Το πραγματικό πρόβλημα του ΔΝΤ

Η διαμάχη για την έκθεση «Doing Business» έχει κλονίσει την εμπιστοσύνη στην Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ. Αλλά δεν πρέπει να κρύβει τα πραγματικά προβλήματα με τους θεσμούς του Bretton Woods: τη δυσανάλογη ισχύ των ΗΠΑ, τη βαθιά προκυκλική προσέγγιση του ΔΝΤ και την απροθυμία των οικονομιών της G7 να επιτρέψουν σε πολυμερείς φορείς να αντιμετωπίσουν τα παγκόσμια προβλήματα.

Ισως η πιο καταδικαστική κριτική προς το ΔΝΤ σχετίζεται με τον τρόπο λειτουργίας των προγραμμάτων του. Τα δάνεια του Ταμείου όχι μόνο παραμένουν ανεπαρκή για χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα ισοζυγίου πληρωμών, αλλά έρχονται και με τόσες πολλές δυσμενείς συνθήκες, συμπεριλαμβανομένων σοβαρών περικοπών του προϋπολογισμού, που οι περισσότερες χώρες επιδιώκουν να τις αποφύγουν.

Παρ’ όλα αυτά, το ΔΝΤ επιβάλλει ακόμη και προσαυξήσεις επιτοκίου σε χώρες που αναγκάζονται να δανειστούν πολλά από το Ταμείο για παρατεταμένη περίοδο, επιδεινώνοντας έτσι τα οικονομικά αποτελέσματα. Η εστίαση του ΔΝΤ στη δημοσιονομική λιτότητα έχει επικριθεί πολύ, μεταξύ άλλων από τους δικούς του οικονομολόγους, αλλά παρέμεινε κατά τη διάρκεια της κρίσης του COVID-19. Αυτό προδίδει τον αρχικό λόγο ύπαρξης του ΔΝΤ: παροχή αντικυκλικού δανεισμού σε χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα, έτσι ώστε οι οικονομίες τους να μπορούν να ανακάμψουν με λιγότερη βλάβη στους λαούς τους.

Προς τιμήν της, η Γκεοργκίεβα επιδίωξε να αυξήσει την άνευ όρων χρηματοδότηση του ΔΝΤ μέσω μιας νέας κατανομής 650 δισεκατομμυρίων δολαρίων ειδικών τραβηκτικών δικαιωμάτων (το αποθεματικό του Ταμείου). Εχει επίσης ζητήσει λιγότερη λιτότητα στα πακέτα ανάκαμψης και για μεταρρύθμιση της διεθνούς αρχιτεκτονικής του χρέους. Ισως αυτός είναι ο λόγος που όσοι προσπάθησαν να την απομακρύνουν τυχαίνει να αντιτίθενται σε οποιαδήποτε προοδευτική αλλαγή στα ιδρύματα του Μπρέτον Γουντς. Τέτοιες προσπάθειες δεν είναι μόνο άδικες αλλά και κοντόφθαλμες.

Εάν ένας διεθνής οργανισμός όπως το ΔΝΤ δεν μπορεί να παραδώσει βασικά παγκόσμια δημόσια αγαθά ή να αντιμετωπίσει τα παγκόσμια δημόσια κακά, όπως η πανδημία και η κλιματική κρίση, τότε δεν είναι κατάλληλος για τον σκοπό του. Η G7 έχει ήδη αποδείξει ότι είναι άνιση στο καθήκον της παγκόσμιας ηγεσίας, και ωστόσο οι ηγέτες της προσπαθούν να ανατρέψουν τη χρήση πολυμερών θεσμών για την αντιμετώπιση των τεράστιων διακρατικών προκλήσεων. Οι μελλοντικοί ιστορικοί θα αναρωτηθούν γιατί οι σημερινές πλούσιες χώρες αυτοπυροβολήθηκαν στο πόδι με αυτόν τον τρόπο.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι εκτελεστική γραμματέας στην International Development Economics Associates, καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τη Μεταρρύθμιση Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας