Παιχνίδια πολέμου στην πλάτη των προσφύγων

Η σοβαρότητα κάθε κρίσης είναι ευθέως ανάλογη με τις διαστάσεις που λαμβάνει και με τους «παίκτες» που εμπλέκονται σε αυτήν. Εάν ο ισχυρισμός αυτός αληθεύει – που αληθεύει -, τότε η κρίση η οποία έχει ξεσπάσει τις τελευταίες εβδομάδες και κλιμακώνεται διαρκώς εδώ και κάποιες ημέρες στα σύνορα της Λευκορωσίας με τα γειτονικά προς αυτήν κράτη – μέλη της ΕΕ μπορεί κάλλιστα να χαρακτηριστεί ως εξαιρετικά σοβαρή. Σε τέτοιο βαθμό, μάλιστα, ώστε οι τρεις χώρες της Βαλτικής (Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία) έσπευσαν να προειδοποιήσουν, με κοινή ανακοίνωση που εξέδωσαν οι υπουργοί Αμυνας, ότι «αυξάνονται οι πιθανότητες προκλήσεων και σοβαρών περιστατικών που θα μπορούσαν να αποκτήσουν και στρατιωτική διάσταση».

Με άλλα λόγια, οι τρεις χώρες υπονόησαν ενδεχόμενο «θερμό επεισόδιο» ή ακόμη και πολεμική σύρραξη. Είναι κάτι που, προφανώς, έχει πολύ μεγάλη διαφορά και είναι σαφώς πιο επικίνδυνο σε σύγκριση με την «υβριδική επίθεση», την οποία οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι έχει ήδη εξαπολύσει ο Αλεξάντερ Λουκασένκο κατά της ΕΕ. Μια επίθεση στην οποία η Ευρώπη τον καταγγέλλει ότι χρησιμοποιεί ως «όπλο» χιλιάδες απελπισμένους πρόσφυγες, κυρίως από τη Συρία και το Ιράκ, αλλά και από το Αφγανιστάν και την Αφρική – οι οποίοι και είναι τα πραγματικά θύματα και διατρέχουν τεράστιο κίνδυνο για τη ζωή τους προσπαθώντας να βρουν «τρύπες» και να διασχίσουν τα σύνορα, ειδικά καθώς ο καιρός επιδεινώνεται.

«Ο Λουκασένκο παίζει ένα απάνθρωπο παιχνίδι ισχύος με τους ανθρώπους», είπε ο υπουργός Οικονομικών και πιθανότατα επόμενος καγκελάριος της Γερμανίας Ολαφ Σολτς – την ίδια στιγμή που η Ανγκελα Μέρκελ επικοινώνησε, για δεύτερη φορά σε λίγες ημέρες, τηλεφωνικά με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ενώ ο Γερμανός πρόεδρος, Φρανκ-Βάλτερ Στάινμαγερ υποδέχθηκε την επικεφαλής της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας, Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια.

Η Aeroflot και τα Tupolev. Από χθες, άλλωστε, στη διαμάχη έχει προστεθεί μια σειρά από νέες παραμέτρους. Η Ρωσία, για παράδειγμα – η οποία δεν χωράει αμφιβολία ότι γνωρίζει πολύ καλά τις προθέσεις και τα σχέδια του Μινσκ -, έστειλε δύο στρατηγικά βομβαρδιστικά της να κάνουν υπερπτήσεις στον εναέριο χώρο της Λευκορωσίας και κατά μήκος των συνόρων της με την Πολωνία και τις άλλες γειτονικές χώρες. Ακόμη δε και εάν ευσταθεί ο ισχυρισμός του Λουκασένκο ότι δεν έχει άλλη επιλογή καθώς θέλει να γνωρίζει τι συμβαίνει στην άλλη πλευρά, αυτό θα μπορούσε να γίνει με άλλου τύπου μέσα και όχι με τα θηριώδη Tupolev Tu-22M3, που μπορούν να μεταφέρουν και πυρηνικές κεφαλές. Κι αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πρόκειται, ουσιαστικά, για επίδειξη δύναμης εκ μέρους της Μόσχας – έστω κι αν επισήμως και διαρκώς επαναλαμβάνει ότι δεν έχει καμία σχέση με τα όσα συμβαίνουν στην «καυτή» περιοχή.

