«Η πρόκληση είναι κατά πόσο αντέχεις την αλήθεια»

Θραύσματα της Ιστορίας συναντώνται. Ενώνονται πάνω στο θεατρικό σανίδι και δημιουργούν μια καλειδοσκοπική εικόνα, πρωτότυπη, σε αρκετές πλευρές της ίσως άγνωστη για ορισμένους και προκλητική για κάποιους άλλους, αμφιλεγόμενη, αλλά και ενδιαφέρουσα. Ανοίγουν ένα παράθυρο στο ένδοξο παρελθόν, που φέτος τιμάται με αφορμή τα 200 χρόνια από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης, και επιχειρούν να φέρουν μπροστά στα μάτια μας τις αντιφάσεις της Ιστορίας. Κι αποτελούν την πρώτη ύλη για την παράσταση «Ο Κολοκοτρώνης ατενίζει το μέλλον, Γυναίκες προετοιμάζονται για την επανάσταση κι εγώ, κάτι θα σκέφτομαι» που αποτελεί ανάθεση της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και κάνει πρεμιέρα αύριο στο σανίδι (είχε προηγηθεί διαδικτυακή προβολή λόγω της πανδημίας) με διπλή υπογραφή τόσο στη σκηνοθεσία όσο και στη δραματουργία: των Μιχαήλ Μαρμαρινού και Ακύλλα Καραζήση.

«Δεν ασχοληθήκαμε καθόλου με την επίσημη εκδοχή της Ιστορίας, με το πρώτο εθνικό αφήγημα, την ωραιοποιημένη κι εντελώς απλοποιημένη, εκδοχή της Επανάστασης, που γράφτηκε εκ των υστέρων, στην οποία τα στραβά έχουν ισιωθεί και έχουν στρογγυλοποιηθεί. Μια τέτοια διαδικασία πιθανόν να είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ενός κράτους. Διακόσια χρόνια μετά δεν μπορείς να βασίζεσαι σε αυτή την εκδοχή. Υπάρχει μια πλούσια αιρετική βιβλιογραφία. Αρκεί να διαβάσει κάποιος τον Κασομούλη, τον Θεοτοκά, τον Ασδραχά για να μάθει όλα αυτά που δεν περνούν στα σχολικά εγχειρίδια – διότι αν περνούσαν θα γινόταν χαμός. Ποιος θα τολμούσε να γράψει σε σχολικό βιβλίο ότι οι Σουλιώτες – που δεν τους αμφισβητεί κανείς ως ήρωες της Επανάστασης – ήταν αλβανόφωνοι χριστιανοί και δεν μιλούσαν ελληνικά;» λέει στα «ΝΕΑ» ο Ακύλλας Καραζήσης σχετικά με το υλικό που χρησιμοποιήθηκε ως πρώτη ύλη για να στηθεί αυτή η παράσταση.

«Πρόκειται για υλικό που δεν τιθασεύεται. Αρκεί για να κάνουμε είτε τρεις παραστάσεις, είτε μια παράσταση διάρκειας δύο επιπλέον ωρών», προσθέτει ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, ο οποίος χαρακτηρίζει το υλικό άπειρο και αμφιλεγόμενο. «Κι αυτή είναι η μεγάλη δραματουργική του αξία: να συνενώσεις το ακραία συγκρουσιακό υλικό που είχε εξεγερτική ταυτότητα. Κι εκεί γεννιέται και η μεγάλη πρόκληση: να μπορέσεις να διαχειριστείς τις αντιφάσεις της ελληνικής φυλής. Να δεις τον εαυτό σου από απόσταση κι εν τέλει να διαπιστώσεις κατά πόσο αντέχεις την αλήθεια», συνεχίζει.

«Δεν χρειάζεται καν να τιθασευτεί», προσθέτει ο Ακύλλας Καραζήσης. «Ο τρόπος που μαθαίνουμε για κάτι είναι άναρχος. Κάτι έχεις μάθει στο σχολείο, κάτι διαβάζεις στην εφημερίδα, βλέπεις κάτι σε ένα ντοκιμαντέρ… Ολα αυτά ενώνονται σαν θραύσματα γνώσεων και αρχίζεις να αρθρώνεις δυο-τρεις διαφορετικές γνώμες για το κάθε θέμα χωρίς να είσαι σίγουρος. Αυτό είναι και η παράσταση. Αυτή η απόπειρα άρθρωσης μέσα από όλα αυτά τα θραύσματα που συγκεντρώνεις ως γνώση ακόμη και τυχαία, μέσα από μια δραματουργία που δεν είναι κλασικότροπη με αρχή, μέση και τέλος. Τα παραθέτουμε με μια δική μας λογική – περισσότερο μουσικής υφής – πάνω στη σκηνή».

Και όντως στη συγκεκριμένη παράσταση η μουσική κατέχει τον δικό της, ιδιαίτερα ενεργό ρόλο, καθώς ο συνθέτης Αντώνης Ανισέγκος στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης δοκιμάζει συνεχώς καινούργιες ιδέες στο πιάνο και τα ηλεκτρονικά όργανα, καλούμενος να «αντι-δράσει» αυτοσχεδιαστικά στα επί σκηνής γενόμενα.

