«Ζητείται ηγέτης» για άλλη μια φορά

Η γερμανική Χριστιανοδημοκρατία προσπαθεί να συνέλθει από το στραπάτσο των εκλογών του Σεπτεμβρίου. Από τα μέσα της εβδομάδας έχει τουλάχιστον ένα χρονοδιάγραμμα: Τον Ιανουάριο θα έχει νέο πρόεδρο του κόμματος στη θέση του Αρμιν Λάσετ. Θα είναι ο τρίτος κατά σειρά πρόεδρος από το 2018, όταν η Ανγκελα Μέρκελ παρέδωσε το τιμόνι του CDU στην Ανεγκρέτ Κραμπ- Καρενμπάουερ, την οποία διαδέχτηκε στη συνέχεια ο Αρμιν Λάσετ. Αυτός δεν συμπλήρωσε ούτε έναν χρόνο και αδειάζει την καρέκλα του προέδρου μετά το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα για τη γερμανική Δεξιά στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας. Τρεις πρόεδροι σε τρία χρόνια, μετά τα 18 χρόνια προεδρίας της Ανγκελα Μέρκελ: Δείγμα της βαθιάς κρίσης ηγεσίας και ταυτότητας που ταλανίζει τη γερμανική Χριστιανοδημοκρατία στην μετά Μέρκελ εποχή.

Το χρονοδιάγραμμα αρχίζει με την ανακοίνωση των υποψηφιοτήτων που ξεκινά από σήμερα και θα διαρκέσει για δέκα ημέρες. Αυτήν τη φορά οι Χριστιανοδημοκράτες ακολουθούν το πνεύμα της εποχής. Ο πρόεδρος δεν θα εκλεγεί από κομματικό συνέδριο, όπως ορίζει το καταστατικό, αλλά από τη βάση του κόμματος. Θα τον εκλέξουν τα περίπου 400.000 μέλη του CDU με ψηφιακή, ή επιστολική ψήφο. Το αποτέλεσμα των εσωκομματικών εκλογών θα ανακοινωθεί στις 17 Δεκεμβρίου και σε περίπτωση που κανένας εκ των υποψηφίων δεν συγκεντρώσει το 50%, θα ακολουθήσει δεύτερος γύρος μεταξύ των δύο πρώτων υποψηφίων. Το τελικό αποτέλεσμα θα επικυρωθεί σε συνέδριο του κόμματος στις 21/22 Ιανουαρίου.

Στους μνηστήρες της προεδρίας συγκαταλέγονται ο Φρίντριχ Μερτς (πρώην πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του CDU-CSU), ο Νόρμπερτ Ρέντγκεν (πρώην υπουργός Περιβάλλοντος), ο Γιενς Σπαν (υπουργός Υγείας). Υπό συζήτηση είναι επίσης υποψηφιότητες του Κάρστεν Λίνεμαν (επικεφαλής της οικονομικής οργάνωσης μικρομεσαίων του CDU) και του Ραλφ Μπρίνκχαους (πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του CDU-CSU).

Πιθανότερη κατάληξη θα είναι μία μονομαχία μεταξύ του Φρίντριχ Μερτς και του Νόρμπερτ Ρέντγκεν, εκτιμά η πολιτειολόγος Ούρσουλα Μουνχ, πρόεδρος της Πολιτικής Ακαδημίας του Τούτσινγκ. Ο Γιενς Σπαν δεν φαίνεται να έχει πραγματικό ρεύμα και ο Κάρστεν Λίνεμαν δεν τολμά να αναλάβει το ρίσκο μιας υποψηφιότητας. Είναι ενδεικτικό ότι δεν υπάρχει γυναίκα ούτε υποψήφια ούτε στον στενό κύκλο των υποψηφίων.

