Στον ρυθμό της ιστορίας

ίναι μια γοητευτική ιστορία, η ιστορία των αδελφών Λίμαν. Μια ιστορία που διασχίζει τρεις αιώνες, με αφετηρία τα μέσα του 19ου αιώνα (1844) και λήξη τις αρχές του 21ου. Ξεκινάει από την Ευρώπη και εξαπλώνεται ως την «κατάκτηση» της Αμερικής. Περιλαμβάνει την άνοδο και την πτώση των επιχειρηματικών δραστηριότητων των τριών αδελφών, την οικογενειακή και την προσωπική τους ζωή, τις σχέσεις μεταξύ τους αλλά και εκείνες με τους μελλοντικούς συνεργάτες τους. Είναι μια ιστορία που ξεκινάει με το «αμερικανικό όνειρο» και καταλήγει στον «παγκόσμιο εφιάλτη». Από το μικρό μαγαζί στην Αλαμπάμα που πουλούσε υφάσματα και ρούχα ως την τράπεζα και τη συμμετοχή τους στο χρηματιστήριο, όλα με έναν κοινό παρονομαστή: το όνομά τους, ή καλύτερα την επωνυμία τους, Αδελφοί Λίμαν.

Ο Στέφανο Μασίνι (Stefano Massini, 1975), ιταλός συγγραφέας, δημοσιογράφος και θεατρικός συγγραφέας, αμέσως μετά την κατάρρευση των Λίμαν, το 2008 ξεκίνησε να γράφει ένα μνημειώδες βιβλίο για τα τρία αδέλφια. Είναι ένας τόμος 700 σελίδων που παρακολουθεί την πορεία τους βήμα βήμα. Κι ενώ εύκολα θα έλεγε κανείς πως το εγχείρημα θα έμοιαζε με ένα πληκτικό οδοιπορικό στον κόσμο των επιχειρήσεων, ο Μασίνι καταθέτει ένα γλαφυρό ανάγνωσμα, ένα τρίπρακτο – ογκώδες, είναι η αλήθεια – θεατρικό έργο.

Πρωτοανέβηκε στη Γαλλία αλλά είναι ο Λούκα Ρονκόνι που το ανέδειξε στην ιταλική του παράσταση, πεντάωρης διάρκειας. Μεταφρασμένο σε 24 γλώσσες και πολυπαιγμένο παγκοσμίως, ξεχώρισε στη συνέχεια στη βρετανική παραγωγή στο Εθνικό Θέατρο του Λονδίνου από τον Σαμ Μέντες (το 2018).

Παιδιά ενός εβραίου κτηνοτρόφου από τη Βαυαρία, ο Χεγιούμ, μετέπειτα Χένρι, ο Μέντελ που έγινε Εμάνουελ και ο Μάγερ είναι οι πρωταγωνιστές. Τρεις είναι και οι πρωταγωνιστές που ανέλαβαν να ερμηνεύσουν όχι μόνο τα τρία αδέλφια αλλά και όλους τους άλλους ήρωες του Μασίνι -άνδρες και γυναίκες – στην παράσταση που υπογράφει ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, στο θέατρο Ιλίσια, από το Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Επί σκηνής, μια σειρά από παραλληλόγραμμες κατασκευές διαφορετικών μεγεθών παραπέμπουν εκ πρώτης στους ουρανοξύστες της Αμερικής. Επάνω τους εναλλάσσονται και προβάλλονται εικόνες από την πορεία των ηρώων, άλλοτε σταθερές και άλλοτε με κίνηση. Οι ηθοποιοί χρησιμοποιούν τις κατασκευές, ανεβαίνουν, κατεβαίνουν, κρύβονται, εμφανίζονται. Ντυμένοι με τα ανδρικά κοστούμια που διασχίζουν με ευφυή τρόπο τις εποχές, ζουν και διηγούνται, ταυτόχρονα, όλα όσα συνέβησαν στους ιδρυτές της αυτοκρατορίας, στους κατιόντες, παιδιά, εγγόνια και τους συνεργάτες τους.

