Συμφωνία για εκλογές και αποχώρηση {CR}των ξένων δυνάμεων

Με τη δεδηλωμένη πρόθεση να βρεθεί λύση στη Λιβύη, να οριστεί ένα χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των ξένων δυνάμεων και να πραγματοποιηθούν εκλογές ξεκίνησε και ολοκληρώθηκε η χθεσινή Διάσκεψη για τη Λιβύη στο Παρίσι. Ακόμα μία διάσκεψη για την ακρίβεια, που όλοι αναρωτιούνται κατά πόσο θα φέρει αποτελέσματα αυτή τη φορά. Σε αυτή τη συνάντηση συμμετείχε για πρώτη φορά – σε επίπεδο πρωθυπουργού – και η Ελλάδα, ενώ η Τουρκία με πρόφαση τις προσκλήσεις σε Αθήνα και Λευκωσία επέλεξε να υποβαθμίσει τη συμμετοχή της καθώς ο Ερντογάν αποφάσισε να αποφύγει το Παρίσι.   

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μετέβη στο Παρίσι για τη διάσκεψη με πρόσκληση Μακρόν που έδωσε θέση στην Ελλάδα στο τραπέζι του διαλόγου, ως περιφερειακή δύναμη με σταθεροποιητικό ρόλο. Μία θέση που δεν ήταν εξαρχής δεδομένη. Αντίθετα κατακτήθηκε με τις συγκυρίες να ευνοούν την ελληνική διπλωματία και το στοίχημα να είναι αυτή η θέση να παγιωθεί. Ο Νίκος Δένδιας είχε εκφράσει σαφώς κατά το παρελθόν τη δυσαρέσκεια της Αθήνας για τον αποκλεισμό της Ελλάδας από τη διαδικασία του Βερολίνου. Ο αποκλεισμός αυτός «έσπασε», όταν η Γερμανία έπαψε να είναι ο οικοδεσπότης των διαδικασιών και με την AUKUS να προσφέρει στη Γαλλία ένα ακόμα κίνητρο να βοηθήσει την Ελλάδα να καθίσει στο τραπέζι του διαλόγου για τη Λιβύη. Η Ελλάδα προσκλήθηκε αρχικά ως παρατηρητής στη συνάντηση των ΥΠΕΞ στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και στη συνέχεια στην Τρίπολη στην πρωτοβουλία της Νάιλα Μανγκούς.    

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ. Στο αρχικό κείμενο συμπερασμάτων το οποίο συμφωνήθηκε σε επίπεδο διπλωματικών συμβούλων, και αναμενόταν να εγκριθεί από τους ηγέτες που βρέθηκαν στο Παρίσι, υπάρχει ρητή αναφορά τόσο στις εκλογές της 24ης Δεκεμβρίου, όσο και στην αποχώρηση των ξένων δυνάμεων. Τονίζεται δε η σημασία ώστε «όλες οι πλευρές στη Λιβύη να δεσμευτούν απερίφραστα στη διεξαγωγή ελεύθερων, δίκαιων, χωρίς αποκλεισμούς και αξιόπιστων προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών» σύμφωνα με τον πολιτικό οδικό χάρτη της Λιβύης, τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και τη διαδικασία του Βερολίνου, καθώς και «να αποδεχθούν τα αποτελέσματά τους». Καλούνται δε όλες οι πλευρές και οι υποψήφιοι να σεβαστούν τις δεσμεύσεις τους ενόψει των εκλογών.   

Στον τομέα της ασφάλειας το αρχικό κείμενο εκφράζει την πλήρη υποστήριξη στο «Σχέδιο Δράσης για την απόσυρση μισθοφόρων, ξένων μαχητών και ξένων δυνάμεων από το λιβυκό έδαφος» δίνοντας κατευθύνσεις για την αποχώρηση και τον επαναπατρισμό τους με συντονισμό των χωρών καταγωγής τους με τη Λιβύη. Θέσεις τις οποίες στήριξε ο Πρωθυπουργός υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συνεργαστεί, τόσο διμερώς όσο και ως μέλος της ΕΕ με τη νέα εκλεγμένη κυβέρνηση της Λιβύης, αλλά και να ξαναρχίσει τις συζητήσεις για συμφωνία οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών με μία πραγματικά αντιπροσωπευτική κυβέρνηση που θα σέβεται τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.  

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο περιθώριο της διάσκεψης ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ένα τετ α τετ και με την αμερικανίδα αντιπρόεδρο, Κάμαλα Χάρις, με επίκεντρο την ελληνοαμερικανική συμφωνία (MDCA), την αναγνώριση της Αθήνας ως πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή και την επίσκεψή του στις ΗΠΑ το επόμενο διάστημα.

