«Σας είδα», «σας διάβασα»

Η τηλεόραση δεν είναι κακό πράγμα, έστω και αν για να το πιστέψει κανείς χρειάζεται να κάνει τα πικρά γλυκά. Αλλά η εφημερίδα είναι κάτι το υπέροχο. Φτάνει για να το καταλάβει κανείς το πόσο διαφέρουν ανάμεσά τους να σταθεί σε ένα απλό περιστατικό. «Σας είδα» λένε σε όσους εμφανίζονται στην τηλεόραση, παρουσιαστές, δημοσιογράφους, ηθοποιούς. «Σας διάβασα» λένε σε όσους δουλεύουν στις εφημερίδες. «Σας είδα», «σας διάβασα». Οση ευκολία προϋποθέτει το «σας είδα», αφού μπορεί να πρόκειται για κάτι συμπτωματικό, για κάτι που θα μπορούσε και να μην έχει συμβεί, άλλη τόση σοβαρότητα περικλείει το «σας διάβασα». Δεν διαβάζει κανείς τυχαία, συμπτωματικά. Διαβάζει γιατί έχει επιλέξει να το κάνει, αγοράζει μια εφημερίδα, έστω και με ένα ελάχιστο αντίτιμο, δεν πατάει απλώς ανέξοδα ένα κουμπί που ως προοπτική έχει, ώσπου να βρει αυτό που τον ενδιαφέρει, να του «κατσικωθεί» ο οποιοσδήποτε στο σβέρκο. Δηλαδή μια φαινομενικά ευχάριστη αλλά στην πραγματικότητα αδιέξοδη συνθήκη, ενώ διαβάζοντας μια εφημερίδα είτε στο σύνολό της είτε ορισμένα έστω κείμενά της, συνάπτεις μια σχέση μαζί της, κυρίως δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ενός διαλόγου που ενώ φαίνεται μονόπλευρος, είναι απολύτως αμφίδρομος.

Κάτι εύκολα αντιληπτό αν σκεφτεί κανείς πως δεν υπάρχει διάλογος, αν δεν αισθανθεί ο αναγνώστης όπως συμβαίνει σε όλες τις σχέσεις (συζυγικές, φιλικές, ερωτικές) να ολοκληρώνεται με τη «συναίνεση» της «άλλης πλευράς», αυτή της εφημερίδας, μια συναίνεση δηλαδή που η μακροχρόνια «δοσοληψία» του αναγνώστη με την εφημερίδα την έχει μεταβάλει σε μια χειροπιαστή υπόθεση. Δεν είναι δυνατόν το καθετί να αποτιμάται σύμφωνα με την έκταση που παίρνει και όσο μεγαλώνει η απήχησή του τόσο περισσότερο να αισθανόμαστε πως αυξάνει και το κύρος του. Ο κόσμος μας θα παρέμενε μια εξαιρετικά πενιχρή και άνοστη υπόθεση, αν δεν πιστεύαμε πως μερικά πράγματα όσο πιο εχέμυθα διαιωνίζονται ή όσο πιο μικρού βεληνεκούς παραμένουν τόσο πολλαπλασιάζεται η σημασία ακόμη και του γεγονότος που αποκτά εκκωφαντικές διαστάσεις.

Με τόσους ανθρώπους διασταυρώνεται κανείς καθημερινά στους δρόμους, στα μέσα συγκοινωνίας, στις πλατείες, στις καφετέριες, γιατί δεν διανοείται να φανταστεί πως με τους ανθρώπους αυτούς, επειδή τους είδε ή ακόμη και ήρθε σε μια ολιγόλεπτη επαφή μαζί τους, θα ήταν δυνατόν να αναπτυχθεί μια μονιμότερη και ουσιαστικότερη σχέση και είναι δυνατόν να το πιστεύει επειδή καθημερινώς «διασταυρώνεται» με τόσους ανθρώπους μέσω τηλεόρασης; Αν η τηλεόραση είναι ένα αναπεπταμένο πεδίο «επικοινωνίας», σε τι διαφέρει σε σχέση με τους δρόμους που κανείς δεν διανοήθηκε να εκλάβει τη θέα των άλλων ως στοιχείο που σε φέρνει κοντά τους; Μη γελιόμαστε. Σχέση μπορεί να δημιουργήσει μόνο το «σας διάβασα», έστω και αν ο αναγνώστης δεν πρόκειται να έρθει σε προσωπική επαφή με τον άνθρωπο που έγραψε ένα κείμενο, καθώς έχουν ήδη συναντηθεί οι δυο τους σε ένα «σημείο» όπου αλληλοπροϋποτίθενται ως ψυχικές και πνευματικές οντότητες, έστω και αν δεν κατακυρωθεί η συνάντηση αυτή με την «υλικότητα» της σωματικής επικοινωνίας. Ενώ με το «σας είδα» σε ένα αρχικό τουλάχιστον στάδιο η «σχέση» ναρκοθετείται λόγω της «υποτέλειας» που προϋποθέτει η εκ προοιμίου αναγνώριση ως σημαντικότερης της θέσης του παρουσιαστή, του τηλεοπτικού δημοσιογράφου ή του ηθοποιού.