3, 5, 6, 7 και 9 του Μπετόβεν, για την Ενάτη του Σούμπερτ, την Πρώτη του Βέμπερ, για τις 4 και 6 του Τσαϊκόφσκι και για τον «Ιππότη με το Ρόδο» του Ρίχαρντ Στράους, μαζί με κάποια λίγα μικρά ακόμα έργα. Αυτό είναι όλο κι όλο το υλικό. Ομως, τι υλικό! Που, μάλιστα, έχει υποστεί ηχητική επεξεργασία, κάτι που δεν ήταν αυτονόητο σε παλαιότερες αντίστοιχες εκδόσεις, όπως και δεν είναι σε πολλές και σήμερα. Αλλά, ευτυχώς, η DECCA φαίνεται ότι αποφάσισε να το κάνει κανόνα, όπως έδειξε ήδη η πρόσφατη έκδοση του Καρλ Μπεμ και όπως από καιρό έχει γίνει με τη SONY, με εξαιρετικά αποτελέσματα.

Ο Εριχ Κλάιμπερ γεννήθηκε το 1890 στη Βιέννη και πέθανε, ξαφνικά, το 1956 στη Ζυρίχη. Οι ιδιαιτερότητές του σε σχέση με τους περισσότερους μετέπειτα μεγάλους της γενιάς του ξεκινούν πολύ νωρίς: σπούδασε στο σπουδαίο Ωδείο της Πράγας, ενώ αργότερα, στα χρόνια του Χίτλερ και του Πολέμου, αντί να φύγει για τις Ηνωμένες Πολιτείες, εγκαταστάθηκε στην Αργεντινή, όπου και έλαβε την υπηκοότητα της χώρας. Μέχρι να γίνει έξι ετών, ο Εριχ Κλάιμπερ είχε χάσει και τους δύο γονείς του, ενώ στα δέκα του έχασε και τον παππού του που ήταν ο μόνος που του είχε απομείνει. Ετσι βρέθηκε σε μια θεία του, στη Βιέννη του 1900: μια εποχή μοναδική στην ιστορία της μουσικής. Δεν πτοήθηκε από τις αντιξοότητες και αργότερα επέστρεψε στην Πράγα, όπου σπούδασε Φιλοσοφία και Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου. Και σύντομα, πολύ νέος, άρχισε να δουλεύει, κυρίως σε επαρχιακές γερμανικές όπερες: το κύριο φυτώριο όλων των μεγάλων αρχιμουσικών της εποχής.

Η παιδεία του Κλάιμπερ «ακούγεται» στις ερμηνείες του. Η ανθρωπιστική του πνευματικότητα επίσης. Μοιάζει μάλιστα ο ήχος του να είναι ένα είδος αποτυπώματός της. Είναι το ίδιο αποτύπωμα που τον έφερε σε κάθετη αντίθεση με τους Ναζί, αν και δεν ήταν Εβραίος. Αλλά δεν τους ανέχθηκε. Και το έδειξε ανοιχτά χωρίς φόβο τόσο πολιτικά όσο και στη μουσική με τις επιλογές του. Ετσι τελείωσε νωρίς μια μετεωρική καριέρα στο Βερολίνο. Στις μεταπολεμικές ηχογραφήσεις του, που συγκεντρώνονται εδώ, έχοντας πια και το όφελος εξαιρετικής ηχητικής δουλειάς της ιστορικής γενιάς της DECCA, ο Κλάιμπερ κάνει θαύματα. Αληθινά θαύματα. Είναι πραγματικά κρίμα που έφυγε τόσο νωρίς. Είναι όμως μέγα ευτύχημα που υπάρχουν αυτές εδώ οι ηχογραφήσεις.