Αναγνώσματα

Από την τελευταία φορά που αναφέρθηκα σε βιβλία έχει περάσει πάνω από ένας χρόνος. Στο ενδιάμεσο διάστημα έχουν μεσολαβήσει μια μεγάλη περίοδος καραντίνας και ένα ολόκληρο καλοκαίρι. Εχουν έτσι υπάρξει πολλές ενδιαφέρουσες εκδόσεις, σε κάποιες από τις οποίες αξίζει να αναφερθούμε. Δεν μπορώ να κρύψω την προτίμησή μου για τις ιστορικές πραγματείες και τα ιστορικά μυθιστορήματα, αλλά δεν είναι το μοναδικό είδος βιβλίου που μου τράβηξε το ενδιαφέρον.

Ο δήμαρχος της Υδρας Γιώργος Κουκουδάκης, ο οποίος έγινε γνωστότερος στο πανελλήνιο για τη μήνυση που κατέθεσε κατά της ολλανδέζας δημοσιογράφου που ενώπιον του Πρωθυπουργού κατηγόρησε την Ελλάδα για δήθεν κακομεταχείριση μουσουλμάνων μεταναστών, δημοσίευσε μια εξαιρετική δουλειά του για την «Υδρα του 1821» (Σιδέρης, 2021). Παρά τη δημαρχιακή του ιδιότητα, το βιβλίο του δεν εξαντλείται σε ευχολόγια για την εκλογική του περιφέρεια. Αντίθετα, αποτελεί ένα σοβαρό ακαδημαϊκό πόνημα με αναφορά και σε πρωτογενείς πηγές. Ο συγγραφέας επικεντρώνει την ανάλυσή του στη θεώρηση του ναυτικού αγώνα στη διάρκεια της Επανάστασης σαν «ανταρτοπολέμου» στο υγρό στοιχείο, και θεμελιώνει την άποψή του στη σχετική θεωρία περί στρατηγικής και ειδών πολέμου του Εντουαρντ Λούτβακ («Strategy: The Logic of War and Peace», 1987).  Παράλληλα, ο Κουκουδάκης αξιοποιεί με επιτυχία τα οθωμανικά αρχεία με αναφορά στην Υδρα, που εξασφάλισε το νησί και που αποδεικνύουν τις απόψεις περί ανταρτοπολέμου σύμφωνα με τις τότε θεωρήσεις της Υψηλής Πύλης. Γενικά το βιβλίο, πέραν μιας ακόμα επετειακής αναφοράς στο 1821, αποτελεί μια προσφορά στην ελληνική ιστοριογραφία ανοίγοντας ορίζοντες για παραπέρα μελέτες και αναλύσεις.

Για τους βαθείς λάτρεις της Ιστορίας η πραγματεία του Ερικ Τζάγκερ «Η Τελευταία Μονομαχία» (Εκδ. Αθενς, 2021) αποτελεί πραγματική απόλαυση. Το βιβλίο, που ενέπνευσε την ομώνυμη χολιγουντιανή ταινία, δεν είναι μυθιστόρημα. Είναι σοβαρή ιστορική μελέτη των συνθηκών ζωής και της περιβαλλοντικής πραγματικότητας (medieval ice age) στη Δυτική Ευρώπη του 14ου αιώνα, πέραν της κύριας αναφοράς σε μια ιστορία εγκληματικής συμπεριφοράς, που έθιγε αρχές και αξίες της εποχής, και οδήγησε τελικά σε μια θανατηφόρα ιπποτική μονομαχία!

«Η μονομαχία… ανακαλούσε την επισημότητα και το μεγαλείο της μεσαιωνικής χρυσής εποχής, όταν οι οργισμένοι ευγενείς… πετούσαν το γάντι, μετά φορούσαν τις πανοπλίες τους, έδιναν βαρείς όρκους ενώπιον των ιερέων… για να αγωνισθούν … με λόγχη, ξίφος και στιλέτο, διακινδυνεύοντας την αξιοπιστία και την τιμή τους, την περιουσία τους και τη ζωή τους…» σύμφωνα με τα λόγια του συγγραφέα. Για μια πλήρη αντίληψη των ηθών, των συνθηκών ζωής και του εφήμερου της ζωής στον Μεσαίωνα, το βιβλίο του Τζάγκερ αποτελεί επιτακτική επιλογή.

Ο Πάνος Αμυράς επανήλθε κλείνοντας με επιτυχία  και μεγαλύτερη ωριμότητα την τριλογία των μυθιστορημάτων του για την κατοχική και εμφυλιακή Ελλάδα. Στο «Φιλί του Δεκέμβρη» (Διόπτρα, 2021), με ευδιάκριτα σίγουρη γραφή, ο Αμυράς αναπτύσσει την ενδιαφέρουσα «αστυνομική» ιστορία του προσφέροντας στον αναγνώστη δύο κυρίως συναρπαστικά στοιχεία: εκπληκτικές περιγραφές (κτίρια, δρόμους, πλατείες) της Αθήνας και της ζωής εκεί το 1944 και μια ενδιαφέρουσα εκδοχή για τα αίτια του ελληνικού εμφυλίου (διακομματικές αγγλικές αντιπαλότητες με ενίσχυση του ΕΑΜ, για ανατροπή του Τσόρτσιλ). Και μόνο γι’ αυτά, πέραν όλων των άλλων, είναι ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα.

Aξίζει επίσης να προσεγγίσει κάποιος δύο εμβληματικές μελέτες του Χένρι Κίσινγκερ: «Παγκόσμια Τάξη» (Λιβάνης, 2014), για την εξέλιξη και πορεία του κόσμου, και «On China» (Penguin, 2012), για την Κίνα, τα χαρακτηριστικά της και τις αντιλήψεις που την καθορίζουν. Αποτελούν πραγματική πνευματική απόλαυση… Και στην αστυνομική λογοτεχνία μη χάσετε την «Ξηρασία» της Τζέιν Χάρπερ (Μεταίχμιο, 2019). Που διδάσκει ύφος, ρυθμό, βάθος χαρακτήρων και ατμόσφαιρα. Και αυτό έγινε φιλμ, αυστραλέζικο, με τον Ερικ Μπράνα.