Ενα βήμα πιο κοντά στην υποχρεωτικότητα

Το επόμενο βήμα της πολυσυζητημένης επέκτασης της υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού στη χώρα μας έγινε τελικά για τους πολίτες 60 ετών και άνω. Πρόκειται για μια στοχευμένη κίνηση, σε μία κρίσιμη επιδημιολογικά περίοδο, δεδομένου ότι εάν οι υγειονομικοί αποτελούν την εμπροσθοφυλακή εν μέσω πανδημίας, οι ηλικιωμένοι παραμένουν σταθερά ο στόχος του φονικού ιού. Υπό το πρίσμα αυτό, η επιβολή προστίμου ύψους 100 ευρώ, και μάλιστα μηνιαίως, έχει έναν προστιθέμενο συμβολισμό. Οι δύο αυτές νευραλγικές ομάδες για την εξέλιξη της πανδημίας είναι στενά συνδεδεμένες καθώς η υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα των πολιτών 60 ετών και άνω σε περίπτωση μόλυνσής τους με τον ιό SARS-CoV-2 είναι η κύρια πηγή πίεσης στο ΕΣΥ που δοκιμάζει τις αντοχές των υγειονομικών.

Πιο συγκεκριμένα και όπως ανακοίνωσε χθες στο Υπουργικό Συμβούλιο ο Κυριάκος Μητσοτάκης, οι ανεμβολίαστοι άνω των 60 ετών που δεν θα προγραμματίσουν το ραντεβού τους μέχρι τις 16 Ιανουαρίου θα βρεθούν αντιμέτωποι με διοικητικό πρόστιμο 100 ευρώ τον μήνα. Το οικονομικό πέναλτι θα βεβαιώνεται μέσω της ΑΑΔΕ και τα έσοδα αυτά θα πηγαίνουν σε ειδικό ταμείο για την ενίσχυση του ΕΣΥ. Ο Πρωθυπουργός διευκρίνισε πως δεν πρόκειται για ποινή, αλλά «για ένα αντίτιμο υγείας. Ενα κίνητρο προφύλαξης, μια ώθηση ζωής, αλλά πιστεύω ότι είναι και μια πράξη δικαιοσύνης απέναντι στους πολύ περισσότερους εμβολιασμένους». Συμπλήρωσε, μάλιστα, πως «δεν γίνεται σήμερα κάποιοι να στερούνται τις υπηρεσίες του συστήματος υγείας που τις έχουν ανάγκη επειδή κάποιοι άλλοι αρνούνται πεισματικά να πράξουν το αυτονόητο. Οι ειδικοί, εξάλλου, εκτιμούν ότι η σημασία του εμβολίου ενός 70άρη ισοδυναμεί με 34 εμβολιασμούς νεότερων από πλευράς δημόσιας υγείας».

Σε κάθε περίπτωση, η τολμηρή αυτή κυβερνητική απόφαση βασίστηκε στα «σκληρά δεδομένα» που γονατίζουν τις αντοχές του ΕΣΥ. Αναλυτικότερα, 9 στους 10 θανάτους από Covid αφορούν πολίτες 60+, ενώ 7 στους 10 διασωληνωμένους ανήκουν στη συγκεκριμένη, ιδιαίτερα ευαίσθητη ηλικιακή ομάδα. Το ποιοτικό δεδομένο όμως που συμπληρώνει το παζλ της κακής επιδημιολογικής εικόνας που συντηρείται στη χώρα μας είναι ότι 8 στους 10 διασωληνωμένους είναι ανεμβολίαστοι.

Παρ’ όλα αυτά, οι ηλικιωμένοι πολίτες είναι και αυτοί που εμφανίζονται πιο άκαμπτοι στις συνεχείς εκκλήσεις της επιστημονικής κοινότητας. Ετσι, ενώ τις τελευταίες εβδομάδες καταγράφεται στη χώρα μας ένα ισχυρό ανοδικό… κύμα στους εμβολιασμούς, η αύξηση των νέων ραντεβού στη συγκεκριμένη πληθυσμιακή «δεξαμενή» που αριθμεί 520.000 μη εμβολιασμένους δεν ξεπερνά το 3%, έναντι 5%-15% στις υπόλοιπες (λιγότερο ευάλωτες) ηλικιακές κατηγορίες.

