Το όνομά του δεν είναι Μποντ

O Τζέιμς Μποντ αποτελεί έναν από τους ελάχιστους μύθους του 20ού αιώνα που επιβιώνει ακμαίος και στον 21ο αιώνα. Αναμφίβολα υπεύθυνος γι’ αυτό είναι ο Ντάνιελ Κρεγκ από το 2006 μέχρι σήμερα. Πέρα από το αθάνατο του πασίγνωστου ήρωα, που τόσο έχει σημειολογηθεί στο πλαίσιο της δημοφιλούς κουλτούρας (από τον Ουμπέρτο Εκο μεταξύ άλλων), η εκδοχή του Τζέιμς Μποντ που παρακολουθούμε την τελευταία 15ετία έχει σοβαρές αλλαγές από την κινηματογραφική εικονολογία που παράχθηκε γι’ αυτόν τις προηγούμενες δεκαετίες. Για πολλούς η εκδοχή του Κρεγκ είναι πολύ πιο κοντά στις επιδιώξεις του Ιαν Φλέμινγκ, αφού παρουσιάζει έναν πολύ πιο γήινο, γεμάτο συναισθήματα, αντιφάσεις και αδυναμίες ήρωα. Οπως όλοι αυτοί που βλέπουμε στις σειρές της HBO ή στους σκοτεινούς σούπερ ήρωες της DC. Ενα πρότυπο ανδρικού ηρωισμού αρκετά μακριά από αυτό που φιλοτεχνήθηκε από τις τρεις άλλες πολύ σημαντικές φυσιογνωμίες που ενσάρκωσαν τον πράκτορα 007 στο παρελθόν: Σον Κόνερι, Ρότζερ Μουρ, Πιρς Μπρόσναν. Αν και όλοι τους είχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους, όλοι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο υπηρέτησαν το πρότυπο ενός ακαταμάχητου σύγχρονου (με τη βοήθεια της τεχνολογίας του κυρίου Q) πολεμιστή και εραστή.

Ο Μποντ δεν υπήρξε σχεδόν ποτέ στην κινηματογραφική του ζωή μονογαμικός, χωρίς να είναι κυνικός ή υποτιμητικός απέναντι στις γυναίκες. Οπως δεν μπορούσαν αυτές να του αντισταθούν, έτσι κι αυτός αδυνατούσε να μην ασκήσει την έλξη του, σαν μια χολιγουντιανή εκδοχή του «άνδρα που αγαπούσε τις γυναίκες» του Τριφό. Αν έφερε έναν ρομαντισμό, αυτός ήταν ο ρομαντισμός της αναπότρεπτης πολυγαμίας που συχνά παρεξηγούνταν ως μια «σεξιστική» αντιμετώπιση του άλλου φύλου (άλλωστε ο Μποντ από όσους αδυνατούσαν να κατανοήσουν τον ηθικό μανιχαϊσμό που αναπαριστούσε παρεξηγήθηκε ακόμη και για ρατσιστής/ιμπεριαλιστής στο παρελθόν!).

Η εποχή του Κρεγκ αναιρεί το βασικό χαρακτηριστικό του Μποντ. Ο ερωτικά εξαρτημένος, ψυχικά στραπατσαρισμένος και οριακά αυτοκαταστροφικός πράκτορας που αναπαριστά λίγο έχει να κάνει με τον ψύχραιμο, ειρωνικό και ισορροπημένο χαρακτήρα που γνωρίσαμε. Αν και ο Κρεγκ δίνει μια ελκυστική λαϊκή και εξαμερικανισμένη εκδοχή του Μποντ, σίγουρα ξενίζει θαυμαστές του που αναγνώριζαν στον ήρωα αυτόν μια σημαντικότερη αξία της ψυχροπολεμικής και μεταψυχροπολεμικής περιόδου: τον περιπετειώδη ηρωισμό της ασφάλειας. Ο Μποντ του Κρεγκ, γέννημα της λογικής του κινηματογραφικού θεάματος μετά την 11η Σεπτεμβρίου (και ενός ακήρυκτου νέου Ψυχρού Πολέμου) είναι ένας ήρωας ανασφαλής, μελοδραματικά συναισθηματικός. Ενας ακόμη ήρωας του πολιτικά ορθού. Ενας σχεδόν «αντι-Μποντ» σύμφωνα με την κινηματογραφική του ιστορία.

Ο Βασίλης Βαμβακάς είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας στο ΑΠΘ.