ΗχοΔύναμα

Νέος Μότσαρτ: Mirijam Contzen, βιολί, Ορχήστρα Mozarteum Salzburg, Reinhard Goebel, SONY

Αυτός ο δίσκος αντικατοπτρίζει μια λογική στην οποία έχει εισέλθει εδώ και καιρό μέρος της μουσικής βιομηχανίας. Το ενδιαφέρον είναι διπλό και αντιφατικό: από τη μία ηχογραφούνται έργα που αλλιώς θα ήταν περίπου αδύνατο να βρει κανείς. Από την άλλη, γίνεται με τρόπο στα όρια της παραπλάνησης. Κάτι που δεν θα έπρεπε να γίνεται αποδεκτό ως αυτονόητο, τουλάχιστον από εταιρείες με μεγάλη ιστορία και από μουσικούς με αντίστοιχη αξία. Αυτό όμως συμβαίνει εδώ.

Ο δίσκος των Mirijam Contzen και Reinhard Goebel με την Ορχήστρα Mozarteum του Salzburg δεν θα είχε ψεγάδι, αν δεν έφερε μία μεγάλη αμαρτία: τον ίδιο του τον τίτλο. Επιγράφεται «Νέος Μότσαρτ», οπότε, το πρώτο και μόνο που μπορεί να σκεφτεί κανείς είναι ότι πρόκειται για έργα που ανακαλύφθηκαν ξαφνικά, χωμένα σε κάποιο έπιπλο δύο αιώνων κάποιας βιβλιοθήκης που άνοιξε τώρα ως δια μαγείας. Δεν θα συνέβαινε για πρώτη φορά, τόσο με έργα του Μότσαρτ, όσο και άλλων κορυφαίων συνθετών: ακόμα και η Ενάτη Συμφωνία του Σούμπερτ έτσι ανακαλύφθηκε, έστω και πριν από… 150 χρόνια. Τέτοιες ανακαλύψεις, που σταδιακά εξέλειπαν ακριβώς λόγω της διαρκούς έρευνας, έγιναν πολλές μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και κάποιες και μετά. Η ερμηνεία του τίτλου είναι η μόνη λογική, καθώς η άλλη θα ήταν να είχε σηκωθεί ο Μότσαρτ από τον άγνωστο ομαδικό τάφο στον οποίο ετάφη στην άσπονδη Βιέννη και ο οποίος ακόμα δεν έχει βρεθεί, τροφοδοτώντας ατελείωτες θεωρίες συνωμοσίας για τον τρόπο του θανάτου του.

Ομως όχι. Δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Αντιθέτως, είναι ένας δίσκος με τίτλο «Νέος Μότσαρτ», που το περιεχόμενό του όχι απλώς δεν είναι νέο, αλλά, πολύ περισσότερο, το μισό δεν είναι καν… Μότσαρτ! Κάτι που φυσικά η εταιρεία γνωρίζει πολύ καλά. Το μεν «έκτο» κοντσέρτο για βιολί, αποδεδειγμένα πλέον, εδώ και πολλά χρόνια, δεν είναι του Μότσαρτ. Υπάρχει μία ολόκληρη ιστορία για το πώς συνδέθηκε με το όνομά του, αλλά απολύτως σίγουρα δεν είναι δικό του. Ανήκει μάλλον στον ελάσσονος σημασίας συνθέτη Johann Friedrich Eck, αν και δεν είναι βέβαιο.

Η δε μεταγραφή του κορυφαίου έργου (δικού του και γενικά) για σύνολο πνευστών, της Gran Partita, δίνεται εδώ από μία μεταγραφή για ορχήστρα του επίσης ελάσσονος συνθέτη Franz Gleißner, του 1800. Τίποτα «νέο» δεν υπάρχει συνεπώς ούτε εδώ. Αλλά, τουλάχιστον, η μουσική είναι πραγματικά του Μότσαρτ. Η μεταγραφή όμως όχι και, κυρίως, είναι μάλλον ατυχής σε σχέση με το μέγα αυτό έργο. Ισως γι’ αυτό δεν φταίει ο Gleißner, αλλά το εγχείρημα που πάντως για καλό σκοπό ανέλαβε: η Gran Partita έχει τέτοιες απαιτήσεις από τους ερμηνευτές της, που ήταν πολύ δύσκολο να διαδοθεί στην εποχή της έξω από τα πολύ μεγάλα μουσικά κέντρα. Αλλά άξιζε να γίνει. Ετσι γεννήθηκε αυτή η μεταγραφή, που, όσο κι αν είναι ωραία παιγμένη, πολύ δύσκολα μπορεί να σταθεί δίπλα στο αριστούργημα που την προκάλεσε… Ολα αυτά είναι ενδιαφέροντα ίσως για πολύ λίγους. Αυτή είναι η πρώτη ηχογράφηση της μεταγραφής. Ομως, σίγουρα, αυτό δεν κάνει τον δίσκο «Νέο Μότσαρτ».