Εύθραυστες ισορροπίες ενόψει προεδρικών εκλογών

Την περασμένη Κυριακή, η Εθνική Εκλογική Επιτροπή της Λιβύης ανακοίνωσε ότι από την επομένη, δηλαδή τη Δευτέρα 8 Νοεμβρίου, θα ξεκινούσε η επίσημη διαδικασία εγγραφής για τους υποψηφίους στις προεδρικές εκλογές της 24ης Δεκεμβρίου. Κάτι που έγινε, με τις λίστες να προβλέπεται ότι θα παραμείνουν ανοιχτές ως τις 22 Νοεμβρίου για εκείνους που θέλουν να διεκδικήσουν την προεδρία και ως τις 7 Δεκεμβρίου για τους υποψήφιους βουλευτές.

Την ίδια ημέρα, ωστόσο, ένα «θερμό επεισόδιο» που σημειώθηκε ανάμεσα στο μεταβατικό προεδρικό συμβούλιο και την, επίσης μεταβατική, κυβέρνηση έδειξε σε όλους ότι η ομαλή πορεία προς την επικείμενη αναμέτρηση κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι.

Οπως ίσως γνωρίζουν πολλοί, το τριμελές προεδρικό συμβούλιο, του οποίου ηγείται ο Μοχάμεντ Μένφι, ανακοίνωσε την απόφασή του να παύσει από τα καθήκοντά της την υπουργό Εξωτερικών Νάιλα Μανγκούς, την οποία κατηγόρησε ότι λειτουργεί αυθαίρετα και χωρίς συντονισμό και συνεννόηση μαζί του. Η κυβέρνηση όμως, της οποίας επικεφαλής είναι ο Αμπντουλχαμίντ αλ Ντμπεϊμπά, όχι απλώς απέρριψε την απόφαση αυτή, αλλά φρόντισε να επαινέσει τη Μανγκούς για τον τρόπο που ασκεί τα καθήκοντά της.

Η υπόθεση αυτή αποτυπώνει μόνο μία πλευρά των αγεφύρωτων (κατά τα φαινόμενα) αντιθέσεων που συνεχίζουν να ταλανίζουν τη Λιβύη και δεν έχουν αμβλυνθεί, παρά την εκεχειρία και τον σχηματισμό της αποκαλούμενης κυβέρνησης εθνικής ενότητας τον περασμένο Μάρτιο. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι ακόμη και τα ονόματα των υποψηφίων προκαλούν ήδη μεγάλες εντάσεις. Σε αυτά, άλλωστε, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να περιλαμβάνονται ορισμένοι από τους βασικούς πρωταγωνιστές των «πέτρινων χρόνων» της Λιβύης: ο γιος του Μουαμάρ Καντάφι, Σαΐφ αλ Ισλάμ, ο πολέμαρχος της Βεγγάζης Χαλίφα Χαφτάρ, καθώς και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Ακίλα Σάλεχ.

Ο Αλ Ντμπεϊμπά και η Τουρκία. Ακόμη και ο ίδιος ο Αλ Ντμπεϊμπά δείχνει έτοιμος να παραβιάσει τη δέσμευση που ανέλαβε (όπως και τα υπόλοιπα μέλη της κυβέρνησης) όταν επελέγη για μεταβατικός πρωθυπουργός, στο πλαίσιο του «οδικού χάρτη» του ΟΗΕ, να μη συμμετέχει ενεργά στις εκλογές του Δεκεμβρίου. Οπως χαρακτηριστικά δήλωσε στενός συνεργάτης του στο Reuters την Κυριακή, ο ίδιος «ανακοίνωσε την πρόθεσή του να είναι υποψήφιος για την προεδρία». Φαίνεται, μάλιστα, πως είχε λάβει την απόφασή του εξαρχής, καθώς στο διάστημα που έχει μεσολαβήσει φρόντισε να μοιράσει άφθονο χρήμα προς συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, γεγονός που έχει ενισχύσει σημαντικά τη δημοφιλία του.

Σε αυτό, φυσικά, είχε την αμέριστη βοήθεια και των «χορηγών» του, με πρώτη και κύρια την Τουρκία. Ωστόσο, είναι φανερό ότι η Αγκυρα, παρά το γεγονός ότι παραμένει σημαντικός «παίκτης» στη σκακιέρα της Λιβύης, έχει χάσει κάποιο έδαφος. Η μη παρουσία της, άλλωστε, στη χθεσινή διάσκεψη και οι ενστάσεις που πρόβαλε για ορισμένους από τους συμμετέχοντες (ουσιαστικά και για την ίδια τη διοργάνωση εκ μέρους της Γαλλίας, με την οποία παραμένει σε αντίπαλο στρατόπεδο) μαρτυρούν τον εκνευρισμό και τις ανησυχίες του Ερντογάν, που καταλαβαίνει πλέον ότι δεν μπορεί να κάνει παιχνίδι ανενόχλητος.

Σε αυτό το φόντο, σε κάθε περίπτωση, οι ανησυχίες για το τι μπορεί να συμβεί τόσο στην προεκλογική περίοδο όσο και κατά την εκλογική διαδικασία, όπως επίσης και μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, είναι ιδιαιτέρως έντονες και απολύτως δικαιολογημένες. Πρακτικά, αρκεί μια αφορμή για να τα τινάξει όλα στον αέρα και να αναζωπυρωθεί ο εμφύλιος, με εκ νέου εμπλοκή των ξένων δυνάμεων.

Οσο για τη συμφωνία στην οποία κατέληξαν στις αρχές Οκτωβρίου οι μέχρι πρότινος αντιμαχόμενες πλευρές, για σταδιακή και αναλογική αποχώρηση από τη Λιβύη των τουλάχιστον 20.000 (σύμφωνα με τον ΟΗΕ) ξένων μισθοφόρων – κυρίως των Ρώσων της «Ομάδας Βάγκνερ» και των σύρων μαχητών που υποστηρίζονται από την Τουρκία -, εύκολα μπορεί κανείς να καταλάβει πως συνήφθη για τους τύπους. Οι «αποχωρούντες» παραμένουν, άλλωστε, σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας, με το δάχτυλο στη σκανδάλη.