Πρωθυπουργός για 7 ώρες

Η περασμένη Τετάρτη έπρεπε κανονικά να είναι μια ιστορική μέρα για τη Σουηδία. Και ήταν. Στις 10.30 το πρωί η ηγέτιδα των Σοσιαλδημοκρατών Μαγκνταλένα Αντερσον, υπουργός Οικονομικών της χώρας από το 2014, έγινε η πρώτη γυναίκα που εκλέγεται (από το κοινοβούλιο) στον σουηδικό πρωθυπουργικό θώκο. Η Σουηδία διόρθωσε έτσι μια ιστορική παραφωνία. Η Νορβηγία, η Δανία και η Ισλανδία έχουν ήδη από δύο γυναίκες πρωθυπουργούς στο ενεργητικό τους, η Φινλανδία έχει τρεις: ήταν η μόνη σκανδιναβική χώρα που δεν είχε δει ποτέ γυναίκα σε αυτή τη θέση, κι ας αναγνωρίζεται διεθνώς ως κορυφαία στον τομέα της ισότητας των φύλων. Μόνο που η 54χρονη Αντερσον παρέμεινε στο πόστο αυτό για μόλις επτά ώρες, μέχρι τις 17.30 – η θητεία της θα μείνει στα χρονικά ως η πιο σύντομη στα χρονικά της χώρας, κι ας μην ξεκίνησε ποτέ επισήμως, αφού έπρεπε κανονικά να προηγηθεί, χθες, συνάντησή της με τον βασιλιά. Ας είναι. Η παραφωνία θα διορθωθεί κατά πάσα πιθανότητα τη Δευτέρα, με μια νέα κοινοβουλευτική ψηφοφορία και την Αντερσον πρωθυπουργό, αυτή τη φορά, μονοκομματικής κυβέρνησης μειοψηφίας. Εξίσου πιθανό είναι βέβαια να είναι βραχύβια και αυτή η θητεία της, η χώρα έχει προγραμματισμένες εκλογές τον Σεπτέμβριο.

Για όλη αυτή την κατάσταση ευθύνεται πρωτίστως το κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό της Σουηδίας και το αυξανόμενο έρεισμα της Ακροδεξιάς, των Σουηδών Δημοκρατών. Η Αντερσον φιλοδοξούσε να διαδεχθεί στην πρωθυπουργία τον Στεφάν Λεβέν (που είχε προαναγγείλει την παραίτησή του από τον Αύγουστο, έπειτα από επτά χρόνια θητείας και μιία πολιτική κρίση) ως επικεφαλής του ίδιου κυβερνητικού συνασπισμού Σοσιαλδημοκρατών – Πρασίνων, με τη στήριξη του Κόμματος Κέντρου και του Αριστερού Κόμματος. Στους Κεντρώους δεν άρεσε όμως η συμφωνία που έκανε την τελευταία στιγμή με το Αριστερό Κόμμα για αύξηση των χαμηλότερων συντάξεων. Αποφάσισαν λοιπόν να καταψηφίσουν τον κυβερνητικό προϋπολογισμό. Το αποτέλεσμα ήταν να εγκριθεί ο «αντίπαλος» προϋπολογισμός που είχαν διαπραγματευτεί τρία κόμματα της αντιπολίτευσης, οι Μετριοπαθείς, οι Χριστιανοδημοκράτες και (για πρώτη φορά σε τέτοιο ρόλο) οι Σουηδοί Δημοκράτες. Οι Πράσινοι αποφάσισαν ωστόσο πως δεν μπορούσαν να παραμείνουν σε μια κυβέρνηση «αναγκασμένη να εφαρμόζει μια πολιτική που διαπραγματεύτηκε» η Ακροδεξιά. Θεσμικά, πολιτικά, η Αντερσον δεν είχε άλλη επιλογή παρά να παραιτηθεί. Αλλά σκοπεύει να διεκδικήσει εκ νέου τη Δευτέρα την κοινοβουλευτική ψήφο: Πράσινοι και Κεντρώοι έχουν ήδη ανακοινώσει πως είναι πρόθυμοι να αποδεχθούν μια κυβέρνηση 100% σοσιαλδημοκρατική. Εκατό χρόνο αφού αναγνώρισε δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες, λοιπόν, 40 χρόνια αφότου απέκτησε γυναίκα πρωθυπουργό η Νορβηγία, πρώτη μεταξύ των σκανδιναβικών χωρών, η Σουηδία αναμένεται να κάνει το ίδιο.

Η Αντερσον θα έχει απέναντί της τη δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν, τη φινλανδή πρωθυπουργό Σάνα Μάριν και την ισλανδή πρωθυπουργό Κατρίν Γιακομπσντότιρ – μέχρι τον προηγούμενο μήνα, και επί οκτώ χρόνια, είχε γυναίκα πρωθυπουργό και η Νορβηγία, την Ερνα Σόλμπεργκ, το Συντηρητικό Κόμμα της έχασε όμως την πλειοψηφία του. Η Σκανδιναβία δείχνει τον δρόμο, λοιπόν – ή περίπου. Γιατί δεν φέρνουν απαραίτητα όλες οι γυναίκες ένα πιο «γυναικείο» στυλ, πιο «γυναικείες» αξίες στην εξουσία. Η Σόλμπεργκ είχε αποκτήσει το παρωνύμιο «Σιδηρά Ερνα» λόγω της σκληρής στάσης που εφάρμοσε στο Μεταναστευτικό. Αντίστοιχη στάση έχει υιοθετήσει και η Φρεντέρικσεν. Οσο για την οικονομολόγο, σπουδαγμένη στο Χάρβαρντ, Αντερσον, αυτή θεωρούνταν ως μια ιδιαίτερα «φειδωλή» υπουργός Οικονομικών: είχε συμφωνήσει μετά πολλών βασάνων πέρυσι στην έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους, στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για το σχέδιο ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας από την πανδημία. Ως νεόκοπη ηγέτις ενός κόμματος που βρίσκεται ήδη σε προεκλογική εκστρατεία, ωστόσο, φάνηκε το τελευταίο διάστημα πρόθυμη να καταπιέσει την τάση της για δημοσιονομική πειθαρχία.