Οι επιπτώσεις της εστιασμένης αυτής «μαύρης τρύπας» στο επιδιωκόμενο τείχος ανοσίας είναι συντριπτικές. Για να τις διαπιστώσει δε κανείς αρκεί να συγκρίνει τους «σκληρούς δείκτες» της χώρας μας με τους αντίστοιχους της Πορτογαλίας. Στη χώρα της Ιβηρικής τα αποτελέσματα του εμβολιαστικού προγράμματος αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση, δεδομένου ότι το 99,5% των ηλικιωμένων είναι πλήρως εμβολιασμένοι. Το ιδανικό αυτό ποσοστό εξηγεί γιατί εκεί οι διασωληνωμένοι αγγίζουν μόλις τους 80 και οι ημερήσιοι θάνατοι τους 13.

Εντούτοις, το μέτρο της υποχρεωτικότητας δημιούργησε μια αμφιθυμία, σύμφωνα με τις πρώτες αντιδράσεις στην κοινωνία, ενώ αρκετά ήταν τα μέλη της επιστημονικής κοινότητας που δεν έκρυψαν τον αιφνιδιασμό τους. Ιδίως, δε, εάν συνυπολογιστεί ότι στο πρόσφατο παρελθόν είχαν υποβάλει σχετικές εισηγήσεις, όμως με παροχές οικονομικών κινήτρων αντί «ποινών». Παρ’ όλα αυτά, την ίδια περίοδο κυβερνητικά στελέχη απέρριπταν ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Πάντως και παρά τις όποιες αντιρρήσεις και δεύτερες σκέψεις, οι ανακοινώσεις οδήγησαν ήδη σε τριπλασιασμό των ραντεβού μέσα σε λίγες ώρες. Ενώ το περασμένο δεκαήμερο αθροιστικά προγραμματίστηκαν 2.600 ραντεβού πρώτης δόσης για πολίτες άνω των 60 ετών, χθες έως το απόγευμα ο αντίστοιχος αριθμός είχε σκαρφαλώσει στα 6.000.

Εν τω μεταξύ και υπό την απειλή της μετάλλαξης Ομικρον, που είναι θέμα χρόνου να περάσει τα σύνορα (και) της χώρας μας, ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε και ένα ακόμη συμπληρωματικό μέτρο. Ειδικότερα, θα δοθούν δωρεάν self tests σε κάθε ενήλικο, εμβολιασμένο και μη, στο διάστημα από τις 6 έως τις 12 Δεκεμβρίου σε μία προσπάθεια να εντοπιστούν ασυμπτωματικοί φορείς ενόψει της εορταστικής περιόδου. Το ίδιο ακριβώς θα γίνει και από τις 3 έως τις 7 Ιανουαρίου, «ώστε να παρακολουθήσουμε την πορεία της μετάδοσης της πανδημίας στη διάρκεια των γιορτών».

Αντιδράσεις. Τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες επέκρινε ο ΣΥΡΙΖΑ, κατηγορώντας τον Κυριάκο Μητσοτάκη ότι «μεταθέτει την ευθύνη στους πολίτες», ενώ ο Αλέξης Τσίπρας τον χαρακτήρισε «σαμποτέρ του εμβολιασμού», ζητώντας «θετικά κίνητρα» αντί για «τιμωρητικά μέτρα».Το ΚΚΕ, που περιέγραψε τα νέα μέτρα ως «ατομική ευθύνη με ποινή», κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι δεν προνοεί για την αποσυμφόρηση των χώρων όπου υπάρχει διασπορά και την ενίσχυση του ΕΣΥ, ενώ το ΜέΡΑ25 έκανε λόγο για «αυταρχισμό» με «οικονομικό όφελος». Αντιθέτως, θετικό στη θέσπιση του υποχρεωτικού εμβολιασμού δήλωσε το Κίνημα Αλλαγής, διά του γραμματέα του Μανώλη Χριστοδουλάκη, ζητώντας, ωστόσο, ενίσχυση του ΕΣΥ και να ξεκινήσει η υποχρεωτικότητα «από το ίδιο το κράτος».