Η μικρή επανάσταση της κάνναβης

Πολλοί μιλούν για μια μικρή επανάσταση. Που συνοδεύεται βέβαια αναπόφευκτα από γκρίνιες. Γιατί πέρα από την κλιματική πολιτική, την ψηφιοποίηση και έναν υψηλότερο κατώτατο μισθό, ο νέος κυβερνητικός συνασπισμός που θα αναλάβει τα ηνία της Γερμανίας συμφώνησε και σε ένα θέμα το οποίο το κόμμα της Ανγκελα Μέρκελ μπλόκαρε για χρόνια: τη νομιμοποίηση της κάνναβης για ψυχαγωγικούς σκοπούς. Πιο συγκεκριμένα, Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινοι και Ελεύθεροι Δημοκράτες συμφώνησαν να νομιμοποιήσουν την πώληση κάνναβης – αρκεί να γίνεται σε εξουσιοδοτημένα καταστήματα, που θα τη φορολογούν όπως πρέπει και θα διασφαλίζουν τόσο τον έλεγχο ποιότητας όσο και τη διάθεσή της μόνο σε ενηλίκους. Τα τρία κόμματα δεσμεύτηκαν επίσης να επανεξετάσουν τον νόμο και τις επιπτώσεις του στην κοινωνία σε τέσσερα χρόνια.

Εφόσον τα σχέδια αυτά ευοδωθούν, η Γερμανία θα γίνει η τρίτη χώρα παγκοσμίως, μετά την Ουρουγουάη (από το 2013) και τον Καναδά (από το 2018) που νομιμοποιεί την κάνναβη για ψυχαγωγικούς σκοπούς – η χώρα είχε νομιμοποιήσει τη χρήση της για ιατρικούς λόγους ήδη από το 2017, το ίδιο έχουν άλλωστε κάνει συνολικά 22 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Πολλοί θεωρούν βέβαια πως η Ολλανδία έχει γράψει ιστορία σε ό,τι αφορά τη νομιμοποίηση της κάνναβης εδώ και χρόνια. Στην πραγματικότητα, όμως, η κατοχή, η χρήση και η πώληση μικρής ποσότητας (έως πέντε γραμμαρίων) κάνναβης απλώς γίνεται ανεκτή στα ολλανδικά coffee shop από το 1976: η καλλιέργεια και η χονδρική της πώληση, που ελέγχονται πρωτίστως από εγκληματικές συμμορίες, είναι απαγορευμένες. Μόλις πρόσφατα, τον Οκτώβριο, το Λουξεμβούργο έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που επιτρέπει την καλλιέργεια κάνναβης για προσωπική χρήση. Και του χρόνου, η Ιταλία θα διοργανώσει πιθανόν δημοψήφισμα για την αποποινικοποίηση της κάνναβης. Αλλο όμως αποποινικοποίηση και άλλο νομιμοποίηση. Στη Γερμανία, ακόμα και ο Γκέοργκ Βουρτ, ο πρόεδρος της Γερμανικής Ενωσης Κάνναβης, θεωρούσε μέχρι πρόσφατα πιθανότερο να αποφασίσει η νέα κυβέρνηση το πρώτο. Τελικά, επέλεξε το δεύτερο, χάρη πρωτίστως στις πιέσεις Πράσινων και Φιλελεύθερων – οι Σοσιαλδημοκράτες ήταν παραδοσιακά πιο διστακτικοί.

