Το θέατρο της ζωής της

Ενα ιδιότυπο «Εις εαυτήν» είναι το βιβλίο της Ελένης Βαροπούλου Σκηνές από το θέατρο της ζωής μου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Νεφέλη. Με πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία, αλλά όχι αυτοβιογραφία. Με πολλές πληροφορίες και κρίσεις για το θεατρικό γίγνεσθαι, ελληνικό και διεθνές, αλλά όχι θεατρολογικό βιβλίο. Με αναμνήσεις από ταξίδια «στις τέσσερις άκρες του κόσμου», αλλά όχι βέβαια βιβλίο ταξιδιωτικών εντυπώσεων. Με αναφορές σε συναντήσεις με πολύ σημαντικούς ανθρώπους (όχι μόνον του θεάτρου, αλλά και με τον Κάστρο, τον Μάρκες, τον Γκορμπατσόφ κ.ά.), αλλά κάθε άλλο παρά βιβλίο που θα μπορούσε να κατηγορηθεί για name dropping.

«Πολλών ανθρώπων ίδεν άστεα και νόον έγνω» η Ελένη Βαροπούλου. Και μάλιστα, όχι μόνον τα άστεα που είναι λίγο-πολύ αναμενόμενο να έχει επισκεφτεί ένας άνθρωπος με το δικό της βιογραφικό, αλλά και περιοχές του πλανήτη που για τους περισσότερους από εμάς αποτελούν κάτι σαν terra incognita. Επανειλημμένα ταξίδια στην Απω Ανατολή, βαθιά (για τα μέτρα μιας Ευρωπαίας) γνώση της ιαπωνικής κουλτούρας και του ιαπωνικού θεάτρου ειδικότερα, ταξίδια από την μιαν άκρη στην άλλη του Καναδά, σε όλη τη Δυτική Ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών, στη Βραζιλία και στη Χιλή, στο Μαρόκο, στο Ιράν (μεταξύ άλλων, και για να εμβαθύνει στους «Πέρσες» του Αισχύλου), στην Αρκτική ζώνη, στη, στο, στη… Και όλα αυτά, πλαισιωμένα και διανθισμένα από οξυδερκείς επισημάνσεις για όσα, θεατρικά και άλλα, συμβαίνουν στις χώρες και τις περιοχές αυτές. Αλλά και αναφορές, βέβαια, σε περιπλανήσεις στην Ελλάδα του 1945-60 λόγω και του επαγγέλματος του πατέρα (δικαστικός). Από το γενέθλιο Αργοστόλι στην Ηγουμενίτσα και στον Αστακό, στην Πάτρα των προεφηβικών της χρόνων, στη Σάμο και στα Χανιά, με κατάληξη την Αθήνα της δεκαετίας του 1960. Και βέβαια, πολύ Παρίσι (ιερός τόπος, τόπος προσκυνήματος για τους περισσότερους της γενιάς της/μας) και γαλλικό θέατρο, αλλά και πολύ Βερολίνο, Γερμανία και γερμανικό θέατρο.

Προσωπικά, βρήκα ιδιαίτερα διασκεδαστικά δυο περιστατικά που, μεταξύ άλλων πολλών, αφηγείται η Βαροπούλου.

Το πρώτο αφορά ταξίδι με αυτοκίνητο από το Παρίσι στην Ολλανδία, γύρω στο 1970, με τον αριστεριστή (κινεζόφιλο) της παρέας να λέει ότι θα ήταν απαράδεκτο να κοιμηθούν σε ξενοδοχείο «της αστικής τάξης», αντιπροτείνοντας διανυκτέρευση σε μαούνα όπου έβρισκαν καταφύγιο άστεγοι! Ετσι και έγινε. Ποιος τολμούσε, άλλωστε, εκείνα τα χρόνια να φανεί λειψός σε αντιαστική επαναστατικότητα; Μέχρι μια κάποια ώρα όμως, αφού γύρω στα μεσάνυχτα κατέφυγαν σε «αστικό» ξενοδοχείο, μην μπορώντας να αντέξουν τη βρώμα, την αποφορά, τη διάχυτη στον αέρα μυρωδιά του αλκοόλ.

Το δεύτερο περιστατικό αφορά την αποχώρησή της από το ΚΚΕ εσωτερικού, έπειτα από μακρά όσο και ευδόκιμη θητεία (παρεμπιπτόντως, με την Ελένη Βαροπούλου έχουμε συνυπάρξει και πολιτικά, ως μέλη της Κεντρικής Επιτροπής της βραχύβιας Ελληνικής Αριστεράς/ΕΑΡ). Οταν λοιπόν, ύστερα από παρατεταμένη και βαθιά συνειδησιακή κρίση, το 1989 η Βαροπούλου αποφάσισε ότι δεν είχε πια νόημα η παραμονή της στο (ήδη συνασπισμένο με το ΚΚΕ) κόμμα, το ανακοίνωσε σε έναν από τους λεγόμενους ιστορικούς ηγέτες του χώρου – το όνομά του δεν θα το αναφέρω, αφού η ίδια έχει επιλέξει να μην το γράψει. Κι εκείνος, τι λέτε ότι της απάντησε; «Μα, τώρα βρήκες κι εσύ να φύγεις; Παραμονές εκλογών;»! Ούτε τη ρώτησε τους λόγους της αποχώρησής της, ούτε μπήκε στον κόπο να ανοίξει τη σύντομη επιστολή παραίτησής της.

Και κάτι ακόμα, στο οποίο, ως γλωσσάνθρωπος και γλωσσολάγνος, θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθώ. Αν και το γράψιμο της Βαροπούλου είναι αρκετά πυκνό («πηχτό» σε κάποιες σελίδες, θα μπορούσε να πει κανείς), δεν γίνεται ποτέ βαρύ, δύσβατο, κολλώδες. Τα άψογα ελληνικά της, εύηχα, ακριβή και ευθύβολα, συνδυάζονται με λεκτικό πλούτο και με αίσθηση της γλώσσας που μόνον σε έμπειρους γραφιάδες συναντά κανείς στις μέρες μας.

Εν κατακλείδι, βιβλίο από αυτά που ανταποκρίνονται με τον καλύτερο τρόπο στο κατά τη γνώμη μου ζητούμενο κάθε τέτοιας προσωπικής κατάθεσης: να συνδυάζονται οι χρήσιμες πληροφορίες με την αναγνωστική απόλαυση, «το τερπνόν μετά του ωφελίμου» όπως έλεγαν και οι παλαιότεροι.

{1BSYG}Ελένη Βαροπούλου{1BSYG}{CR}{2BTIT}Σκηνές {LF}από το θέατρο {LF}της ζωής μου{2BTIT}{CR}{3BEKD}Εκδ. Νεφέλη, {LF}σελ. 288{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 14,40 ευρ{4BTIM}ώ