Γιατί τα Λατινικά «καίνε» τους υποψηφίους

Μια άδοξη «επιστροφή» επιφύλασσε για φέτος το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής στο μάθημα των Λατινικών, το οποίο αναμένεται να οδηγήσει σε βαθμολογική «σφαγή» πολλούς υποψηφίους των Ανθρωπιστικών Σπουδών στις ερχόμενες πανελλαδικές εξετάσεις. Αυτό τουλάχιστον εικάζουν εκπαιδευτικοί και πανεπιστημιακοί που μίλησαν για το θέμα στα «ΝΕΑ». Και ενώ το μάθημα βρίσκεται σε περίοδο μετάβασης προς το φιλόδοξο επόμενο βήμα και τη νέα φιλοσοφία στα αναλυτικά προγράμματά του (και βεβαίως το νέο σχολικό βιβλίο), η φετινή χρονιά φαίνεται ότι θα είναι μία ακόμη χρονιά άτυχων νέων που έπεσαν πάνω στο «μετέωρο βήμα» των… κλασικιστών.

Κι αυτό γιατί οι εκπρόσωποι του ΙΕΠ αποφάσισαν φέτος να εντάξουν στην ύλη των πανελλαδικών εξετάσεων των Λατινικών μια εισαγωγή 15 σελίδων που προστέθηκε πέρυσι στο σχολικό βιβλίο, όπως και μια σειρά ακόμη νέων κεφαλαίων. Ποιο είναι το πρόβλημα με αυτά; Είναι πλήρη ονομάτων, ιστορικών περιόδων, συγκεκριμένων ημερομηνιών και υπεραναλυτικών πληροφοριών. Με λίγα λόγια, ωθεί τους νέους στην αποστήθιση δυσνόητων εννοιών, οι οποίες, όπως λένε εκπαιδευτικοί, μετατρέπουν την πρώτη χρονιά μετά την καραντίνα σε εξεταστικό «εφιάλτη».

Τι προηγήθηκε; Οι πανεπιστημιακοί καθηγητές που σχεδιάζουν τα νέα προγράμματα σπουδών των Λατινικών είχαν συναινέσει στο να προστεθεί η συγκεκριμένη εισαγωγή στο σχολικό βιβλίο κατά την περυσινή μεταβατική εφαρμογή του στη Β’ Λυκείου, δίνοντας, ωστόσο, σαφή οδηγία για απλή ανάγνωσή της μέσα στην τάξη και για πρόσκληση των μαθητών να εντρυφήσουν στα Λατινικά μέσα από έρευνες, αναζήτηση πηγών κ.ο.κ. Εν τούτοις, φέτος η πιθανότητα ανισοτήτων (ένας μαθητής σε μια ακριτική περιοχή μπορεί να μην έχει την ίδια δυνατότητα ελέγχου πηγών ή διαδικτυακής έρευνας με έναν μαθητή των αστικών κέντρων), απομάκρυνε τη δυνατότητα συνεργασιών ή έρευνας. Εμεινε όμως η… 15σέλιδη εισαγωγή, όπως και πολλά νέα κεφάλαια ύλης. Ετσι, τα Λατινικά, από ένα «εύκολο» μάθημα, φέτος αποτελεί ένα πολύ απαιτητικό πεδίο για τους υποψηφίους των Ανθρωπιστικών Σπουδών.

«Είναι σαν να πρέπει να απομνημονεύεις τηλεφωνικό κατάλογο» λέει στα «ΝΕΑ» ο φιλόλογος Τάσος Καραγιάννης που δίδασκε το μάθημα έως πέρυσι. «Η εισαγωγή του μαθήματος θα έπρεπε να είναι πιο εύκολη και συνοπτική καθώς εδώ είναι σαν να απευθυνόμαστε σε έναν φοιτητή των Λατινικών που έχει ήδη μπει στο πανεπιστήμιο. Επιπλέον, η εισαγωγή αυτή δεν έχει ροή, ενώ και τα κείμενα των Λατινικών στη συνέχεια είναι πάρα πολλά και μεγάλη η πίεση για τους εκπαιδευτικούς ώστε να προλάβουν να τα διδάξουν μέχρι το τέλος του χρόνου».

Τόσο πανεπιστημιακοί όσο και εκπαιδευτικοί ζητούν τώρα εξεταστική οδηγία από το ΙΕΠ ώστε να ξεπεραστεί η εμμονή στις λεπτομέρειες και να εξεταστούν στις πανελλαδικές μόνο κλειστές ερωτήσεις, τύπου «σωστό/ λάθος».

H πρόταση του Θ. Παπαγγελή. Ενα παράδειγμα προς μίμηση αποτελούν τα κείμενα που επί δεκαετίες γράφει ο ακαδημαϊκός και ομότιμος καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Θεόδωρος Παπαγγελής. «Πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε τους νέους;», έχει αναρωτηθεί συχνά ο ίδιος, λέγοντας ότι δεν είναι υποχρεωτικό να διδάσκονται τα Λατινικά μόνο μέσα από τα κείμενα λατίνων συγγραφέων – «μπορούμε να κατασκευάσουμε συνομιλίες».

«Για τη διδασκαλία της γραμματικής και του συντακτικού ένα εκσυγχρονισμένο εγχειρίδιο μπορεί να χρησιμοποιεί και “φτιαχτά” κείμενα (μικρής έκτασης) τα οποία ηχούν οικεία και ελκυστικά στα αφτιά των μαθητών. Η γλωσσική διδασκαλία πρέπει να συνοδεύεται από μικρές, δοσμένες με ανάλαφρο τρόπο, αφηγήσεις σχετικές με την ιστορία, τον πολιτισμό και την κοινωνική ιστορία της Ρώμης. Ενας κεντρικός θεματικός άξονας τόσο για τα κείμενα όσο και για τις αφηγήσεις που τα περιβάλλουν πρέπει να είναι η ιστορική σχέση Ελλάδας και Ρώμης» αναφέρει.

Μια γενική παρατήρησή που ο καθηγητής έχει κατά καιρούς διατυπώσει με ποικίλους τρόπους είναι ότι «πρέπει να κάνουμε τα διδακτικά εγχειρίδια πιο ευέλικτα, “χαριτωμένα”, ίσως και λίγο, αν επιτρέπεται, “σκανδαλιστικά”» καθώς και ότι «τα ίδια πράγματα μπορείς να τα διδάξεις και με τη (σήμερα αντιπαραγωγική) βλοσυρότητα του παλαιού διδακτισμού και κλείνοντας ευδιάθετα το μάτι στο νεανικό μαθητικό ακροατήριο».