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ. Ο Κολοκοτρώνης μπορεί να είναι για τους περισσότερους μια αναμενόμενη παρουσία στον τίτλο μιας παράστασης που συνδέεται με την Επανάσταση σε αντίθεση με τις γυναίκες, των οποίων ο ρόλος, με ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι αναγνωρισμένος. Επιχειρούν λοιπόν οι δύο θεατράνθρωποι μια αποκατάσταση του γυναικείου φύλου στα επαναστατικά δρώμενα;

«Στην πραγματικότητα κανένας τίτλος δεν εξηγείται, είναι μια σύνθεση δικών μας σχολίων», εξηγεί ο Μιχαήλ Μαρμαρινός. «Εκφράζει κυρίως την επιθυμία του εγχειρήματος» προσθέτει ο Ακύλλας Καραζήσης. «Ο ρόλος των γυναικών όντως υπήρξε σημαντικός και αφανής. Αποτελούν το παραμελημένο κομμάτι της Ιστορίας που δεν υπήρξε διόλου αμελητέο. Μπορεί να ήταν βουβές, αλλά υπήρξαν πολύ ισχυρές» συμφωνούν και οι δύο.

Πιστεύουν οι δύο θεατράνθρωποι (ηθοποιοί και σκηνοθέτες και οι δύο), που έχουν συνεργαστεί πολλές φορές στο παρελθόν και από διαφορετικά μετερίζια, πως τελικά η επέτειος του εορτασμού των 200 χρόνων από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης αποδείχθηκε μια χαμένη ευκαιρία για να ξαναδούμε το παρελθόν και να ξαναδιαβάσουμε την Ιστορία;

«Ναι» απαντά ο Μιχαήλ Μαρμαρινός. «Αυτό σημαίνει δύο πράγματα. Πρώτον, ότι δεν είμαστε έτοιμοι να αντικρίσουμε το παρελθόν όσο νικηφόρο κι αν είναι τελικά και δεύτερον δεν έχουμε ακόμη ανάγκη την αλήθεια του. Δεν την αντέχουμε. Χρειαζόμαστε μια ακόμη θριαμβολογία που θα τονώσει ένα εθνικό μας αίσθημα, το οποίο θέλει στήριξη. Οσο μπορώ να παρακολουθώ τα γεγονότα των εορτασμών δεν είμαστε έτοιμοι να αναμετρηθούμε με το παρελθόν. Οταν κοιτάξουμε την Ιστορία μας μέσα από το βλέμμα του απέναντι θα είναι μια κίνηση αυτογνωσίας και εσωτερικού εμπλουτισμού. Θα έπρεπε να εστιάσουμε στις αντιφάσεις αν θέλουμε να μάθουμε κάτι».

Διαφορετική ωστόσο άποψη διατυπώνει ο Ακύλλας Καραζήσης: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχουν χαμένες ευκαιρίες, διότι δεν υπάρχουν και κερδισμένες ευκαιρίες. Κάποιους, πολλούς, όλα αυτά τους αφήνουν αδιάφορους. Κι εμείς αν δεν κάναμε αυτή την παράσταση, δεν θα διαβάζαμε τόσο πολύ. Δημιουργώντας παραστάσεις κι εμείς μαθαίνουμε και μεταφέρουμε με έναν τρόπο θεατρικό και διόλου σχολικό και διδακτικό στο κοινό όσα μάθαμε. Οταν έρχεται κάποιος στο θέατρο βλέπει τα πράγματα όπως τα παρουσιάζουμε διατηρώντας βεβαίως και μια κριτική δική του ματιά. Πιστεύω ότι η Ιστορία δεν μας μαθαίνει τόσα πολλά για το τότε, αλλά για το πώς εμείς βλέπουμε το τότε, πώς αντιμετωπίζουμε το παρελθόν. Είναι ένα βλέμμα που σχετίζεται κατά κάποιον τρόπο με συλλογική ψυχανάλυση. Δεν έχει να κάνει με τα 200 χρόνια, αλλά με εμάς τώρα», καταλήγει.

Στην παράσταση παίζουν οι: Λάμπρος Γραμματικός, Ακύλλας Καραζήσης, Ευαγγελία Καρακατσάνη, Εκτορας Λυγίζος, Ηλέκτρα Νικολούζου, Μάριος Σαραντίδης, Μαρία Σκουλά. Γκεστ είναι ο Μιχαήλ Μαρμαρινός και συμμετέχει η Μαίρη Καραζήση.

INFO
H παράσταση «Ο Κολοκοτρώνης ατενίζει το μέλλον, Γυναίκες προετοιμάζονται για την επανάσταση κι εγώ, κάτι θα σκέφτομαι» στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, αύριο, την Κυριακή και στις 14, 15, 16 Οκτωβρίου. Προπώληση: ticketservices.gr, στα ταμεία της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ και στα καταστήματα Public.