Πώς τα σενάρια αναβίωσης του εφιάλτη των ’70s θα μείνουν σενάρια

Η ανησυχία για τον στασιμοπληθωρισμό φαίνεται να είναι η νέα μόδα στην Ευρώπη και σε άλλες προηγμένες οικονομίες. Λόγω της ανόδου του ενεργειακού κόστους πολλοί προσπαθούν να αντλήσουν εμπειρία από τα σοκ από την πλευρά της προσφοράς της δεκαετίας του 1970. Τότε που αυξήθηκε ο πληθωρισμός, αλλά υπήρξε ταυτόχρονη ύφεση στην οικονομία.

Για την ώρα δεν έχουν φτάσει στο σημείο συναγερμού τα δύο μεγέθη. Το 2020 καταγράφτηκε πτώση του ΑΕΠ, όταν ο πληθωρισμός κινούνταν σε ευπρόσδεκτα επίπεδα.

Το 2021 που εμφανίστηκε ο πληθωρισμός με ένταση, υψηλότερα του 4% στην Ευρώπη και τσίμπησε λίγο και στην Ελλάδα, συνοδεύτηκε από εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Αρα στασιμοπληθωρισμό, μια κατάσταση εξαιρετικά επιζήμια για μια οικονομία δεν έχουμε επί του παρόντος.

Το ενδιαφέρον ερώτημα είναι τι θα μπορούσε να συμβεί μεσοπρόθεσμα: θα μπορούσαν οι συνιστώσες ύφεση και πληθωρισμός να εμφανιστούν ταυτόχρονα και να επιμείνουν για κάποιο χρονικό διάστημα;

Το ινστιτούτο Bruegel σε μια ανάλυσή του την περασμένη εβδομάδα εξέταζε τρία βασικά σενάρια.

Το πρώτο είναι μια ταυτόχρονη εμφάνιση τόσο πληθωρισμού όσο και ανάπτυξης της τάξεως του 2-3%.

Το δεύτερο είναι η επιστροφή στην προ-Covid-19 κατάσταση, με ανάπτυξη και πληθωρισμό στην ΕΕ στο 1-2%.

Το τρίτο είναι πράγματι μια μετάβαση στον στασιμοπληθωρισμό, όπου η ανάπτυξη και ο πληθωρισμός δεν θα κινούνται πλέον προς την ίδια κατεύθυνση, ας πούμε με πληθωρισμό υψηλότερο και ανάπτυξη χαμηλότερη από 1%.

Το πρώτο σενάριο είναι το πιο ελκυστικό, καθώς η ΕΚΤ θα μπορούσε να ελέγξει τον πληθωρισμό σφίγγοντας τη νομισματική πολιτική, αποφεύγοντας παράλληλα την ύφεση. Το δεύτερο σενάριο είναι ελλιπές, αλλά όχι χειρότερο από όσα συμβαίνουν την τελευταία δεκαετία.

Το τρίτο σενάριο είναι το πιο ανησυχητικό, με δύο «κακά», τον υψηλό πληθωρισμό και τη χαμηλή ή αρνητική ανάπτυξη. Σε αυτό το σενάριο η Ευρωπαϊκή Κεντρική τράπεζα θα χρειαστεί να βρεθεί αντιμέτωπη με το δίλημμα ποιο «κακό» να πολεμήσει.

Η Ελλάδα. Από το ποιο σενάριο θα επιβεβαιωθεί και αν θα έχουμε τελικά στασιμοπληθωρισμό, δηλαδή στασιμότητα και συρρίκνωση στην οικονομία για μακρύ χρονικό διάστημα, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η μεταπανδημική περίοδος στην οικονομία.

Αρα και στην Ελλάδα το κλειδί του επόμενου διαστήματος για το τι πρέπει να μας περιμένει στην οικονομία, περνάει υποχρεωτικά από την απάντηση τι πληθωρισμό και τι ανάπτυξη θα έχουμε.

Για την ώρα ο πληθωρισμός συνέχισε την ανοδική του πορεία τον Οκτώβριο, σκαρφαλώνοντας σε 3% σε ετήσια βάση στην Ελλάδα από 1,9% τον Σεπτέμβριο. Καμία σχέση ακόμα με τα 4% και 5% της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Αλλά ανεβαίνει.

Εξουδετερώνεται όμως και δεν αποτελεί σημαντικό πρόβλημα, καθώς η οικονομία αναπτύσσεται με ραγδαίους ρυθμούς, ίσως κοντά στο 8% την τρέχουσα χρονιά. Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο δεν υπάρχει σίγουρα τέτοιου είδους πρόβλημα στην ελληνική οικονομία.

Για το 2022, οι ειδικοί λένε ότι το ενεργειακό κόστος θα μειωθεί σημαντικά. Κατά συνέπεια το βασικό πρόβλημα ανόδου του πληθωρισμού, που ροκανίζει το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών περιορίζοντας τον ρυθμό ανάπτυξης σε μια οικονομία με 70% κατανάλωση, είναι πιθανότερο να εκλείψει.

Ακόμα και να μη γίνει στα επιθυμητά επίπεδα (κοντά στο 2%), αν η κυβέρνηση συνεχίζει να λειτουργεί με απόλυτη στοχοπροσήλωση στο μέτωπο της προσέλκυσης επενδύσεων και αύξησης του ΑΕΠ, τότε τα σενάρια περί στασιμοπληθωρισμού και αναβίωσης του εφιάλτη των ’70s θα μείνουν απλά σενάρια. Και το ιδεατό σενάριο των οικονομολόγων του Bruegel για ανάπτυξη και πληθωρισμό λίγο πάνω λίγο κάτω από το 3%, μπορεί να επιβεβαιωθεί…