Ο Τζον Λένον πριν από το τέλος

Γεννήθηκε σαν σήμερα το 1940, στο Λίβερπουλ του Ηνωμένου Βασιλείου. Το όνομά του  Τζον Γουίνστον Λένον (αργότερα πρόσθεσε το Ονο), ή πιο απλά Τζον Λένον. Αν ζούσε σήμερα θα έκλεινε τα 81 του χρόνια. Αλλά στις 8 Δεκεμβρίου του 1980 ο Μαρκ Τσάπμαν αποφάσισε να τον δολοφονήσει με το 38άρι του. Το τι έχει προσφέρει ο βρετανός τραγουδιστής, κιθαρίστας, τραγουδοποιός και ιδρυτικό μέλος του συγκροτήματος των Beatles, από τις κορυφαίες προσωπικότητες του 20ού αιώνα, είναι γνωστά. ‘Η μήπως όχι; Πριν από έναν χρόνο κυκλοφόρησε το βιβλίο «The Last Days of John Lennon» του αμερικανού συγγραφέα Τζέιμς Πάτερσον. Εναν χρόνο μετά, ανήμερα των γενεθλίων του, οι εκδόσεις Δίχτυ κυκλοφορούν στα ελληνικά «Οι τελευταίες ημέρες του Τζον Λένον», όπου ο συγγραφέας δίνει με τον δικό του τρόπο τη δολοφονία του. Αλλά παράλληλα μας βάζει και στο μυαλό του δολοφόνου Μαρκ Ντέιβιντ Τσάπμαν, αλλά και στα μονοπάτια της ζωής που καθόρισαν τη ζωή του Τζον Λένον. Εμπλουτισμένο με αποκλειστικές συνεντεύξεις από τους φίλους και τους συνεργάτες του Λένον, συμπεριλαμβανομένου του Πολ Μακ Κάρτνεϊ, είναι ένα αληθινό δράμα για δύο άνδρες που άλλαξαν την ιστορία. Ο ένας το κατάφερε με τα ανεξίτηλα τραγούδια του αλλά και τη στάση ζωής του και ο άλλος βάζοντας τέλος σε αυτή τη δημιουργικότητα με πέντε σφαίρες. Τα «Πρόσωπα» παρουσιάζουν αποσπάσματα από το βιβλίο κατ’ αποκλειστικότητα.

Το 38άρι του δολοφόνου

Κάθεται στο αεροπλάνο, μέσα σε ένα σύννεφο από καπνό τσιγάρου. Ανοίγει το πορτοφόλι του και κοιτάζει την άδεια οπλοφορίας του. Ηταν να αγοράσει ένα 22άρι και ο πωλητής τον έπεισε να πάρει ένα 38άρι.

«Λοιπόν, αν πάρεις ένα 22άρι και μπει ένας διαρρήκτης, απλά θα γελάσει μαζί σου», του είπε. «Αλλά αν κρατάς ένα 38 χιλιοστών, κανείς δεν θα γελάσει μαζί σου. Μία μόνο να του ρίξεις με το 38άρι και τον καθάρισες».

Από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Αεροπορίας του είπαν στο τηλέφωνο πως ο ασφαλέστερος τρόπος για να μεταφέρει το όπλο είναι να το πακετάρει μαζί με τις σφαίρες σε μια βαλίτσα – και έτσι έκανε. Το όπλο το αγόρασε νόμιμα – για προσωπική προστασία, είπε στον πωλητή – στη Χαβάη.

Οι σφαίρες όμως είναι άλλο θέμα. Οι σφαίρες κοίλης αιχμής είναι παράνομες στη Νέα Υόρκη. Αν η ασφάλεια έψαχνε την τσάντα του, θα μπορούσε να τον συλλάβει.

Ολα θα πάνε καλά, λέει συνέχεια στον εαυτό του καθώς βγαίνει από το αεροπλάνο. Η μεγαλύτερη απειλή αυτές τις μέρες είναι η αεροπειρατεία. Δεν μοιάζει όμως με τρομοκράτη. Στέκεται μπροστά στον ιμάντα αποσκευών στο αεροδρόμιο Λα Γκουάρντια έχοντας τον νου του για την τσάντα του. Παρακολουθεί κρυφά τους σεκιούριτι μέσα από τους καφέ κόκκινους φακούς των – τύπου Aviator – γυαλιών του.

Κανείς δεν του δίνει σημασία – καλό σημάδι. Μαζεύει τη βαλίτσα του.

Κανείς δεν τρέχει προς το μέρος του. Κατευθύνεται προς την έξοδο.

Κανείς δεν τον αναζητά.

Οι άνθρωποι που προσπερνάει – άνθρωποι που έχουν έρθει για δουλειά κι εκείνοι που ήρθαν στο Μεγάλο Μήλο για να απολαύσουν λίγες μέρες χριστουγεννιάτικων αγορών – δεν δίνουν σημασία καν στην παρουσία του. Ούτε οπτική επαφή, ούτε νεύμα, τίποτα.

Είναι σαν να είμαι αόρατος.

Και κατά κάποιον τρόπο, είναι. Ολη του τη ζωή είναι αόρατος. Δεν έχει τίποτα το αξιοσημείωτο, κάτι όμως που του προσφέρει ένα ξεχωριστό τακτικό πλεονέκτημα. Μπορεί να αναμιχθεί οπουδήποτε με το πλήθος χωρίς να δείχνει απειλητικός.

Και πρέπει να παραμείνω έτσι. Πρέπει να φαίνομαι φυσιολογικός κάθε στιγμή.

Αυτό όμως σημαίνει ότι δεν πρέπει να χάνεται στις σκέψεις του.

Το μυαλό του είναι επικίνδυνος τόπος.

Βγαίνει έξω από το αεροδρόμιο στον έντονο ήλιο. Ο αέρας είναι πολύ ζεστός για την εποχή. Ιδρωμένος και ξέπνοος, ακουμπάει τη βαλίτσα του στο πεζοδρόμιο. Σταματάει ένα ταξί, με τις σκέψεις του να γυρνάνε στις πέντε σφαίρες που είναι πακεταρισμένες δίπλα στο όπλο του. Από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Αεροδρομίου του είπαν ότι οι μεταβολές της ατμοσφαιρικής πίεσης θα μπορούσαν να προκαλέσουν ζημιά στις σφαίρες.

Του αρκεί μόνο μία από αυτές να κάνει τη δουλειά της.

Οι πέντε σφαίρες Smith & Wesson + P έχουν σχεδιαστεί για να προκαλούν τη μέγιστη δυνατή ζημιά. Οταν η βολίδα χτυπήσει μαλακό ιστό, η άκρη της παραμορφώνεται και γίνεται ένα θανατηφόρο μικροσκοπικό πριόνι που περιστρέφεται και διαπερνά όλο το σώμα, τεμαχίζοντας ιστούς και όργανα.

Μία μόνο βολή αρκεί και περισσεύει για να εξασφαλίσει τον θάνατο του Τζον Λένον.

(…) Η κοκαΐνη δεν κάνει το θαύμα της. Αντί να αισθανθεί ένα κύμα έντονης ευχαρίστησης, ιδρώνει και μαζεύει οργή. Οργή για τον Λένον.

Θα τον γαζώσω ούτως ή άλλως, μουρμουρίζει. Πέντε σφαίρες ακριβώς εκεί, στην παχιά, τριχωτή κοιλιά του.

Φτάνει στον προορισμό του. Πληρώνει και καθώς βγαίνει από το ταξί, φαντάζεται τους αστυνομικούς να τον περικυκλώνουν, να τον σημαδεύουν με τα όπλα τους, έτοιμοι να τον συλλάβουν. Βλέπει τον εαυτό του κλεισμένο μέσα σε ένα κελί φυλακής για το υπόλοιπο της ζωής του.

Η σκέψη τον ανακουφίζει. Ειρήνη.

Γυρίζει προς τον οδηγό. «Με λένε Μαρκ Τσάπμαν. Να θυμάσαι το όνομά μου αν το ξανακούσεις».

«Κι αν ο Πολ γίνει αρχηγός;»

Ο Τζον δεν νοιάζεται που ο Πολ είναι μόλις δεκαπέντε. Μουσικά, είναι τόσο ώριμος όσο ο Τζον για το ροκ εν ρολ. Ο Πολ ήδη συνθέτει τραγούδια και ξέρει να παίζει πιάνο. Και παίζει τέλεια κιθάρα – και ανάποδα.