Είχε προηγηθεί, όπως είναι γνωστό, δημοσίευμα του Bloomberg σύμφωνα με το οποίο οι Βρυξέλλες εξετάζουν την επιβολή κυρώσεων και στον ρωσικό αερομεταφορέα, την Aeroflot, στο πλαίσιο του νέου «πακέτου» μέτρων κατά της Λευκορωσίας, που πιθανότατα να εγκριθούν την ερχόμενη Δευτέρα. Η διαρροή αυτή προκάλεσε έντονη ανησυχία και εκνευρισμό στο Κρεμλίνο, ο εκπρόσωπος του οποίου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ευχήθηκε να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα – ενώ η ίδια η εταιρεία διέψευσε κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή της στην προσφυγική κρίση.

Από την πλευρά του, ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ εξέφρασε την ελπίδα οι υπεύθυνοι Ευρωπαίοι «να μη συρθούν σε αυτό το σπιράλ, το οποίο είναι αρκετά επικίνδυνο».

Το φυσικό αέριο στο επίκεντρο. Στην υπόθεση ενεπλάκη και ένα ακόμη ζήτημα, που ήδη έχει προκαλέσει σημαντικές τριβές στις σχέσεις ΕΕ – Ρωσίας το τελευταίο διάστημα. Πρόκειται, βεβαίως, για το φυσικό αέριο, που βρέθηκε στο επίκεντρο μετά τις δηλώσεις που έκανε ο Λουκασένκο: «Ζεσταίνουμε την Ευρώπη και εκείνοι εξακολουθούν να μας απειλούν ότι θα κλείσουν τα σύνορα. Τα θα συμβεί, άραγε, εάν εμείς κλείσουμε τις στρόφιγγες του αερίου;» είπε μιλώντας στο κρατικό πρακτορείο Beta. «Γι’ αυτό θα συνιστούσαμε στην ηγεσία της Πολωνίας, στους Λιθουανούς και άλλους ανεγκέφαλους ανθρώπους να σκέφτονται προτού μιλήσουν», πρόσθεσε.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από το έδαφος της Λευκορωσίας διέρχονται δύο αγωγοί στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη και την ενεργειακή της ασφάλεια. Ο ένας είναι ο Yamal, ο οποίος μεταφέρει περίπου 33 δισ. κυβικά μέτρα αερίου ετησίως και καλύπτει το 17% των συνολικών ποσοτήτων που εξάγει η Gazprom προς τις ευρωπαϊκές αγορές. Ο άλλος είναι ο Druzhba (ή Αγωγός της Φιλίας), που μεταφέρει 1,4 εκατ. βαρέλια ρωσικού αργού πετρελαίου ημερησίως.

Επειτα από όλα αυτά, τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται τυχαίο. Ούτε ότι η Ουκρανία συγκεντρώνει στρατεύματα και κάνει ασκήσεις στη δική της πλευρά των συνόρων. Ούτε η εμπλοκή της Τουρκίας, την οποία αρκετοί χαρακτηρίζουν ως «μέρος του προβλήματος» – με την ίδια να θεωρεί σκόπιμη κάθε προσπάθεια να συσχετιστεί ο αερομεταφορέας της, η Turkish Airlines, με την κρίση.

Ούτε, βεβαίως, η ενεργοποίηση του ΝΑΤΟ, τα μέλη του οποίου ενημέρωσε, κεκλεισμένων των θυρών, για τις εξελίξεις η Πολωνία, που τηρεί και την πιο σκληρή στάση έναντι τόσο του Μινσκ όσο και της Μόσχας, με την οποία άλλωστε έχει πολλά που τη χωρίζουν.