Τα επιχειρήματα υπέρ της νομιμοποίησης της κάνναβης για ψυχαγωγικούς σκοπούς είναι πολλά και γνωστά: με αυτόν τον τρόπο, περνά ο έλεγχος από τους επιτήδειους στο κράτος και διασφαλίζεται η ποιότητά της. Η κάνναβη που πωλείται στον δρόμο συχνά αναμιγνύεται με άλλες, εν δυνάμει επικίνδυνες ουσίες. Οι υγειονομικές αρχές ανησυχούν, επιπλέον, για την κυκλοφορία νέων συνθετικών κανναβιδοειδών, με πολύ υψηλό ποσοστό της ψυχοδραστικής ουσίας THC. «Η νομιμοποίηση της κάνναβης μας επιτρέπει να έχουμε μία ρυθμιζόμενη και φορολογούμενη χρήση, ελεγχόμενη ποιότητα και αποτελεσματική προστασία της νεολαίας μέσω της εκπαίδευσης», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Λαρς Λίντερμαν, στέλεχος των Ελεύθερων Δημοκρατών. Μικρή στάση στο «φορολογούμενη»: σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του πανεπιστημίου Χάινρικ Χάινε στο Ντίσελντορφ, η νομιμοποίηση της κάνναβης θα απέφερε στο γερμανικό κράτος επιπλέον φορολογικά έσοδα περίπου 3,4 δισ. ευρώ ετησίως – μέρος των οποίων θα μπορούσε να διοχετευτεί στην πρόληψη, την επιμόρφωση και τη συμβουλευτική. Ταυτόχρονα, θα σήμαινε μία εξοικονόμηση δαπανών ύψους 1,3 δισ. ευρώ ετησίως για την αστυνομία και το δικαστικό σύστημα και θα δημιουργούσε κάπου 27.000 νέες θέσεις εργασίας. Γιατί μπορεί επί του παρόντος η κατοχή της να τιμωρείται με πρόστιμο στη Γερμανία (για κατοχή μικροποσότητας συνήθως τη γλιτώνει κανείς) ή, σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, με φυλάκιση έως πέντε ετών, αλλά η κάνναβη παραμένει δημοφιλής στη χώρα, όπως άλλωστε και σε ολόκληρη την Ευρώπη: σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Εποπτικό Κέντρο για τα Ναρκωτικά και τον Εθισμό στα Ναρκωτικά, 27% και πλέον των Ευρωπαίων την έχουν δοκιμάσει τουλάχιστον μία φορά.

Η «ανηθικότητα» και το «επικίνδυνο πείραμα»
Υπάρχουν βέβαια και εκείνοι που αντιδρούν στη νομιμοποίηση της κάνναβης. Το CDU, για παράδειγμα, το κόμμα της απερχόμενης καγκελαρίου: ο Στεφάν Πίλσινγκερ, ο αρμόδιος τομεάρχης του κατηγόρησε τον νέο συνασπισμό ότι εννοεί να κάνει «ένα πείραμα με την υγεία της κοινωνίας και των νέων μας». «Πρέπει δηλαδή το κράτος να κερδίσει χρήματα βυθίζοντας τους πολίτες του στον κίνδυνο της εξάρτησης, των μόνιμων ψυχώσεων και του σωματικού και διανοητικού πόνου; Πιστεύω πως είναι ανήθικο», δήλωσε. Ή το CSU, το αδελφάκι του στη Χριστιανική Ενωση: για ένα «επικίνδυνο πείραμα» έκανε λόγο ο γραμματέας του κόμματος, Μάρκους Μπλούμε, προειδοποιώντας πως μετατρέπει «ένα ναρκωτικό επιβλαβές για την υγεία σε ένα προϊόν lifestyle». Ή και οι συνδικαλιστικές ενώσεις των αστυνομικών, που φοβούνται μία «κανονικοποίηση της κατανάλωσης κάνναβης» και προειδοποιούν πως η νομιμοποίησή της θα «μείωνε σημαντικά τις αναστολές των νέων όσον αφορά στην κατανάλωσή της». «Ποτέ δεν λέμε πως δεν ενέχει κινδύνους η κατανάλωση κάνναβης», απαντά ο Γκέοργκ Μάλκοβ. «Κάποιοι άνθρωποι πραγματικά δυσκολεύονται να τη διαχειριστούν. Αυτό δεν θα αλλάξει με τη νομιμοποίηση. Η νομιμοποίηση της κάνναβης μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα που δημιουργεί η απαγόρευση, δεν μπορεί όμως να λύσει κάθε πρόβλημα με την ίδια την κάνναβη».