Οταν η επικαιρότητα καπελώνει την ιστορία

ασισμένη σε πραγματικό γεγονός που συνέβη στην Ισπανία, σχεδόν εκατόν πενήντα χρόνια πριν από τη συγγραφή του έργου, είναι η ιστορία του «Φουέντε Οβεχούνα»: το 1476 το χωριό του τίτλου (που σημαίνει προβατοπηγή) ξεσηκώθηκε και σκότωσε τον διοικητή του που με κάθε τρόπο ασκούσε υπέρμετρη βία και καταπίεση στους υποτελείς του. Οταν ο βασιλιάς Φερδινάνδος της Ισπανίας αναζήτησε τον ένοχο, σύσσωμο το χωριό απάντησε ότι «η Φουέντε Οβεχούνα το έκανε»…

Το έργο γράφτηκε το 1614 από τον ισπανό θεατρικό συγγραφέα και ποιητή Λόπε δε Βέγα (Felix Lope de Vega y Carpio, 1562-1635) και διαδραματίζεται σε μια περίοδο μεγάλης πολιτικής αναταραχής. Τη σύγκρουση ανάμεσα στην ισπανική αριστοκρατία και την εξουσία των καθολικών βασιλέων Φερδινάνδου και Ισαβέλλας σχολιάζει ο συγγραφέας, επιβεβαιώνοντας την αποδοχή της βασιλικής κυριαρχίας από τον λαό.

Στο επίκεντρο του «Φουέντε Οβεχούνα» βρίσκεται η άφιξη του αυταρχικού και βάναυσου διοικητή Φερνάν Γκόμεθ, ο οποίος θέλοντας να έχει την απόλυτη κυριαρχία ξεπερνά κάθε όριο. Αφορμή για να «επαναστατήσει» το χωριό στέκεται η πρόθεση του διοικητή να κατακτήσει με κάθε τρόπο (και) την όμορφη κόρη του δημάρχου, Λαουρένθια, η οποία ετοιμάζεται να παντρευτεί τον αγαπημένο της Φροντόσο.

Κορυφαία μορφή του ισπανικού χρυσού αιώνα της μπαρόκ λογοτεχνίας, άφησε πίσω του έναν τεράστιο όγκο έργων και μια φήμη που διέτρεξε τους αιώνες – μόνον ο συγγραφέας του «Δον Κιχώτη», Μιγκέλ ντε Θερβάντες, τον ξεπέρασε.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Το έργο συνόλου και υψηλών σκηνικών απαιτήσεων σκηνοθετεί η Ελένη Ευθυμίου, εκπρόσωπος μιας νεότερης καλλιτεχνικής γενιάς. Μέσα σ’ ένα άχρονο σκηνικό, από το οποίο δεν απουσιάζουν οι νύξεις μιας παρελθούσης εποχής, στήθηκε η παράσταση στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού. Η ενδιαφέρουσα χρήση του χώρου με τις παράλληλες σκηνές και τις προβολές πάνω στα κινούμενα τελάρα δημιουργεί προσδοκίες για μια τολμηρή και ουσιαστική σκηνοθετική πρόταση. Σύντομα όμως οι προσδοκίες ανατρέπονται – ίσως γιατί το μυαλό θέλει να περιορίσει τη φαντασία.

