«Σπίτια με αισθητική, χωρίς παραφωνία»

Συναντήσαμε τη ζωγράφο Λήδα Κοντογιαννοπούλου στο ισόγειο της Πινακοθήκης Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη, εκεί όπου σε μια αίθουσα έχει καταφέρει να χωρέσει τέσσερα σπίτια σημαντικών προσωπικοτήτων, όπως τα αποτύπωσε σε 20 έργα της. Μας μίλησε για όσα δεν φαίνονται στους καμβάδες της, για τους ανθρώπους και τις δυσκολίες που συνάντησε στην εξαετή διαδρομή έως ότου η έκθεση «Το σπίτι της μνήμης» εγκαινιαστεί έπειτα από αρκετές αναβολές – λόγω πανδημίας – και συνδεθεί με τη συμπλήρωση 50 ετών από τον θάνατο του Γιώργου Σεφέρη.

Η ΑΡΧΗ. «Ολα ξεκίνησαν το 2015 όταν επισκέφθηκα το σπίτι της Νίκης Ελευθεριάδη, αναζητώντας έναν παλιό χάρτη της Μυτιλήνης για μια σειρά έργων που έφτιαχνα τότε, και ενθουσιάστηκα με τον χώρο. Είχε κάτι από παραμύθι. Της είπα αυθόρμητα “θέλω να το
ζωγραφίσω!”. Δέχτηκε και έφτιαξα τρία έργα, εκ των οποίων κράτησε τα
δύο και στη συνέχεια μου ζήτησε
και το τρίτο. Σε κάποια επίσκεψή του στο σπίτι της Νίκης ο Νίκος Παΐσιος (σ.σ.: που επιμελείται την έκθεση) είδε τα έργα και ζήτησε να με γνωρίσει
για να μου προτείνει να ζωγραφίσω το σπίτι του Παναγιώτη Τέτση, επειδή ήταν ήδη αρκετά καταβεβλημένος. “Είναι ευκαιρία να μυρίσει το νέφτι, να έρθει ξανά σε επαφή με τη ζωγραφική” μου είπε».

ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΤΕΤΣΗ. «Πράγματι πήγα στο σπίτι του Τέτση τον Δεκέμβριο του 2015. Τον Μάρτιο του 2016 πέθανε. Το επισκέφθηκα πέντε φορές. Ηταν πολύ φιλόξενος, αλλά δεν κατάφερα και πολλά πράγματα. Ηταν διακριτικός, δεν ζήτησε ούτε μία φορά να δει τι φτιάχνω, αλλά και μόνο που ένιωθα ότι βρίσκεται σε απόσταση τριών μέτρων ήταν αρκετό. Τελευταία φορά τον επισκέφθηκα στις 29 Δεκεμβρίου 2015. Επανήλθα όταν είχε πλέον φύγει από τη ζωή με την άδεια του γιου του».

ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΝΑΤΑΛΙΑΣ ΜΕΛΑ. «Εν συνεχεία ο Ν. Παΐσιος μου πρότεινε να επισκεφθώ τη Ναταλία Μελά. Ηταν πολύ ήσυχη. Καθόταν σε ένα σημείο. Ιδανικό μοντέλο. Ηταν υπέροχο να βρίσκεσαι σε αυτό το σπίτι με την εξαιρετική θέα στην Ακρόπολη και στον Εθνικό Κήπο».

ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΣΕΦΕΡΗ. «Ακολούθησε η Αννα Λόντου (σ.σ.: κόρη της Μαρώς Σεφέρη). Καθόμουν έξι με επτά ώρες την ημέρα και ζωγράφιζα από τις αρχές του 2017 έως την άνοιξη του 2021. Μου επέτρεπε να κλείνω τα παντζούρια, να μετακινώ έπιπλα. Ερχόταν κάποιες φορές να μου κάνει παρέα και να μου πει τα νέα της, νωρίς το πρωί, πριν ακόμη πιει καφέ. Με έχει εντυπωσιάσει πόσο ανοιχτόμυαλη είναι, σαν 20χρονη. Το ίδιο το σπίτι είναι όπως ήταν ο Σεφέρης: στο μεταίχμιο Ανατολής και Δύσης. Πλάι σε έναν ναργιλέ βλέπεις ένα ασημένιο εργαλείο για να φτιάξεις φρουίτ παντς. Μαζί με τις ολλανδικές καρέκλες ένα πιατάκι που χρησιμοποιείται στο χαμάμ για να ακουμπάς το σαπούνι. Σε ένα τραπεζάκι, χάρτες της Κρήτης και της Κύπρου και φωτογραφίες του Ελιοτ και του Πάουντ. Στο σπίτι τελικά καταγράφεται η μνήμη ακόμη κι αν ο ένοικος είναι απών. Σου μιλάει χωρίς να βρίσκεται στον χώρο».

ΑΟΡΑΤΟ ΝΗΜΑ. «Το κοινό που διαπίστωσα σε όλα τα σπίτια ήταν η καλή αισθητική τους. Μπορεί να έβλεπες πολλά ετερόκλητα πράγματα, αλλά δεν υπήρχε παραφωνία. Το σπίτι της Νίκης είναι πιο γεμάτο, πιο λαογραφικό, θα έλεγα. Του Τέτση διακρινόταν από έναν συνδυασμό νησιωτικού και δυτικοευρωπαϊκού ύφους. Λάτρευα το γεγονός ότι δεν υπήρχε κεντρικός φωτισμός, αλλά πολλές εστίες γλυκού φωτός που δεν ήξερες από πού προέρχεται».

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. «Μία από τις μεγαλύτερες που αντιμετώπισα ήταν να προσεγγίσω σωστά το χρώμα, ειδικά στο σπίτι του Σεφέρη. Σε ένα έργο επί δύο μήνες άλλαζα το χρώμα με το οποίο απέδιδα τους τοίχους. Κάθε φορά που δοκίμαζα κάτι άλλο κρατούσα την ανάσα μου. Θυμήθηκα την αμηχανία που ένιωθα μπροστά σε κάποια χρώματα κατά την προετοιμασία μου για τις εξετάσεις στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και ειδικά σε ένα μοβ που πορτοκαλίζει, όπως το είχε χαρακτηρίσει ο δάσκαλός μου, το οποίο παρατηρούσα άφωνη με τη φίλη μου επί δέκα λεπτά, χωρίς να μπορούμε να το περιγράψουμε».

ΕΠΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ. «Σε αυτή τη φάση δεν έχω κάποιο απωθημένο όσον αφορά το σπίτι κάποιας σημαίνουσας προσωπικότητας. Σαφώς και έχω δει όμορφα σπίτια, αλλά δεν έχω αισθανθεί την ανάγκη να τα ζωγραφίσω. Υστερα από πέντε χρόνια ασχολίας με το εσωτερικό σπιτιών, θέλω να ασχοληθώ με φιγούρες, και μάλιστα σε μονόχρωμο φόντο. Επίσης με ενδιαφέρει να δω τους εσωτερικούς χώρους από έξω προς τα μέσα διότι μου φαίνεται τεχνικά δύσκολο. Ωραία είναι να βρίσκεσαι στο ατελιέ με ελεγχόμενο φωτισμό, αλλά όταν έρχεσαι αντιμέτωπος με μια δυσκολία και τη λύνεις αισθάνεσαι πως έχεις ανέβει ένα σκαλάκι».

INFO{CR}«Το σπίτι της μνήμης», Πινακοθήκη Γκίκα (Κριεζώτου 3), έως τις 8 Ιανουαρίου 2022. Σχεδιασμός: Διονύσης Φωτόπουλος. Σκηνοθεσία προβολής: Λάκης Παπαστάθης