Οσοι θέλουν να λέγονται μεγάλοι

Και η µοίρα των μεγάλων είναι να είναι πάντα μεγάλοι. Και στη ζωή τίποτα τυχαίο. Υπάρχουν περίοδοι εμφανίσεως κάποιων εκπλήξεων στο ελληνικό πρωτάθλημα, Εθνικός, Παναχαϊκή, Πανιώνιος, Λάρισα, αλλά οι μεγάλοι πάντα μεγάλοι. Κι αυτό όχι μόνον στο ελληνικό ποδόσφαιρο, αλλά και στο παγκόσμιο. Και το μυστικό τους το κρατάνε καλά φυλαγμένο. Κι είναι το ίδιο σε όλους. Μια μαγική λέξη που όλοι την εννοούν, ελάχιστοι την κατανοούν. Είναι η μαγική λέξη διαχείριση. Ολα τ’ άλλα, χρήμα, άνωθεν βοήθεια, έλεγχος οργάνων, και πάνω απ’ όλα, της πολύφερνης νύμφης, που λέγεται διαιτησία, είναι συμπαρομαρτούντα. Ολα ξεκινάνε από τη διαχείριση. Αυτή ξεχωρίζει τους μεγάλους από τους πράγματι μεγάλους. Και σε κάθε χώρα, πλην Μεγάλης Βρετανίας, είναι συνήθως ένας, το πολύ δύο ή τρεις. Και η μαγική λέξη δεν έχει μυστικά, απλά υπάρχει μόνιμα αδυναμία κατανοήσεώς της.

Πρώτα απ’ όλα μια ανυπόμονη υπομονή, που σημαίνει υποδομές. Και υποδομές έχουν όλοι, λίγο – πολύ. Δύο μόνον μετάλλαξαν τις υποδομές σε παραγωγική διαδικασία. Μιλάμε για τα χρόνια του επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Γιατί προηγούμενα υπήρχαν τα λεγόμενα θυγατρικά σωματεία, μικρές ομάδες από την ίδια περιοχή, από τις οποίες τα λαγωνικά ψάρευαν πιτσιρικάδες ταλέντα. Στη δεκαετία του ’50, μέγιστος ψαράς γόνων ο Βαγγέλης Χέλμης, και ο Ολυμπιακός ένα αττικό θερμοκήπιο. Ο Δαρίβας από τη Νίκη Πλάκας, ο Μπέμπης από τα Πετράλωνα, ο Στεφανάκος από την Υπεροχή, ο Υφαντής από την Αγιά Σοφιά, ο Ξανθόπουλος από την Παλιά Κοκκινιά, ο Πολυχρονίου από την Παιανία. Τα ίδια, λίγο – πολύ, σε όλα τα ποδοσφαιρικά στρατόπεδα. Μια σοφή τακτική, που αναπλήρωνε ανύπαρκτες εγκαταστάσεις, δομική αδυναμία υπάρξεως ακαδημιών και ευφυής τακτική υποστήριξης των γειτονικών μικρών σωματείων, με υλικό, με μερική κάλυψη εξόδων τους, και με παίκτες, εάν θεωρούνταν ακατάλληλοι για τη μεγάλη ομάδα.

Και η συγκεκριµένη αντίληψη κράτησε μισό αιώνα, και άνθησε και η μεγάλη κατηγορία και τα μικρά σωματειάκια. Μια ποδοσφαιρική ευλογία που μας οδήγησε στην εξώπορτα του Μουντιάλ του ’70, όταν οι 14 από τους 16 διεθνείς ήταν γόνοι μικρών ερασιτεχνικών σωματείων. Και από την περίφημη ομάδα του Γουέμπλεϊ, μόνον ο Κωνσταντίνου, ο Αθανασόπουλος και ο Φυλακούρης ήταν σαρξ εκ της σαρκός του Παναθηναϊκού. Ολοι οι υπόλοιποι, πλην Αριστείδη Καμάρα, παιδιά μικρών συνοικιακών και επαρχιακών ομάδων. Με έναν παράξενο τρόπο, αυτή η μετάγγιση στέρεψε μετά το 1980, και μάλιστα σε μια εποχή που όντως ισχυροί οικονομικοί παράγοντες πήραν το ποδόσφαιρο στα χέρια τους. Και όλοι τους καψούρια με τις ομάδες τους, και όλοι τους έτοιμοι να βουτήξουν βαθιά το χέρι στην τσέπη. Και όλοι, δυστυχώς, οι πρόεδροι των μεγάλων συλλόγων είχαν το ίδιο ελάττωμα: δεν ήξεραν μπάλα. Το ποδόσφαιρο τούς ήταν γνωστό μόνον ως θέαμα. Σαν άθλημα terra incognita.