Να πω στον Πολ να μπει στο συγκρότημα; Κι αν προσπαθήσει να γίνει αρχηγός; Ο Τζον συλλογίζεται αυτά τα ερωτήματα καθώς στέκεται πάνω στο λιθόστρωτο έξω από το Cavern Club στο κέντρο του Λίβερπουλ, εκεί όπου οι Quarrymen έδωσαν την πρώτη τους συναυλία. Το κλαμπ, που βρίσκεται κάτω από μια αποθήκη φρούτων και λαχανικών, είναι ένας γνωστός χώρος τζαζ. «Ποτέ δεν μας καλούν για οντισιόν λόγω των τζαζ συγκροτημάτων» λέει ο Τζον, αλλά τώρα η τζαζ είναι ξεπερασμένη και σιγά-σιγά την αντικαθιστά η σκιφλ, μια βρετανική εκδοχή της μουσικής jug-band που παίζουν οι Quarrymen. Η αληθινή αγάπη όμως του Τζον είναι η αμερικανική ροκ, και απόψε το μόνο που θέλει είναι ν’ ανέβει στη σκηνή και να ξεκουφάνει το πλήθος με τους τραχείς ρυθμούς της. Μόνο που στο Cavern Club δεν επιτρέπεται αυτό το είδος μουσικής. Κανένα μέρος δεν το επιτρέπει.

Το ροκ εν ρολ απέκτησε κακή φήμη από τότε που η αμερικάνικη ταινία «Rock Around the Clock» ήρθε στη Βρετανία – έναν χρόνο πριν – και πλήθη εφήβων ξήλωσαν τα καθίσματα στους κινηματογράφους για να χορέψουν το τραγούδι των τίτλων από τους Bill Haley and His Comets. Τώρα οι παλιοί φοβούνται την καταστροφική δύναμη της μουσικής. Το BBC δεν παίζει καν το τραγούδι, ούτε στο ραδιόφωνο ούτε στην τηλεόραση. Ομως το ροκ εν ρολ δεν πρόκειται να φύγει.

«Δεν είναι ο εαυτός του»

Καθώς προχωράει η δουλειά με το σάουντρακ του Help!, κανένας από το περιβάλλον του Τζον δεν αντιλαμβάνεται πόσο αντανακλά το κομμάτι του τίτλου τη φορτισμένη συναισθηματική του κατάσταση. «Τραγουδάω για τότε που ήμουν πολύ νεότερος». Στην πραγματικότητα όμως ο Τζον λέει, «περνούσα τη φάση που ήμουν ο χοντρός Ελβις». Ο Τζον δεν είναι ο εαυτός του τον τελευταίο καιρό – και όντως έχει παχύνει. Είναι το άγχος. Το δεύτερο βιβλίο του Τζον, A Spaniard in the Works, πρόκειται να εκδοθεί τον Ιούνιο του 1965 και δεν το έχει τελειώσει ακόμα γκρινιάζοντας ότι το γράψιμο μοιάζει παιδικό.

Οσο δουλεύουν το σάουντρακ, η διαρκής μουσική κόντρα Λένον – Μακάρτνεϊ βράζει, εν μέρει λόγω των αυστηρών συμβατικών τους υποχρεώσεων προς την EMI. Οπως λέει αργότερα ο Τζον στο Rolling Stone, «Ελεγαν, εντάξει, θα κάνετε ένα άλμπουμ, θα βρεθείτε, θα ξεπετάξετε δύο-τρία τραγούδια, έτσι, σαν μια δουλίτσα».

8 Δεκεμβρίου 1980

Ο Μαρκ θυμάται τη στιγμή που ο Λένον τού υπέγραψε το άλμπουμ. Είχε την τέλεια ευκαιρία για να τον σκοτώσει, αλλά κάτι τον κράτησε.

Αναρωτιέται αν έχει τη δύναμη – το θάρρος – να το κάνει.

Αισθάνεται σαν το Δειλό Λιοντάρι στον Μάγο του Οζ.

(…)

Μια μαύρη λιμουζίνα σταματάει στο φανάρι στη γωνία. Ο Μαρκ βάζει το χέρι στην τσέπη.

Περιμένει. Ανάβει πράσινο.

Η λιμουζίνα στρίβει αριστερά και κατευθύνεται προς το μέρος του.

Ο Μαρκ νιώθει την αδρεναλίνη να πλημμυρίζει τις φλέβες του. Εχει δει κι άλλα πολυτελή αυτοκίνητα να μεταφέρουν ενοίκους του Ντακότα, όπως τη Λορίν Μπακόλ και τον Λέοναρντ Μπερνστάιν, αλλά έχει μια έντονη αίσθηση ότι σ’ αυτή τη λιμουζίνα βρίσκεται ο Λένον, που επιστρέφει σπίτι.

(..)

