Η υποκριτική στην υπηρεσία της υποκρισίας…

Ευθύνη και ενοχές, ηθικές αρχές και προσωπικό συμφέρον: Αλήθεια, είναι τελικά εύκολο ή δύσκολο να εθελοτυφλούμε και παράλληλα να προσπαθούμε να πείσουμε και τους άλλους ότι είμαστε αθώοι; Με αυτά τα ερωτήματα ξεκινά κανείς το ταξίδι στον κόσμο της Μπρουνχίλντε Πόμσελ (Brunhilde Pomsel, 1911-2017), που υπήρξε μία από τις γραμματείς του Γκέμπελς. Δούλεψε στο γραφείο του και μετά τον πόλεμο φυλακίστηκε, θεωρώντας ωστόσο ότι αδικήθηκε. Η ίδια διεκδικούσε άγνοια γύρω από όλα όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τα εγκλήματα των ναζί. Λίγο πριν από τον θάνατό της, το 2016 η Πόμσελ δέχτηκε για πρώτη φορά να μιλήσει για εκείνα τα χρόνια. Το ντοκιμαντέρ «Μια γερμανική ζωή» («Ein Deutsches Leben», Blackbox Film, 2016), αυστριακής παραγωγής, έγινε η πρώτη ύλη για τον θεατρικό μονόλογο του Κρίστοφερ Χάμπτον (Christopher Hampton, 1946) «Μια Γερμανίδα Γραμματέας» («A German Life») – το ερμήνευσε το 2019 στο Λονδίνο η Μάγκι Σμιθ.

Συγγραφέας, θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής, σεναριογράφος, ο πολυβραβευμένος Κρίστοφερ Χάμπτον (Οσκαρ, Τόνι, Bafta) γεννήθηκε στην Πορτογαλία από βρετανούς γονείς. Λόγω της δουλειάς του πατέρα του – που δούλευε στα καράβια ως μηχανικός στις τηλεπικοινωνίες – έζησε σε πολλά και διαφορετικά μέρη, μέχρις ότου εγκατασταθεί στην Αγγλία. Από εκεί και πέρα βρήκε τον δρόμο του στα γράμματα και το θέατρο. Η θεατρική διασκευή του κλασικού γαλλικού μυθιστορήματος «Επικίνδυνες Σχέσεις» του Λακλό, καθώς και το κινηματογραφικό σενάριο για την ταινία του Στίβεν Φρίαρς, για το οποίο τιμήθηκε με Οσκαρ (1988), ξεχωρίζουν στην πλούσια εργογραφία του. Πρόσφατα τιμήθηκε, με δεύτερο Οσκαρ, για τη μετάφραση-διασκευή του έργου «Ο Πατέρας» που το μοιράστηκε με τον ίδιο τον συγγραφέα Φλοριάν Ζελέρ (για την ομώνυμη ταινία στην οποία ο Αντονι Χόπκινς απέσπασε άλλο ένα χρυσό αγαλματίδιο).

Με την Ρένη Πιττακή στον ρόλο αυτής της αινιγματικής γυναίκας που προσπαθεί (;) να ισορροπήσει ανάμεσα στο «δεν ήξερα» ή καλύτερα στο «δεν ήθελα να ξέρω» και τη συνείδησή της, ο Γιάννης Μόσχος ανέλαβε να σκηνοθετήσει, σε δική του μετάφραση, τον μονόλογο.

Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΑΥΤΟΣ. Πάνω στη σκηνή, μια πολυθρόνα, ένα τραπεζάκι, μια κούπα τσάι περιμένουν τη γερμανίδα γραμματέα. Είναι ντυμένη με ένα αυστηρό αλλά σε έντονο πορτοκαλί χρώμα φόρεμα, φοράει γυαλιά, έχει μια σχεδόν γεροντοκορίστικη κόμμωση. Αλλά δεν είναι μόνη: Ενα εντυπωσιακό ομοίωμά της, μέσα από μια ολόσωμη φωτογραφία της, όχι όμως στατική, στέκεται πλάι της και ενίοτε την κοιτάει. Ενας ουσιαστικός υπαινιγμός στον άλλο, τον εσωτερικό εαυτό που την ακούει, την παρακολουθεί  και την κρίνει (;) τόσο διακριτικά και σιωπηλά που καταντά αφόρητο, σχεδόν εκκωφαντικό. Αυτό το «ολόσωμο βίντεο» αποτελεί μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία του σκηνοθέτη που ξεκουράζει τον θεατή από μια εν δυνάμει μονοτονία στην αφήγηση του κειμένου.

Ακριβώς όμως εκεί, σ’ αυτή την υφέρπουσα μονότονη αφήγηση της ζωής της γερμανίδας γραμματέως, η Ρένη Πιττακή αναλαμβάνει τα ηνία: Και παραδίδει στο κοινό, με την παρουσία και την ερμηνεία της, όλο το φάσμα αυτής της γυναίκας. Από τη δειλία και τον φόβο, στην πονηριά και την εξαπάτηση προς ίδιον όφελος. Με μια εξαιρετική υποκριτική ακρίβεια η Πιττακή ενσωματώνει την ειρωνεία και το χιούμορ, μπολιάζοντας με δόσεις ελεγχόμενης αθωότητας και σχεδόν κατευθυνόμενης ελαφράδας την υποκρισία της ηρωίδας της. Η παράσταση αποτελεί άλλο ένα προσωπικό κατόρθωμα της ηθοποιού, που με όχημα ένα ευφυές σκηνοθετικό εύρημα, αναδεικνύει το δισυπόστατο της ηρωίδας της – ίσως και της ίδιας της ζωής.

Αποφεύγοντας τις παγίδες…
Με την «Παγίδα» του Ρομπέρ Τομά, αυτή την «αστυνομική κωμωδία» ή «κωμικό θρίλερ», όπως μπορεί να χαρακτηριστεί, ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης αποφάσισε να διανύσει την τρέχουσα θεατρική σεζόν. Στο θέατρο Ζίνα και σε σκηνοθεσία του Πέτρου Ζούλια συνεχίζει την παράσταση με την οποία περιόδευσε με επιτυχία, το περασμένο καλοκαίρι. Πρόκειται για μια καλοστημένη παραγωγή, που έρχεται να προστεθεί στη αλυσίδα έργων και ρόλων που έχει ερμηνεύσει ο ηθοποιός – μαζί του στη σκηνή ο Γιώργος Κωνσταντίνου, η Εφη Μουρίκη, ο Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, η Μαρία Αντουλινάκη και ο Τάκης Παπαματθαίου. Ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης, έχοντας σχεδόν τέσσερις δεκαετίες θέατρο στις αποσκευές του, συνεχίζει να αποτελεί έναν ξεχωριστό συνδυασμό. Δημοφιλής λόγω της σταθερής παρουσίας του στο σανίδι και της συμμετοχής του στη μικρή οθόνη – και τη μεγάλη – έχει αποφύγει τη μεγαλύτερη παγίδα: Να μετατρέψει το ταλέντο του σε εύκολη λεία και να θυσιάσει την ποιότητα που τον διακρίνει στον βωμό της επιτυχίας.
Από τα πρώτα χρόνια της θεατρικής του πορείας – στη Θεσσαλονίκη, ως το μεγάλο άλμα-ρίσκο με τον «Αμλετ Β’» και στη συνέχεια με τη διαχρονική πλέον «Μπουρμούρα» – ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης διακρίνεται για τη συνεπή του στάση αλλά και την καθαρότητα, μια ντομπροσύνη με την οποία διαχειρίζεται τον εαυτό του, τις απόψεις του αλλά και τις καταστάσεις. Εχοντας δώσει, ως τώρα, προβάδισμα στην κωμωδία, συνεχίζει έχοντας κερδίσει μια ξεχωριστή δημοφιλία.
Δεν είναι απλό, απαιτεί πολλή δουλειά, να μην αφεθείς στις ευκολίες σου και να αναμασάς τον εαυτό σου και τα τερτίπια του. Κι ένας ρόλος που συνεχίζεται χρόνια – όπως ο τηλεοπτικός Ηλίας – εγκυμονεί στο πολλαπλάσιο έναν τέτοιο κίνδυνο. Ούτε αρκεί το ταλέντο για να αποφύγεις τον σκόπελο της επανάληψης. Θέλει δουλειά. Και νομίζω ότι η πολλή και συστηματική δουλειά στο θέατρο είναι αυτή που δίνει διάρκεια και αντοχή στο ταλέντο. Κι ένα φροντισμένο ταλέντο μπορεί να καλύψει την απόσταση κι από την κωμωδία να φτάσει στο δράμα και την τραγωδία.