Oι βασικοί υποψήφιοι δεν είναι άλλοι, από τους ηττημένους στην τελευταία εκλογή προέδρου τον περασμένο Ιανουάριο με νικητή τότε τον Αρμιν Λάσετ. Ο Φρίντριχ Μερτς είναι ο εκφραστής της καθαρής δεξιάς γραμμής, ο οποίος πολώνει τόσο εκτός όσο και εντός του κόμματος. Ο 65χρονος Μερτς είναι ο μεγαλύτερος σε ηλικία και προσπαθεί να προσεταιριστεί στην ομάδα του τους νεότερους, Γιενς Σπαν (41) και Κάρστεν Λίνεμαν (45). Αλλά ακριβώς εξαιτίας της ηλικίας του, εκτιμούν γερμανοί σχολιαστές, ο Μερτς θα είναι ένας «μεταβατικός πρόεδρος» του CDU, με λίγες ελπίδες να είναι και υποψήφιος για την καγκελαρία το 2025.

Ο Νόρμπερτ Ρέντγκεν αυτοπροβάλλεται ως υποψήφιος του «μοντέρνου Κέντρου». Εκεί προσδιορίζει την ιδεολογική ταυτότητα του CDU, στο Κέντρο κερδίζονται οι εκλογές. Εάν το CDU κάνει δεξιά στροφή, θα αφήσει το έδαφος ελεύθερο στους Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινους και Φιλελεύθερους, προειδοποιεί ο Ρέντγκεν. Η εκλογή από τη βάση δεν τον βοηθά. Αντίθετα, αυξάνει τις πιθανότητες του Φρίντριχ Μερτς να είναι ο νικητής της αναμέτρησης και ο νέος πρόεδρος του CDU από τον Ιανουάριο.

Με την προσέγγιση του Ρέντγκεν συμφωνεί η Ούρσουλα Μινχ. Η Χριστιανοδημοκρατία δεν έχασε ψηφοφόρους προς τα δεξιά , αλλά προς τα αριστερά της, σημείωσε η Μινχ στην εφημερίδα «Μίνχνερ Μέρκουρ». Οι ψηφοφόροι του Κέντρου και της Μέρκελ μετακινήθηκαν από το CDU στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και στους Πράσινους. Και «ο Μέρτς δεν είναι ο ηγέτης που θα επαναφέρει στο CDU τους ψηφοφόρους της Μέρκελ».

Με την εκλογή νέας ηγεσίας η γερμανική Χριστιανοδημοκρατία πρέπει να λύσει και το βασικό πρόβλημα στρατηγικού προσανατολισμού. Ενα κόμμα ευρείας λαϊκής βάσης, όπως είναι η Χριστιανοδημοκρατία, πρέπει να εκπροσωπεί πολλά ρεύματα, αλλά να έχει μία κατεύθυνση. Απάντηση στο αίτημα στρατηγικής επιλογής θα έδινε ένα νέο, σύγχρονο πρόγραμμα του κόμματος. Αλλά αυτό λείπει τα τελευταία χρόνια.

H Ανεγκρέτ Κραμπ-Καρενμπάουερ είχε ξεκινήσει την προσπάθεια προγραμματικής ανανέωσης του CDU, που έμεινε στη μέση εξαιτίας του κορωνοϊού και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Συνέπεια ήταν το CDU να φτάσει στις εκλογές με θολό προφίλ και χωρίς προγραμματική πρόταση. Αθροίστηκε σ’ αυτό η εσωκομματική αμφισβήτηση του υποψήφιου καγκελαρίου Αρμιν Λάσετ μέχρι την τελευταία στιγμή και η φαγωμάρα με το «αδερφό» κόμμα CSU και τον πρόεδρό του βαυαρό πρωθυπουργό, Μάρκους Ζέντερ, οδήγησε στον εκλογικό όλεθρο του περασμένου Σεπτεμβρίου.

Η εκλογή νέου προέδρου του CDU είναι το πρώτο, αλλά όχι το μόνο, απαραίτητο βήμα για να ανακάμψει.