Με μια αυστηρότητα που δεν στερεί τίποτα από τη γλαφυρότητα του κειμένου – συμβάλλει σε αυτό η μετάφραση της Κοραλίας Σωτηριάδου -, ο Θεοδωρόπουλος ακολουθεί τον ρυθμό της ιστορίας. Φωτίζει γεγονότα, δίνοντας τον πρώτο λόγο στους ηθοποιούς του. Ο Αργύρης Ξάφης, ο Μάκης Παπαδημητρίου και ο Μιχάλης Οικονόμου συνθέτουν μια ενδιαφέρουσα διανομή και με τις ερμηνείες τους αποδίδουν όχι μόνο τους ρόλους τους αλλά και το πνεύμα αυτής της οικογένειας.

Η παράσταση διαθέτει και έναν τέταρτο πρωταγωνιστή: είναι η μουσική του Θοδωρή Οικονόμου ζωντανή στην παράσταση, που συνομιλεί με τα πρόσωπα, τις εποχές και την ιστορία. Γιατί η «Τριλογία των Λίμαν Μπράδερς» αποτελεί μια τρανταχτή απόδειξη του κόσμου μας και γιατί φτάσαμε ως εδώ. Και αυτό η παράσταση το αναδεικνύει με ευαισθησία, χιούμορ και ακρίβεια.

Με τους ποιητές…
Μπορεί η πανδημία να ανέβαλε τα σχέδιά του, αλλά δεν τα ματαίωσε. Γι’ αυτό και ο Γιάννης Μπέζος, ένα χρόνο μετά, επιστρέφει σε αυτό που είχε προγραμματίσει πέρυσι τέτοια εποχή και αφορούσε στην ποίηση. Δεν είναι λίγες οι φορές που ο ίδιος, παράλληλα με τη θεατρική του πορεία και τα τηλεοπτικά του σχέδια, βρίσκει χώρο και χρόνο για τους ποιητές, όπως και για τους συνθέτες. Υπάρχει κάτι βαθύ που τον συνδέει με τους δημιουργούς, τη γλώσσα, τους ήχους, τις μουσικές και μέσα από αυτά με το παρελθόν. Οχι ως αναπόληση, αλλά ως κρίκος της αλυσίδας που μας ενώνει με αυτό που έχουμε υπάρξει για να μας οδηγήσει σε αυτό που θα γίνουμε. ‘Η, καλύτερα, για να μη συμβεί αυτό που έγραφε ο Σεφέρης: «Οταν κόβουμε ένα κομμάτι από το παρελθόν, την ίδια στιγμή κόβουμε κι ένα κομμάτι από το μέλλον».
Με τον τίτλο «Οταν χαμηλώνουν τ’ άστρα» ο Γιάννης Μπέζος επιχειρεί λοιπόν αυτό το ταξίδι στον κόσμο των ποιητών, με οδηγούς τον Σεφέρη, τον Καβάφη, τον Καρυωτάκη, την Πολυδούρη, τον Εγγονόπουλο, τον Ελύτη, τον Ρίτσο αλλά και τον Κώστα Ουράνη, τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη… Κι ακόμα: Βάρναλης, Αναγνωστάκης, Καββαδίας, Λειβαδίτης, Μάνος Ελευθερίου, Ισαρης, Σινόπουλος, Χατζηλαζάρου, Γκάτσος συνυπάρχουν παρέα με τις μουσικές του Θεοδωράκη, του Σπανού, του Μικρούτσικου, του Μαρκόπουλου και άλλων. Είτε απαγγέλλοντας είτε τραγουδώντας ο Μπέζος θα θυμίσει, όπως συνηθίζει να λέει, ότι «η ποίηση είναι η ακριβή εκδοχή της πατρίδας μας». Μαζί του στο πιάνο ο συνθέτης Θοδωρής Οικονόμου θα προσθέσει τη δική του ευαισθησία. Σαν ένα διάλειμμα από την πεζή πραγματικότητα και μια αντιπρόταση στο ευτελές της καθημερινότητάς μας. Η ποίηση μόνο καλό κάνει…
Το πρόγραμμα ξεκινά από την Αθήνα και τον Ιανό με διήμερα ποίησης από την Παρασκευή (22 Οκτωβρίου) και συνεχίζεται ως το τέλος Νοεμβρίου ως εξής: 22-23/10, 29-30/10, 19-20/11 & 26-27/11. Ενδιαμέσως θα ανέβει στη Θεσσαλονίκη, στις 12 & 13 Νοεμβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής. Δύο ηθοποιοί, η Κωνσταντίνα Νταντάμη και η Ντένια Στασινοπούλου, συμμετέχουν σ’ αυτές τις μουσικές βραδιές (τραγούδι και απαγγελία).