Ο Μαρκ κρατάει σφιχτά το 38άρι καθώς η λιμουζίνα σταματάει μπροστά στο πεζοδρόμιο. Στέκεται στο μέσο της απόστασης ανάμεσα στο κτίριο και τον δρόμο.

Η Γιόκο βγαίνει απ’ το αυτοκίνητο.

Ο Μαρκ στέκεται έξι μέτρα μακριά της. Της κάνει νόημα προσπαθώντας να της τραβήξει την προσοχή.

Εκείνη δεν αποκρίνεται.

Ο Λένον βγαίνει απ’ το όχημα και ακολουθεί τη γυναίκα του. Στρέφεται προς τον Μαρκ και τον κοιτάζει με ένα ψυχρό, σκληρό βλέμμα.

Για κάποιο λόγο τού θυμίζει τη φωτογραφία από τον Μάγο του Οζ που άφησε στον μπουφέ του δωματίου στο ξενοδοχείο – με την Ντόροθι να σκουπίζει τα δάκρυα του Δειλού Λιονταριού.

Ο Λένον περνάει από μπροστά του. Επικρατεί νεκρική σιγή.

Ο Μαρκ κάνει πέντε βήματα προς τον δρόμο. Σταματά.

Γυρίζει.

Παίρνει θέση μάχης και βγάζει το γεμάτο 38άρι του.

Ο Τζον Λένον του έχει γυρισμένη την πλάτη. Δεν βλέπει ούτε την κίνηση, ούτε το όπλο.

Ο Μαρκ πυροβολεί, από κοντινή απόσταση.

Ο ήχος είναι δυνατός και τον εξιτάρει. Δεν ήξερε αν οι σφαίρες θα έκαναν τη δουλειά τους. Φοβόταν ότι μπορεί να είχαν υποστεί ζημιά κατά τη διάρκεια της πτήσης κι ότι δεν θα λειτουργούσαν σωστά.

«Βοήθεια, βοήθεια», φωνάζει η Γιόκο. «Τον πυροβόλησαν», ουρλιάζει. «Ελάτε κάποιος, γρήγορα».

Ο Μαρκ τραβάει τη σκανδάλη ξανά – ακούει τον δυνατό πυροβολισμό και βλέπει τον Λένον να παραπατάει.

Δουλεύουν, σκέφτεται καθώς πυροβολεί ξανά και ξανά τον Λένον στην πλάτη και τον ώμο.

Ο Λένον, παραδόξως, εξακολουθεί να είναι όρθιος. Παραπατάει προς τα σκαλιά του Ντακότα. Του πέφτουν μερικές κασέτες που κρατούσε στα χέρια και σωριάζεται μέσα στο φυλάκιο.

Δεν θα επιβιώσεις απ’ αυτό. Είσαι νεκρός.

Ο Μαρκ τον κοιτάζει, με τον πυροβολισμό να ηχεί στ’ αυτιά του. Δεν είναι το Δειλό Λιοντάρι. Δεν είναι πια ο Μαρκ Ντέιβιντ Τσάπμαν. Δεν είναι πια ένας συνηθισμένος άνθρωπος. Τώρα πια είναι κάτι άλλο – κάτι υπερβατικό. Αιώνιο. Τώρα, αυτή ακριβώς τη στιγμή, έχει γίνει ο πιο διάσημος άνθρωπος στον κόσμο.

Επιτέλους, είμαι διάσημος. Εγραψα ιστορία.

Ο θυρωρός Χοσέ Περντόμο του ορμάει και του αρπάζει το χέρι – αυτό που κρατά το όπλο. Το 38άρι πέφτει από το χέρι του Μαρκ. Ο φύλακας το κλωτσά.

«Εχεις καταλάβει τι έκανες;» ρωτάει ο Χοσέ, μην μπορώντας ακόμη να το πιστέψει. Δάκρυα κυλούν στο πρόσωπό του.

«Εχεις καταλάβει τι έκανες;».

«Μόλις πυροβόλησα τον Τζον Λένον».

«Φύγε! Φύγε από δω, τώρα!».

Ο Μαρκ γέρνει το κεφάλι μπερδεμένος. «Και πού να πάω;».

Ο Χοσέ δεν μένει εκεί για να του απαντήσει.

info

James Patterson με τους Casey Sherman & Dave Wedge Οι τελευταίες μέρες του Τζον Λένον Εκδ. Δίχτυ, σελ. 464, μτφ. Μάνος Βιτεντζάκης ΤΙΜΗ: 18 ευρώ