«Oλοι αναζητούμε την ευτυχία με διαφορετικούς όρους»

Διασχίζοντας 30 χρόνια ελληνικής ιστορίας με αφετηρία την περίοδο μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο και προορισμό το 1985 με τη δεύτερη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εθνικές εκλογές, η ταινία «Λούγκερ» του Κώστα Χαραλάμπους ιστορεί την άνοδο και την πτώση μιας κρητικής οικογένειας: ξεκινώντας πάμφτωχη από ένα ορεινό χωριό του νησιού, αναπτύσσεται σε μεγάλη δύναμη της ελληνικής κοινωνίας αλλά όταν πλέον η επιρροή και εξουσία της είναι στοιχεία δεδομένα, οι εκμαυλισμένες σχέσεις των μελών της, ο εγωισμός και η ματαιοδοξία θα λειτουργήσουν καταλυτικά. Ο σκηνοθέτης μίλησε στα «ΝΕΑ» για τη δημιουργία και περιπέτεια της ταινίας, το παρόν και το μέλλον του ελληνικού σινεμά, καθώς και την επιρροή στη ζωή όλων μας της νόσου Covid-19.

Τι ήταν αυτό που σας είλκυσε στην ιστορία του «Λούγκερ»;

Πάντοτε με απασχολούσε η αλλαγή που μπορεί να επιφέρει στον άνθρωπο η εξουσία, η οποία προέρχεται από το πολύ χρήμα. Είχα μάλιστα επεξεργαστεί ένα σενάριο γύρω από μια παρέα φίλων των οποίων οι σχέσεις αλλάζουν εξαιτίας του χρήματος, όταν μου δόθηκε η ευκαιρία να κάνω κάτι πιο φιλόδοξο. Εχοντας δει την προηγούμενη ταινία μου «Δεμένη κόκκινη κλωστή», ένας χρηματοδότης εξέφρασε την επιθυμία να υποστηρίξει το επόμενο σχέδιό μου. Μια ευτυχής συγκυρία, η οποία διαμόρφωσε και την ιστορία του «Λούγκερ».

Η οικογένεια, την οποία ιστορείτε, είναι πραγματική;

Σε καμία περίπτωση. Δεν θα μπορούσα επ’ ουδενί να ξέρω τέτοιες λεπτομέρειες για καμία οικογένεια. Η ιστορία του «Λούγκερ» είναι επινοημένη και τα πρόσωπα δεν ταυτίζονται με κάποιους συγκεκριμένους ανθρώπους. Ωστόσο, επιτυχία της ταινίας θα είναι να θυμίζουν πολλούς από αυτούς. Το συμπέρασμα της ταινίας, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι μανιχαϊστικό του στυλ πλούσιος – κακός, φτωχός – τίμιος. Δεν υπάρχουν εύκολες νόρμες και κλισαρισμένα συμπεράσματα. Ολοι έχουμε τους δαίμονές μας, σε όποια κοινωνική στάθμη κι αν βρισκόμαστε, και στο δικό μου το μυαλό όλοι αναζητούμε την ευτυχία με διαφορετικούς όρους.

Τι ζηλεύετε από τους ανθρώπους που παρακολουθούμε στην οθόνη;

Προσωπικά, αν ζηλεύω κάτι, όχι μόνο στους αυτοδημιούργητους πλούσιους, αλλά σε οποιονδήποτε άνθρωπο το συναντώ, είναι το πείσμα τους για τον στόχο. Αυτό το κάτι που δεν τους αφήνει να ησυχάσουν και δεν κατευνάζει τις προσπάθειές τους. Οσες φορές και αν οι περιστάσεις τούς γονατίσουν, αυτοί ξανασηκώνονται. Ακούγεται εύκολο, αλλά δεν είναι. Ο Καβάφης λέει πως είναι «συμφορά» που «ενώ είσαι καμωμένος για τα ωραία και μεγάλα έργα» ωστόσο «σ’ εμποδίζουν ευτελείς συνήθειες και μικροπρέπειες». Αυτές κατατρώγουν τις ζωές μας. Για αυτό και μας προκαλούν θαυμασμό οι άνθρωποι οι οποίοι είναι ταγμένοι στο πείσμα τους, έστω και αν έχουν λάθος στόχο. Ξεπερνούν το κοινό μέτρο.

