Σήμα κινδύνου για τη νέα μετάλλαξη από την Μποτσουάνα

Συναγερμός έχει σημάνει παγκοσμίως μετά τον εντοπισμό ενός νέου στελέχους της COVID-19 που περιλαμβάνειανησυχητικά μεγάλο αριθμό μεταλλάξεων στην περιοχή της εξωτερικής πρωτεΐνης spike. Το B.1.1.529, όπως ονομάστηκε,ταυτοποιήθηκε στην Μποτσουάνα, στα νότια της Αφρικής, και μέχρι σήμερα έχουν επιβεβαιωθεί10περιπτώσεις αυτού του στελέχους. Και παρότι προς το παρόν εκτός της Νότιας Αφρικής έχει εντοπιστεί μόνο σε έναν ταξιδιώτη στο Χονγκ Κονγκ – ο οποίος σημειωτέον είχε επισκεφθεί την επίμαχη περιοχή – ήδη η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται σε επιφυλακή. Αλλωστε, όπως έχει διαπιστωθεί, εφόσον τα στελέχη αποδειχθούν μεταδοτικά είναι θέμα χρόνου να εξαπλωθούν στον παγκόσμιο χάρτη, όπως για παράδειγμα συνέβη με τη μετάλλαξη Δέλτα.Παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις οι καθηγητές της Ιατρικής του ΕΚΠΑ Δημήτριος Παρασκευής (αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, επιστημονικός σύμβουλος ΕΟΔΥ), Θεοκλής Ζαούτης (καθηγητής Παιδιατρικής και πρόεδρος ΕΟΔΥ) και Θάνος Δημόπουλος (πρύτανης ΕΚΠΑ) ανασκόπησαν τη σχετική βιβλιογραφία, συνθέτοντας το προφίλ του νέου στελέχους. Αναλυτικότερα, όπως αναφέρουν, παρότι ο αριθμός των περιστατικών B.1.1.529 είναι πολύ χαμηλός – τρία στην Μποτσουάνα, έξι στη Νότια Αφρική και ένα στο Χονγκ Κονγκ -, είναι αξιοσημείωτο ότι το νέο στέλεχος ενσωματώνει 32 μεταλλάξεις στην περιοχή της εξωτερικής πρωτεΐνης του. ΟΠαγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ταξινομήσειγια την ώρατο B.1.1.529 ως στέλεχος υπό επιτήρηση (variant under monitoring), κατηγορίαχαμηλότερου κινδύνου από αυτές των στελεχών ενδιαφέροντος (variants of interest) και ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (variants of concern). Στην τελευταία ανήκει τοκυρίαρχο πλέονστέλεχος Δέλτα.

Εντονος προβληματισμός. Σε κάθε περίπτωση, οι έλληνες καθηγητές τονίζουν ότι «ο μεγάλος αριθμός μεταλλάξεων καθιστά πιθανή την ύπαρξη διαφορετικών χαρακτηριστικών του ιού, αλλά ασφαλή συμπεράσματα αναφορικά με τα επιμέρους χαρακτηριστικά του στελέχους θα μπορούν να εξαχθούν μόνο αν πραγματοποιηθούν οι σχετικές μελέτες». Εντούτοις, ο προβληματισμός είναι διάχυτος. Για παράδειγμα, ο ιολόγος του Κολεγίου Imperial του Λονδίνου Τoμ Πίκοκ επισήμανε ότι ναι μεν προς το παρόν είναι ελάχιστα τα κρούσματα της μετάλλαξης στην περιοχή της Αφρικής τα οποία έχουν ελεγχθεί, έσπευσε όμως να προσθέσει ότι «θα πρέπει να αναλυθούν πολύ προσεκτικά λόγω του “τρομακτικού” προφίλ της παραλλαγής ως προς το προφίλ της πρωτεΐνης ακίδας». Αντίστοιχα, ο Ράβι Γκούπτα, καθηγητής Μικροβιολογίας στο Ινστιτούτο Θεραπευτικής Ανοσολογίας και Μολυσματικών Νόσων του Κέιμπριτζ, εκφράζει αγωνία σχετικά με το ενδεχόμενο το νέο αυτό στέλεχος να μπορεί να διαφύγει της ανοσίας. «Αυτό είναι ανησυχητικό. Και δεν έχω πει κάτι τέτοιο από την ανακάλυψη της μετάλλαξης Δέλτα» αναφέρει σε σχόλιό του στο Twitter, καλώντας άπαντες να εμβολιαστούν και να φορούν μάσκα.

Εκτακτη συνεδρίαση ΠΟΥ. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι, σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες, ο ΠΟΥ συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση για το νέο στέλεχος, που ενδεχομένως να πραγματοποιηθεί ακόμα και σήμερα. Μάλιστα, ένα από τα ζητήματα που θα απασχολήσουν τους επιστήμονες είναι εάν η παραλλαγή θα πρέπει να θεωρηθεί ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (variant of concern) ή όχι. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο  διευθυντής του Κέντρου Αντιμετώπισης Επιδημιών στη Νότια Αφρική, Τούλιο ντε Ολιβέιρα, δήλωσε στους «Financial Times» ότι «ανησυχεί» και ότι είχε συζητήσει για τη νέα παραλλαγή με αξιωματούχους του ΠΟΥ, οι οποίοι αποφάσισαν να καλέσουν την έκτακτη συνάντηση. Προέβη, δε, στην εκτίμηση ότι περίπου το 90% των νέων κρουσμάτων στην περιοχή του Γκαουτένγκ της Νότιας Αφρικής, που περιλαμβάνει το Γιοχάνεσμπουργκ, προκλήθηκαν από τη νέα παραλλαγή.

Μάρθα Καϊτανίδη