Μαχήτρια έως το τέλος

Στο ΠΑΣΟΚ δεν είναι ξένοι στις απώλειες – και το κτίριο στη Χαριλάου Τρικούπη έχει δει πολλές από αυτές. Ομως όσοι βρέθηκαν έστω και μια στιγμή εκεί τις τελευταίες ώρες, έπειτα από την είδηση του θανάτου της Φώφης Γεννηματά, ήρθαν αντιμέτωποι με μια διάσπαρτη συγκίνηση που δύσκολα συναντάει κανείς πια οπουδήποτε. Βουβοί, με μηχανικές κινήσεις, οι άνθρωποι που την έζησαν από πολύ κοντά τα τελευταία χρόνια (και τη ζούσαν εδώ και δεκαετίες, στις κοινές μάχες για τον πολιτικό τους χώρο) έψαχναν λόγια να μιλήσουν για εκείνη. Δεν τα έβρισκαν πάντα, ούτε χρειαζόταν να τα βρουν. Η γυναίκα που μόλις είχε φύγει από τη ζωή ήταν η πολιτικός που ανέλαβε έναν ρόλο τη στιγμή που κανείς δεν τον ήθελε, βάζοντας τον εαυτό της ασπίδα, επικοινωνιακή και πολιτική, για να προστατεύσει την παράταξη που θεωρούσε σπίτι της. Ηταν εκείνη που τους έκανε «και πάλι μάγκες».

Η Γεννηματά έδωσε ενσυναίσθηση στην πολιτική ζωή της χώρας, είτε με το πολιτικό της παράδειγμα είτε με το προσωπικό. Δεν έπαιξε κάτω από τη μέση και άντεξε όσα τέτοια χτυπήματα της δόθηκαν, απαντώντας πολιτικά και μόνο, χωρίς προσωπικές αιχμές και χωρίς σκληρούς χαρακτηρισμούς, ενώ η κοινοβουλευτική της παρουσία είχε μια ευγένεια που χρειαζόταν, ειδικά τις στιγμές της μεγάλης πόλωσης. Η μάχη της με τον καρκίνο ήταν προσωπική, παράλληλη με τις υπόλοιπες μάχες που έδινε όσα χρόνια «έμαθε να ζει με αυτό», χωρίς ποτέ να τη χρησιμοποιήσει ως δικαιολογία ή ως πρόσχημα, χωρίς να χάσει ούτε μία – μέχρι αυτή την τελευταία. Και όταν έκανε το προσωπικό πολιτικό, δημοσιοποιώντας την κατάστασή της, έδωσε λίγη από τη δύναμη σε όσους παλεύουν με αντίστοιχες ασθένειες. Εφυγε ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Πρόληψης για τον καρκίνο του μαστού, εκεί που για πρώτη φορά εκδηλώθηκε και η δική της νόσος.

Μειονεκτήματα  Ή πλεονεκτήματα; Η Φώφη Γεννηματά ξεκίνησε την πολιτική της σταδιοδρομία με δύο μειονεκτήματα που στα μάτια των άλλων έμοιαζαν πλεονεκτήματα: το πρώτο ήταν το επώνυμό της και το δεύτερο το φύλο της. Το πρώτο ήταν προνόμιο, αλλά και μεγάλο βάρος, γιατί αφενός την εμπότισε με δημοκρατικό ήθος, εντιμότητα και πολιτικό ένστικτο, όμως παράλληλα έδωσε στις κινήσεις της μια αίσθηση ιστορικής ευθύνης, που βάραινε πάντα στις αποφάσεις της.

