Εκτόξευσε {LF}την ελληνική Καρδιολογία

«Εφυγε» ένας μεγάλος της Καρδιολογίας, της Ιατρικής, της κοινωνίας και του Ελληνισμού…

Αυτός που συνέδεσε άρρηκτα το όνομά του με τη χρυσή εποχή της ελληνικής Καρδιολογίας, για πάνω από μισό αιώνα.

Αυτός που πήρε μόνος του την ελληνική Καρδιολογία από την αφάνεια και την εκτόξευσε μέχρι τα πλέον προωθημένα όρια της διεθνούς επιστήμης.

Αυτός που υπήρξε ένα σπάνιο κράμα κορυφαίου Επιστήμονα, Ανθρώπου και Ελληνα…

…Ξεκίνησε από τον κάμπο της Θήβας.

Παιδί μιας μεγάλης ελληνικής οικογένειας. Της άγιας οικογένειας της ελληνικής υπαίθρου.

Οταν κατέβηκε, μικρό παιδί, για πρώτη φορά στις ακτές του Κορινθιακού Κόλπου και είδε τη θάλασσα, μου έλεγε για το πρωτόγνωρο συναίσθημα που τον κυρίευσε. Τη θάλασσα που ενώνει και δεν χωρίζει τους ανθρώπους.

Από τότε προφανώς κατάλαβε ότι η αποστολή του ήταν να ταξιδεύει.

Και από τότε ταξίδεψε παντού. Αλλά «ταξίδεψε» κυρίως στην κοινωνία και στην επιστήμη και στις καρδιές των ανθρώπων…

Κατάλαβε, δεκαετίες πριν από όλους, ότι σε ένα ολοένα και περισσότερο εξελισσόμενο παγκόσμιο επιστημονικό περιβάλλον η Ελλάδα πρέπει να είναι παρούσα. Η ελληνική Ιατρική. Η ελληνική Καρδιολογία. Η Καρδιολογία που ήταν όταν την παρέλαβε πολλές δεκαετίες πίσω από τις εξελίξεις.

Την πήρε στις «πλάτες» του και την εκτόξευσε.

Διοργάνωσε για πρώτη φορά μεγάλα διεθνή συνέδρια. Ηλθαν στη χώρα μας όλοι οι διάσημοι καρδιολόγοι της εποχής. Οι έλληνες γιατροί είδαν από κοντά και άκουσαν όλα τα «ιερά τέρατα» της επιστήμης.

Δημοσίευσε επιστημονικές εργασίες στα μεγαλύτερα επιστημονικά περιοδικά, σε μια εποχή που η ελληνική Καρδιολογία ήταν απούσα. Ορισμένες από αυτές τις επιστημονικές δημοσιεύσεις του αποτέλεσαν σταθμό στην παθοφυσιολογία των καρδιακών παθήσεων.

Οργάνωσε στο προσφυγικό νοσοκομείο το Ιπποκράτειο της Αθήνας, το νοσοκομείο των φτωχών, μια καρδιολογική κλινική πρότυπη για τα δεδομένα της χώρας μας και όχι μόνο.

Μια κλινική όπου η αποστολή των μελών της δεν ήταν μόνο μάθημα στους φοιτητές, όπως πίστευαν πολλοί, ακόμα και κορυφαίοι του ακαδημαϊκού χώρου, εκείνη την εποχή. Αλλά η αποστολή τους ήταν παράλληλα και η έρευνα και η καινοτομία και η μετεκπαίδευση και η παρακολούθηση εκ του σύνεγγυς του μετώπου των επιστημονικών εξελίξεων.

Προώθησε τους ικανούς, παρακάμπτοντας την ηλικιακή ιεραρχία, που τότε εθεωρείτο απαράβατος κανόνας, χωρίς να διστάσει να έλθει, όποτε χρειάστηκε, σε αντίθεση με ιστορικά στελέχη της Κλινικής. Και ήταν αμετακίνητα ενθουσιώδης και αμέριστος συμπαραστάτης των νέων, σε κάθε νέα προσπάθεια.

Με αυτές τις αρχές του, η Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Ιπποκρατείου μεγαλούργησε. Από την αβάσταχτη αφάνεια παρουσιάστηκε ισότιμη σε όλα τα μεγάλα διεθνή καρδιολογικά γεγονότα και πολλές εκατοντάδες επιστημονικές εργασίες δημοσιεύθηκαν στα εγκυρότερα επιστημονικά περιοδικά… Για δεκαετίες, αυτή η Κλινική παρουσιαζόταν με τον μεγαλύτερο αριθμό επιστημονικών ανακοινώσεων στα μεγαλύτερα διεθνή καρδιολογικά συνέδρια… Μου έρχεται μια στροφή από το απολυτίκιο της Πεντηκοστής, που ταιριάζει στην περίσταση:

«O πανσόφους τους αλιείς αναδείξας…».

Τα πέτρινα χρόνια της ελληνικής Καρδιολογίας είχαν, χάρη στον Παύλο Τούτουζα, παρέλθει χωρίς επιστροφή…

Ελληνες καρδιολόγοι, με την πολύτιμη παρακαταθήκη του Παύλου Τούτουζα, έγιναν γνωστοί διεθνώς, αλλά και κατέλαβαν σημαντικές διοικητικές θέσεις στις μεγάλες επιστημονικές εταιρείες. Θέσεις που στην προ Τούτουζα εποχή φάνταζαν ως όνειρο…

Παράλληλα όμως με τις τεράστιες επιστημονικές του επιδόσεις, όχι επίπλαστα, αλλά και από βαθιά πίστη, ήταν κοντά στον Ανθρωπο.

– Ηταν ο πρώτος που εκλαϊκευμένα έδωσε την επιστημονική γνώση στον λαό, με αναρίθμητα άρθρα του και εκλαϊκευμένες επιστημονικές εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα.

– Κατάφερε με μοναδικό τρόπο να συνεγείρει κορυφαίους συμπολίτες μας από τον χώρο της ναυτιλίας, της πολιτικής και της επιστήμης, και κάτω από τη σκέπη της Εκκλησίας ίδρυσε το Ελληνικό Ιδρυμα Καρδιολογίας. Ενα ίδρυμα που για δεκαετίες πρωτοστατεί στην ενημέρωση, στην πρόληψη των καρδιοπαθειών, στην εκπαίδευση, τη μετεκπαίδευση και την ερευνητική προσπάθεια των νέων επιστημόνων.

– Είχε τη βαθιά εκτίμηση και την πηγαία φιλία από ιστορικές προσωπικότητες και κορυφαίους παράγοντες της πολιτικής ζωής του τόπου μας. Ποτέ όμως δεν έχασε τη στενή σχέση και την επαφή με τον απλό λαό. Και λιμάνι του και πηγή δύναμης ήταν το λιτό σπιτάκι στη μέση του κάμπου της Θήβας, όπου πήγαινε τις Κυριακές μετά την εκκλησία, μαζί με το στήριγμα και συμπαραστάτη του, την Ελένη, και αντλούσε δύναμη και έμπνευση.

Την ημέρα της κηδείας, τη Δευτέρα που πέρασε, στο φέρετρο του Παύλου Τούτουζα δεν ακούμπησαν και γονάτισαν μόνο αυτοί που είχαν την ευλογία να τον γνωρίσουν από κοντά και να συνεργαστούν μαζί του. Και ήταν πάρα πολλοί. Και εγώ μαζί με αυτούς… Αυτοί που πάνω από τους γιγάντιους ώμους του κατάφεραν να δουν λίγο μακρύτερα…

Δεν ακούμπησε και έγειρε μόνο η ελληνική Καρδιολογία, που την πήρε από ένα αβάσταχτο περιθώριο και την εκτόξευσε να πρωταγωνιστεί στα διεθνή επιστημονικά σαλόνια.

Ακούμπησε η Ελλάδα. Η Ελλάδα της ενθουσιώδους προόδου και όχι της καταθλιπτικής εσωστρέφειας.

Η Ελλάδα της μοναδικής παράδοσης και της ιστορικής ευθύνης, που έρχεται από πολύ μακριά, από τις «αμμουδιές του Ομήρου».

Η Ελλάδα που κουβαλάει τη σοφία που διαμόρφωσε τον πολιτισμό στον πλανήτη μας. Που πέρασε από το Βυζάντιο, εκεί που καθιερώθηκε η χριστιανική πίστη. Το Βυζάντιο που τόσο είχε ως θεμελιώδη αναφορά ο Παύλος Τούτουζας. Η Ελλάδα που νομίζουμε ότι μας πληγώνει, αλλά εμείς την πληγώνουμε. Η Ελλάδα που, κατά τον Ελύτη, «αν την αποσυνθέσεις, θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι.

Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις…».

Η Ελλάδα που κουβάλαγε μέσα του ο Παύλος Τούτουζας, από τότε που έβλεπε τα ξανθά στάχυα να μεγαλώνουν από τη μάνα γη, στον κάμπο της Θήβας.

Ολοι αυτοί έγειραν ευλαβικά ευγνωμονούντες πάνω στο φέρετρό του.

Γιατί, στο ορατό μέλλον, Παύλος Τούτουζας είναι απίθανο να ξαναγεννηθεί.

Ο Χριστόδουλος Στεφανάδης είναι καθηγητής Καρδιολογίας και βουλευτής Σάμου της ΝΔ