Νομπέλ Χημείας για το νέο εργαλείο σύνθεσης μορίων

O γερμανός επιστήμονας Μπένγιαμιν Λιστ και ο αμερικανός Ντέιβιντ Μακμίλαν τιμήθηκαν με το Νομπέλ Χημείας «για την ανάπτυξη της ασύμμετρης οργανοκατάλυσης, ενός νέου επαναστατικού είδους καταλυτών», όπως ανέφερε η επιτροπή των Νομπέλ στη Στοκχόλμη. Εργάστηκαν και οι δύο στην ανάπτυξη αυτού του νέου εργαλείου σύνθεσης μορίων που οδήγησε στη βελτίωση της φαρμακευτικής έρευνας.

Οι καταλύτες, που είναι ουσίες οι οποίες ελέγχουν και επιταχύνουν τις χημικές αντιδράσεις, χωρίς ωστόσο να αποτελούν μέρος του τελικού προϊόντος, αποτελούν θεμελιώδη εργαλεία για τους χημικούς. Οι ερευνητές πίστευαν για αρκετό καιρό ότι υπήρχαν μόνο δύο είδη διαθέσιμων καταλυτών: τα μέταλλα και τα ένζυμα.

Ο Λιστ και ο ΜακΜίλαν, 53 ετών και οι δύο, τιμώνται με το βραβείο Νομπέλ επειδή το 2000 «ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, δημιούργησαν ένα τρίτο είδος καταλύτη, την ασύμμετρη οργανοκατάλυση, ένα νέο και ευφυές εργαλείο για τη σύνθεση μορίων, το οποίο αναπτύχθηκε με εκπληκτική ταχύτητα» έκτοτε, αναφέρεται στην ανακοίνωση για την απονομή του φετινού Νομπέλ Χημείας.

Οι δύο επιστήμονες ανέπτυξαν την ασύμμετρη οργανοκατάλυση χρησιμοποιώντας «μικρά οργανικά μόρια», όπως η προλίνη. Σε αντίθεση με τα μέταλλα και τα ένζυμα, η προλίνη αποτελεί ιδεώδες εργαλείο για τους χημικούς καθώς είναι ένα πολύ απλό, φθηνό μόριο το οποίο σέβεται το περιβάλλον. Οπως τονίζεται στην ανακοίνωση της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών της Σουηδίας «οι οργανικοί καταλύτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να προκαλέσουν πολλές χημικές αντιδράσεις. Με αυτές, οι ερευνητές μπορούν πλέον να δημιουργήσουν αποτελεσματικότερα οτιδήποτε: από νέα φαρμακευτικά προϊόντα ως μόρια τα οποία μπορούν να αιχμαλωτίσουν το φως σε ηλιακά κύτταρα».