Χρειάζονται πράξεις, {CR}όχι μόνο ευχολόγια

Τον Νοέμβριο του 2014, ΗΠΑ και Κίνα, ο τότε αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα και ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, είχαν ανακοινώσει ένα κοινό σχέδιο για τη μείωση των εκπομπών CO2. Αυτή η διμερής συμφωνία έδωσε μια σπουδαία ώθηση για την επίτευξη της ιστορικής Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα την επόμενη χρονιά. Θα επαναληφθεί άραγε η ιστορία φέτος; Η Κοινή Σινο-Αμερικανική Διακήρυξη της Γλασκώβης για την Ενίσχυση της Κλιματικής Αλλαγής που δημοσιοποιήθηκε αιφνιδιαστικά προχθές το βράδυ χαιρετίστηκε από πολλούς ηγέτες και ειδικούς ως ένα σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ο χρόνος όμως πιέζει, η COP26, η «σύνοδος της τελευταίας ευκαιρίας», πρέπει κανονικά να ολοκληρωθεί σήμερα – αν και κανείς δεν θα εκπλησσόταν αν συνεχίζονταν οι διαπραγματεύσεις το Σαββατοκύριακο, είναι σύνηθες σε κλιματικές συνόδους -, τα προσχέδια συμφωνίας που κυκλοφορούν κρίνονται ανεπαρκή από τις οικολογικές οργανώσεις και η ίδια η συμφωνία ΗΠΑ – Κίνας υστερεί, όπως σημείωσαν πολλοί ειδικοί μετά τον πρώτο ενθουσιασμό, σε αποφασιστικές δεσμεύσεις που θα μείωναν σημαντικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Στην κοινή τους διακήρυξη οι δύο μεγαλύτεροι ρυπαντές του πλανήτη υπόσχονται, παρά τις τεταμένες τους σχέσεις, να λάβουν «ενισχυμένα μέτρα ώστε να αυξήσουν τις φιλοδοξίες κατά τη δεκαετία του 2020», επαναβεβαιώνοντας την προσήλωσή τους στους στόχους που έθεσε η Συμφωνία του Παρισιού: συγκράτηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη «σαφώς κάτω» από τους 2°C σε σύγκριση με την προβιομηχανική περίοδο, ιδανικά στον 1,5°C. Η συμφωνία μιλά για «συγκεκριμένες και πραγματιστικές» ρυθμίσεις με στόχο την απανθρακοποίηση, μείωση των εκπομπών μεθανίου και καταπολέμηση της αποψίλωσης των δασών, καθώς και για την αναβίωση μιας ομάδας εργασίας που «θα συνέρχεται τακτικά». Δεδομένου του ότι οι δύο χώρες είχαν περάσει την πρώτη εβδομάδα της συνόδου ανταλλάσσοντας προσβολές, η συμφωνία αυτή χαιρετίστηκε και για την πολιτική της διάσταση.  «Πέρα από την COP, είναι σημαντική και για τον κόσμο» δήλωσε χαρακτηριστικά ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Φρανς Τίμερμανς. «Είναι καλό σημάδι που οι δύο μεγαλύτεροι ρυπαντές στον κόσμο μπορούν πραγματικά να συνεργαστούν ώστε να αντιμετωπιστεί η μεγαλύτερη κρίση της ανθρωπότητας, πέραν του μεθανίου, ωστόσο δεν υπάρχει πολύ ψαχνό» επισήμανε από την πλευρά του στην Guardian ο «Μπάιφορντ Τσανγκ», αναλυτής στο ευρωπαϊκό think-tank E3G. «H διακήρυξη δεν είναι αρκετή. Το πραγματικό τεστ για την Ουάσιγκτον και το Πεκίνο είναι πόσο σκληρά θα πιέσουν για μια συμφωνία ευθυγραμμισμένη με τον στόχο του +1,5°C εδώ στη Γλασκώβη» προσυπέγραψε η Μπερνίς Ληι, διευθύντρια ερευνών στο ινστιτούτο Chatham House.

Περισσότερη φιλοδοξία από τις διαπραγματευτικές ομάδες των 190 και πλέον χωρών που συμμετέχουν στη σύνοδο ζητούσε χθες τόσο ο βρετανός πρόεδρος της COP26 Αλοκ Σάρμα όσο και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Το προσχέδιο συμφωνίας που κυκλοφόρησε αναγνωρίζει μεν τη ανάγκη επίτευξης μηδενικών καθαρών εκπομπών CO2 «γύρω στα μέσα του αιώνα», καλεί μεν τις χώρες να μειώσουν «έως το 2030» κατά 45% τις εκπομπές τους σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2010, κάνει μεν για πρώτη φορά λόγο για «προοδευτική κατάργηση του άνθρακα και των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων», σύμφωνα ωστόσο με τις εκτιμήσεις της Climate Action Tracker, ακόμα και αν τηρηθούν όλες οι υποσχέσεις, η θερμοκρασία του πλανήτη θα αυξηθεί στην καλύτερη περίπτωση κατά 1,8°C και το πιθανότερο κατά 2,4°C μέχρι το τέλος του αιώνα. Το μεγαλύτερο αγκάθι, όμως, στη σύνοδο είναι η οικονομική ενίσχυση των φτωχότερων χωρών ώστε να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή και να καταφέρουν την πράσινη μετάβαση: τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, και για μια πενταετία, που είχαν υποσχεθεί να τους χορηγούν ήδη από το 2020 οι πλουσιότερες χώρες απλώς διατηρούνται ως στόχος «το αργότερο για το 2023».