Παγιδευμένη από τον ίδιο της τον εαυτό και τη μονοδιάστατη προσέγγιση με την οποία επέλεξε να αντιμετωπίσει το έργο, η Ευθυμίου καταθέτει – αποκλειστικά σχεδόν – ένα μανιφέστο κατά της γυναικείας καταπίεσης. Και με την παράστασή της  καθοδηγεί τον θεατή σε μια συνομιλία με την επικαιρότητα και το σήμερα, σε ένα έργο που κινείται πέρα από κάθε τρέχοντα συμβολισμό – την ίδια στιγμή που τον εμπεριέχει. Με αποτέλεσμα να χαθεί το μέγεθος και ο διαχρονικός χαρακτήρας του «Φουέντε Οβεχούνα». Τα μεγάλα έργα δεν χρειάζονται υπογραμμίσεις και υπενθυμίσεις – γι’ αυτό είναι μεγάλα και αντέχουν στον χρόνο.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο πολυπληθής θίασος δεν κατάφερε να διασωθεί, παρά τις μεμονωμένες και ενδιαφέρουσες ερμηνείες – Δημήτρης Κίτσος, Νίκος Χατζόπουλος, Θανάσης Δήμου. Ξεχώρισε επίσης, σκηνοθετικά και ερμηνευτικά, το βασιλικό ζεύγος – Φερδινάνδος και Ισαβέλλα – που ερμηνεύουν ο Μπάμπης Γαλιατσάτος και η Μαρία Γεωργιάδου.

Το θέατρο είναι εδώ, ευτυχώς
Το θέατρο επέστρεψε: Ο πρώτος μήνας της τρέχουσας σεζόν πέρασε ήδη και οι σκηνές μπήκαν για τα καλά στο παιχνίδι που ξέρουν καλά, το θεατρικό. Παραστάσεις ανεβαίνουν, η μία μετά την άλλη, σε αίθουσες κάθε μεγέθους και χωρητικότητας. Από τις (λίγες) μεγάλες των 800 ή και 1.500 θέσεων ως τις μικρές ή ακόμα και τις μικροσκοπικές, οι θεατές αποδεικνύουν ότι το είχαν ανάγκη. Η επιλογή των παραστάσεων, όπως όλα δείχνουν, γίνεται με τα συνήθη κριτήρια – έργου, ηθοποιών, σκηνοθέτη και όχι υπό την «απειλή» του κορωνοϊού. Νέες παραγωγές και παραστάσεις που ξανάρχονται, μετά τον περσινό σύντομο βίο τους, έχουν κερδίσει τη θέση τους στις προτιμήσεις του κοινού.
Ωστόσο το θεατρικό τοπίο δεν έχει ακόμα οριστικοποιηθεί, μια που δεν είναι λίγες οι πρεμιέρες που έχουν μετατεθεί για τις αρχές του 2022 και πέρα. Και φυσικά τα επιβεβλημένα πλην δικαιολογημένα μέτρα λόγω Covid δεν το έχουν αφήσει ανεπηρέαστο. Η προσέλευση δεν κυλάει με τους ρυθμούς του παρελθόντος, με την πρόσφατη αύξηση κρουσμάτων να λειτουργεί αρνητικά. Κι αυτή είναι μία από τις πλέον άμεσες επιπτώσεις μια που κρούσματα σημειώνονται και στο θέατρο – με τα περιστατικά να παίρνουν τη μορφή ντόμινο. Παρ’ όλα αυτά τα μηνύματα είναι αισιόδοξα και προδιαγράφονται ακόμα καλύτερα. Γιατί το θέατρο είναι εδώ και έχει μπει σε μια κανονικότητα που είχε στερηθεί, σχεδόν, δύο χρόνια. Κι αυτό δεν αφορά μόνο τους καλλιτέχνες αλλά και εμάς, τους θεατές…
Σε αυτή την αισιοδοξία και την κανονικότητα έχει συμβάλει καθοριστικά η παραδειγματική συνέπεια που έχει επιδείξει το θέατρο, τηρώντας όλα τα μέτρα. Οι έλεγχοι γίνονται συστηματικά πριν από την είσοδο των θεατών – με πιστοποιητικό εμβολιασμού ή rapid test και ταυτότητα και, αν το καλοσκεφτεί κανείς, η ώρα έναρξης δεν καθυστερεί παραπάνω από όσο καθυστερούσε συνήθως και προ Covid. Οσο για τα λίγα, μη Covid free θέατρα, έχουν κι αυτά το μεικτό κοινό τους, με μειωμένη χωρητικότητα. Και φυσικά όλοι, μα όλοι, φορούν μάσκα.