Υπενθυμίζεται ότι η αποφασιστική κινητοποίηση της ελληνικής διπλωματίας για ενεργή εμπλοκή στις εξελίξεις στη Λιβύη φάνηκε να ξεκινά με την υπογραφή του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου στις 27 Νοεμβρίου 2019 για τις θαλάσσιες ζώνες. Η συμφωνία επιχειρούσε νέα τετελεσμένα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αποτέλεσε και την αρχή μιας μεγάλης κρίσης στα ελληνοτουρκικά, με την Αγκυρα να επιβεβαιώνει ότι συνεχίζει να αναζητά τρόπους προβολής των διεκδικήσεών της και παγίωσής τους, ακόμα και μέσω παράνομων συμβάσεων. Απέδειξε δε με οδυνηρό τρόπο στην Ελλάδα που έβγαινε ασθμαίνοντας από την οικονομική κρίση, ότι τα όποια κενά άφησε – όχι απαραίτητα λόγω ολιγωρίας, αλλά γιατί δεν θεωρήθηκε «σημαντικός παίκτης» στην περιοχή σε μία δεδομένη στιγμή, αν και ένας από τους πλέον κοντινούς γείτονες της Λιβύης – θα χρησιμοποιούνταν εναντίον της. Το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου και των επιπτώσεων που θα μπορούσε να έχει εκτός από τις σχέσεις της Τρίπολης με την Αθήνα και στις σχέσεις Λιβύης – ΕΕ υπογράμμισε ιδιαίτερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης στους συνομιλητές του και κατά την επίσκεψή του στη χώρα τον Απρίλιο.    

Για την Αθήνα η σταθεροποίηση της Λιβύης είναι ο μόνος τρόπος να ανοίξει ένας δρόμος, που οι διπλωμάτες υπογραμμίζουν ότι δεν πρέπει να θεωρηθεί εύκολος ή δεδομένος, προκειμένου η Ελλάδα να πετύχει την ακύρωση από τις λιβυκές Αρχές του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου. Δεδομένου δε ότι η τουρκική επιρροή βασίζεται και στους σύρους μισθοφόρους του Συριακού Εθνικού Στρατού, που προσέλαβε η Αγκυρα και έστειλε στη Λιβύη προς υποστήριξη του πρώην πρωθυπουργού Φαγιέζ αλ Σάρατζ, η απαίτηση αυτή για την Αθήνα είναι κρίσιμη. Λίβυοι αναλυτές χαρακτηρίζουν τους μισθοφόρους της Τουρκίας ως δυνάμεις κατοχής, ενώ τονίζουν ότι ο Συριακός Εθνικός Στρατός είναι τζιχαντιστές, στις τάξεις των οποίων μετέχουν πρώην μέλη του ISIS και της Αλ Νούσρα. Η μη διάθεση της Τουρκίας να συνεργαστεί αποδεικνύεται σύμφωνα με διπλωματικές πηγές και από την υποβαθμισμένη συμμετοχή της στη Διάσκεψη του Παρισιού την οποία εκπροσώπησε ο ΥΦΥΠΕΞ, Σεντάτ Ονάλ, που της δίνει το δικαίωμα να ισχυριστεί ότι δεν συμφώνησε σε τίποτα.    

Η χθεσινή Διάσκεψη του Παρισιού, με παρόντες, μεταξύ άλλων την Κάμαλα Χάρις, τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, τον αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, τον ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ, δεν ήταν η πρώτη. Ο Μακρόν δείχνει να φιλοδοξεί να κλείσει τον κύκλο που άνοιξε στις 29 Μαΐου 2018 με την πρώτη συνάντηση στο Παρίσι με τη συμμετοχή της τότε κυβέρνησης Σάρατζ και του Χαλίφα Χαφτάρ, καθώς επίσης και ξένων χωρών που αποτέλεσαν και τον κύριο κορμό της Διαδικασίας του Βερολίνου που ακολούθησε, με συγκεκριμένες προσθήκες. Και τότε η απόφαση ήταν διεξαγωγή εκλογών στις 10 Δεκεμβρίου 2018. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν οι δυνάμεις που κινούν τα νήματα σε έναν πόλεμο διά αντιπροσώπων, όπως αυτός που διεξάγεται στη Λιβύη, έχουν όντως αποφασίσει να τον τελειώσουν ή αν θα αρχίσουν να υπονομεύουν οι ίδιοι τις διαδικασίες πυροδοτώντας μία νέα κρίση.