Το 2015, όταν το ΠΑΣΟΚ βρισκόταν ένα βήμα πριν μείνει έξω από τη Βουλή, το 2017, όταν αντί να επαναπαυθεί στην προεδρία του ΠΑΣΟΚ έκανε ένα βήμα παραπέρα για την ενοποίηση της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, θέτοντας τον εαυτό της προς κρίση, την περίοδο της πανδημίας, όταν έπαιρνε τηλέφωνα και επέμενε για λύσεις μέχρι αργά τη νύχτα όχι για την υψηλή πολιτική, αλλά για τις ελλείψεις και τα προβλήματα στο ένα και στο άλλο περιφερειακό νοσοκομείο – προς υπεράσπιση του ΕΣΥ, το οποίο εμπιστευόταν πάντοτε. Είχε την τύχη να είναι μία από τις πρώτες γυναίκες προέδρους ενός κόμματος μέσα στη Βουλή, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Αυτός ακριβώς έγινε λόγος να υποτιμηθεί επανειλημμένα από τους αντιπάλους της εντός και εκτός, πριν ακόμα φανεί ποια θα ήταν η πορεία της, από εκείνη τη βόλτα με το «φιατάκι» που τελικά κέρδισε τη μάχη της Περιφέρειας Αττικής. Η ίδια μιλούσε συχνά για τον «γυάλινο γκρεμό», την προθυμία με την οποία οι γυναίκες τοποθετούνται στο τιμόνι μόνο όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά, ως ύστατη λύση. Κι όμως, αντί να κλειδώσει και να φύγει, τράβηξε το κόμμα μαζί της – με χαμόγελο και αισιοδοξία, με επιλογές που είχαν την υπογραφή της.

Φάρος ενότητας. Την περασμένη άνοιξη, ρωτήθηκε από κάποιον πολύ στενό της συνεργάτη αν ακούει αυτά που λένε γύρω γύρω – για τα ποσοστά που δεν ανεβαίνουν και τη δημοτικότητά της, αν όντως σκεφτόταν να μην μπει σ’ αυτή τη νέα μάχη για την ηγεσία. «Εγώ τη ληξιαρχική πράξη θανάτου της παράταξης δεν την υπογράφω», απάντησε, γνωρίζοντας πως η παρουσία της λειτουργούσε ενωτικά, ως σημείο αναφοράς. Ηταν μια διαρκής σταθερά για έναν χώρο που πέρασε πολύ δύσκολα χρόνια και που έψαχνε να βρει τον τρόπο να επιστρέψει δυναμικά στο προσκήνιο. Με το κύμα συγκίνησης που έχει σηκώσει αυτές τις τελευταίες μέρες για τη γενναιότητα και την αξιοπρέπεια με την οποία αντιμετώπισε την προσωπική της περιπέτεια, χάρισε στο κόμμα της ένα ακόμα δώρο, που θα της το χρωστάει για πάντα – ό,τι κι αν του συμβεί στο μέλλον, όποιος κι αν πάρει τα ηνία, η Γεννηματά θα είναι για πάντα εκείνη που έψαχνε να κάνει πόρτα «τη χαραμάδα της ελπίδας». Ηταν εκείνη που το κράτησε όρθιο, δίνοντάς του νέα πνοή, όταν όλοι το είχαν ξεγραμμένο. Και ήταν εκείνη που, μέχρι το τέλος, δεν παρέδωσε τα όπλα. Πάλεψε γι’ αυτό με το ίδιο θάρρος και την ίδια δύναμη που πάλεψε για τη ζωή της. «Υπάρχουν απώλειες που είναι μοναδικές, γιατί παρ’ όλο που είναι αβάσταχτες, γεμίζουν την ψυχή μας με συναισθήματα», δήλωσε ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου της, Μανώλης Οθωνας.

Η επόμενη μέρα. Και τώρα; Η επόμενη μέρα βρίσκει μια παράταξη σε πένθος και σοκ, με μια παύση μέχρι την κηδεία της Τετάρτης για τις εκλογές που θα κρίνουν ποιος θα είναι ο διάδοχός της. Ο σεβασμός στην παρακαταθήκη της, ωστόσο, επιβάλλει ένα διαφορετικό είδος προεκλογικής καμπάνιας από όλους, με γνώμονα την ενότητα στην οποία τάχθηκε και η ίδια.