«Εφυγε» ο Ανδρέας που πούλαγε φτερά

^«Φτερά… Φτερά…». Αυτή η λέξη, πάντα μακρόσυρτη και ζωηρά ειπωμένη, αποτέλεσε το σήμα κατατεθέν του Ανδρέα Νομικού. Πρέπει να την είχε επαναλάβει κυριολεκτικά εκατομμύρια φορές στη διάρκεια της ζωής του. Από τα τέλη της μαύρης δεκαετίας του ’40, η «Φτερού», όπως είχαν βαφτίσει οι Αθηναίοι τον λημνιό νεαρό, σάρωνε τους δρόμους της πόλης πρωί-βράδυ, πουλώντας αυτό που μονολεκτικά διαλαλούσε – φτερά ξεσκονίσματος. Ενα προϊόν από άλλη εποχή, όπως εξάλλου και ο ίδιος ο Ανδρέας, που το Σάββατο έφυγε στα 84 του.

Το ιστορικό τρίγωνο ήταν η γειτονιά του. Ξεκινώντας χάραμα από το Θησείο και τη Γέφυρα Πουλοπούλου, όπου έμενε με την αγαπημένη του μητέρα που φρόντιζε ως τον θάνατό της, περπατούσε μέχρι τα Χαυτεία, διέσχιζε την Αιόλου (που ήταν και η έδρα του), περνούσε από την Ερμού, έφτανε στην Πλάκα και πάλι πίσω. Από όλους τους μικροπωλητές του κέντρου ήταν ο πλέον αναγνωρίσιμος και αγαπητός. Η καθημερινή περιπλάνησή του για το μεροκάματο συνδυαζόταν συνήθως με ολιγόλεπτες στάσεις στα καταστήματα παλιών και νεότερων επιχειρηματιών που στη διάρκεια των ετών είχαν γίνει φίλοι του. Αφού απολάμβαναν τις σπαρταριστές διηγήσεις του για τα ευτράπελα που συναντούσε στα στενά της μεγαλούπολης ή τα επεισόδιά του με την τρανς Βασίλω, φρόντιζαν να ανανεώνουν τις φτερούδες τους.

Κινηματογράφος. Το χαρακτηριστικό ανάλαφρο βάδισμά του, τους τελευταίους μήνες είχε βαρύνει. Το κέφι και το ταπεραμέντο του, αντιθέτως, παρέμειναν μέχρι το τέλος αναλλοίωτα. Αυτά τα δύο στοιχεία της προσωπικότητάς του, αλλά και το εκκεντρικό στυλ του, άλλωστε, ήταν αυτά που τον κατέστησαν τον αγαπημένο guest των σκηνοθετών της «χρυσής εποχής» του ελληνικού κινηματογράφου. Τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 έκανε το πέρασμά του από ταινίες που έγραψαν ιστορία, δίπλα σε πρωταγωνιστές-μεγαθήρια της μεγάλης οθόνης, όπως ο Βέγγος, ο Παπαγιαννόπουλος, ο Γκιωνάκης, η Κοντού, ο Παράβας. Λέγεται, δε, ότι η Βέμπο, αναγνωρίζοντας το ταλέντο του, είχε αποπειραθεί να τον πείσει να ασχοληθεί επαγγελματικά με την υποκριτική. Ο όρος που φέρεται να είχε θέσει, όμως, η «Τραγουδίστρια της Νίκης» για να τον βοηθήσει στην καριέρα του ήταν να αφήσει τα φτερά και να αφιερωθεί στον κινηματογράφο. Αρνήθηκε, αρκούμενος στα ολιγόλεπτα κινηματογραφικά περάσματα. Ετσι κι αλλιώς, ολόκληρη η Αθήνα τον γνώριζε ήδη.

Ο ρόλος του πάντα ο ίδιος – ο εαυτός του, η «Φτερού» με τις φαρμακερές ατάκες και το τολμηρό, για τα συντηρητικά ήθη της μεταπολεμικής Ελλάδας, ντύσιμο. Δεν αποχωρίστηκε ποτέ το διχτυωτό αμάνικό του. Το πρωτολάνσαρε, μάλιστα, σε εποχές που ακόμα και η υποψία ελλείμματος αρρενωπότητας ισοδυναμούσε με καταδίκη σε λαϊκή χλεύη, αν όχι σε μπλεξίματα με τις Αρχές.

Αστικοί μύθοι. Οπως ολόκληρος ο βίος του, έτσι και η… φιλμογραφία του περιβάλλεται από φήμες και αστικούς μύθους. Ο αριθμός των ταινιών που συμμετείχε ποικίλουν, ανάλογα με την πηγή. Ηταν 20; Ηταν 50; Κανένας δεν μπορεί να πει με σιγουριά. Αντίστοιχα, η προσωπική ζωή του φαίνεται πως γαργαλούσε την περιέργεια των Αθηναίων. Κάποιοι έλεγαν με σιγουριά ότι ο αλέγρος μικροπωλητής είχε δύο-τρία παιδιά, άλλοι ότι η περιουσία που είχε αποκτήσει ήταν αμύθητη ή ότι τα φτερά ήταν απλώς το χόμπι του και όχι βασική πηγή εισοδήματος.

Οι ανέκδοτες ιστορίες που τον ακολουθούν εξίσου πολλές. Η πλέον χαρακτηριστική και ενδεικτική της ιδιοσυγκρασίας της περσόνας «Φτερού» είναι αυτή που τον θέλει να ρωτάει, δήθεν αφελώς, τους αρματιστές που είχαν κατακλύσει (όπως συνηθίζονταν τον καιρό εκείνο) τους δρόμους της πρωτεύουσας στη διάρκεια του πραξικοπήματος Ιωαννίδη «Τι παίζετε εδώ; Τον Αγνωστο Πόλεμο;».

Το σίγουρο είναι ότι ο Ανδρέας Νομικός με τα φτερά του «από κότες, από κλώσες και από γαλοπούλες» ήταν από τους τελευταίους αγγέλους της Αθήνας. Και ότι πολλές βιτρίνες της θα μείνουν πια σκονισμένες…