Και οι προσεκτικές και μελετημένες έρευνες στον κόσμο των μικρών σωματείων αντικαταστάθηκαν από έναν παρανοϊκό κύκλο μεταγραφών. Και τη θέση των αλιέων ερασιτεχνικών γόνων την πήραν μανατζαρέοι, διευθυντές ποδοσφαιρικών τμημάτων, αρπακτικά κάθε λογής και τυχοδιώκτες κάθε επιλογής, και όπου γης, με την προσθήκη ξένων παικτών που σιγά σιγά εκτόπισαν τον έλληνα ποδοσφαιριστή. Ετσι το ελληνικό ποδόσφαιρο μπήκε για μια 20ετία στη σκιά της στοιχειωμένης σελήνης. Και η γελοιοποίηση στο Μουντιάλ των ΗΠΑ, και η αβλαβής διέλευση στο Ευρωπαϊκό του ’80 ήταν οι ασφαλέστεροι μάρτυρες του παραλογισμού του ελληνικού επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Και την μπαγκέτα στην ορχήστρα της παραφωνίας κράτησαν οι λεγόμενοι μεγάλοι σύλλογοι. Και όλα αυτά σε μια εποχή που φωτεινές εξαιρέσεις, όπως η Λάρισα, η Καστοριά, ο Πιερικός, ο Πανσερραϊκός, βοούσαν εν τη ερήμω με τις περίλαμπρες πορείες τους. Σωματεία, που όπως παλαιότερα η Δόξα Δράμας, η Παναχαϊκή, ο ΟΦΗ, ο σπουδαίος ΠΑΟΚ και ο έξοχος Αρης, της δεκαετίας του ’70, ακολουθούσαν κατά γράμμα αυτήν την παλιά αλάνθαστη συνταγή της συμπόρευσης με τα μικρά γειτονικά τους σωματεία.

Και µόνον ένας κατάλαβε το τι έφταιγε στην ποδοσφαιρική Ανορέξια. Ενας σημαντικός αλλά ολότελα αφανής. Ούτε μόστρες, ούτε προεδριλίκια, ούτε πρωτοσέλιδα, ούτε καν δημοσιότητες. Ο πράγματι πολύ μεγάλος, Θόδωρος Βαρδινογιάννης. Αντελήφθη την αξία αυτού του χαμένου παραδείσου και έστησε την Παιανία. Μια Παιανία όχι ακαδημία, ούτε καν φυτώριο. Μια Παιανία στρατόπεδο προσελεύσεως επιλεγμένων ταλέντων από όλη την Ελλάδα. Από ηλικίες 16 χρόνων και μετά, μακριά από λογικές τσικό παιδικών και εφηβικών ομάδων. Αποτέλεσμα; Απογειώθηκε ο Παναθηναϊκός στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Και μόνον ο θάνατός του άφησε στη μέση τη σοβαρότερη ως τότε στον χώρο του επαγγελματικού ποδοσφαίρου προσπάθεια. Και η δικαίωση του έργου του 8 χρόνια μετά, όταν τα αμούστακα της Παιανίας κατέκτησαν το Ευρωπαϊκό.

Δεκάξι χρόνια αργότερα, ένας νέος δημιουργός ανέλαβε τον κουρασμένο Ολυμπιακό, ο Ευάγγελος Μαρινάκης. Και πρώτη του ενέργεια ήταν παράλληλα με τις ανάγκες του πρωταθλήματος: να δώσει απόλυτη προτεραιότητα στην ανάγκη δημιουργίας πρότυπου ποδοσφαιρικού εργαστηρίου. Με μάτια σε όλη την Ελλάδα, επικεντρωμένος σε ηλικίες 16 ετών κυρίως, συγκέντρωσε και συγκεντρώνει τον ανθό του ελληνικού ποδοσφαίρου. Εναν ανθό που ευωδιάζει σήμερα ολόκληρη την Ευρώπη. Μια δεκάδα παιδιών του Ολυμπιακού ομορφαίνουν το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο.

Τα παραδείγµατα µιλάνε μόνα τους, το δυστύχημα είναι ότι δεν υπάρχουν μιμητές…. Και αυτούς που δεν ξέρουν μπάλα τους καταλαβαίνω. Κάποιους όμως που ξέρουν… αυτούς τους θεωρώ ασυγχώρητους. Γιατί αυτοί δεν αγαπούν ούτε φανέλα, ούτε ομάδα. Μόνον την πάρτη τους! Γι’ αυτό και τους χρεώνουν στη λογική του «ό,τι… αρπάξουμε»!