Ποια είναι η άποψή σας για τη σημερινή κατάσταση στην ελληνική κινηματογραφική παραγωγή;

Η χώρα μας έχει από τις πιο ενδιαφέρουσες κινηματογραφίες, η οποία δυστυχώς δεν έχει βρει τους κατάλληλους ανθρώπους για την προώθησή της. Παλαιότερα, σας θυμίζω, στο θέατρο, ένας ταλαντούχος ιμπρεσάριος, ο Θόδωρος Κρίτας, καθόριζε μόνος του όλο το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών, καταφέρνοντας επίσης να στέλνει εκτός συνόρων, και να κάνει γνωστούς, ελληνικούς θιάσους.

Τέτοιοι άνθρωποι δεν υπάρχουν στον κινηματογράφο. Ενα παράδειγμα θα αναφέρω, παλιό αλλά σχετικό με αυτό. Το 1992 γυρίστηκε η ταινία «Η αυλή με τα σκουπίδια», μια σπονδυλωτή ταινία των Μένιου Δίτσα, Κώστα Ζυρίνη και Θανάση Σκρουμπέλου. Ποιος θυμάται άραγε πως αυτοί οι σκηνοθέτες κυκλοφόρησαν ταυτόχρονα και ένα μανιφέστο, το οποίο, για όποιον το διάβασε, ήταν παρόμοιο με αυτό που οι Δανοί με τους Λαρς φον Τρίερ και Τόμας Βίντερμπεργκ ονόμασαν «Δόγμα 95». Μόνο που οι Δανοί, αν και ήρθαν τρία χρόνια καθυστερημένοι, είχαν τις δυνατότητες της προώθησης και τους πιστώθηκε. Οι συμπατριώτες μας θυμάμαι, τότε, πως λοιδόρησαν το ελληνικό μανιφέστο, αλλά για το δανέζικο λίγα χρόνια αργότερα έγραψαν ύμνους.

Πόσο σας έχει επηρεάσει – εσάς αλλά και τους γύρω σας στο επάγγελμα – η πανδημία του Covid-19;

Πάρα πολύ. Το «Λούγκερ» ήταν να βγει λίγο πριν από το πρώτο lockdown και μετά τα Χριστούγεννα του 2020. Και τις δύο φορές δεν τα κατάφερε λόγω των μέτρων. Δεν χρειάζεται να συζητήσουμε τις συνέπειες αυτών των πρακτικών στον χώρο μας. Είναι καταστροφικές.

Ο πολιτισμός είναι τελευταίος, σε κάθε πολιτική ατζέντα, χωρίς εξαιρέσεις. Τώρα, με τα τελευταία μέτρα, χρησιμοποιείται και τιμωρητικά, ως αποκλειστικό προνόμιο των εμβολιασμένων. Δυστυχώς, με την πρακτική αυτή δημιουργείται μια πόλωση στον χώρο μας, που δεν μας πρέπει. Το θέμα έγινε εμφυλιακό. Παντού τσακώνονται, μεταφέροντας στους πολίτες, κακώς, ένα θέμα το οποίο θα πρέπει να λυθεί από την πολιτεία. Το λέω ως φανατικός υποστηρικτής του εμβολιασμού και φυσικά εμβολιασμένος.

Κοιτάτε με αισιοδοξία το μέλλον;

Εχω μπροστά μου την υλοποίηση ενός δύσκολου οράματος, το οποίο αποτελεί ύψιστη πρόκληση. Την επόμενη χρονιά θα γυρίσω το εμβληματικότερο και πλέον ευπώλητο διεθνώς έργο του Νίκου Καζαντζάκη, τον «Καπετάν Μιχάλη».

Υπάρχει μια πλειάδα ταλαντούχων ηθοποιών με τους οποίους συζητώ και αναφέρω χαρακτηριστικά τους Βασίλη Μπισμπίκη, Τάσο Νούσια, Αλέκο Συσσοβίτη, Τάκη Χρυσικάκο, Νικήτα Τσακίρογλου, Αρη Μπινιάρη, Μάνο Ιωάννου, Γιώργο Γεροντιδάκη, Στεφανία Γουλιώτη, Μαρία Φιλίππου, Χάρη Ζώζο, Δημήτρη Χαβρέ, Χάρη Εμμανουήλ, Σπύρο Μπιμπίλα, Νίκο Χίλιο, Ερρίκο Λίτση κ.ά. Θα ξεκινήσουμε τον Μάρτιο τα γυρίσματα στην Κρήτη, σε περίπου 70 διαφορετικές τοποθεσίες, οι οποίες σαρώνουν το νησί από τη μία ως την άλλη άκρη.