«Φιλοδωρήματα» αντί ένταξης δίνουν στα Δυτικά Βαλκάνια

^«Μηχάνετε την πίστη σας, έχετε διανύσει μεγάλη απόσταση, πετύχατε μεγάλη πρόοδο. Εχετε την υποστήριξη πολλών φίλων στην ΕΕ» είχε πει πριν από μερικές ημέρες από τα Σκόπια η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχοντας στο πλευρό της τον πρωθυπουργό της Βόρειας Μακεδονίας Ζόραν Ζάεφ. Οι διαβεβαιώσεις, ωστόσο, που επιχείρησε να δώσει η πρόεδρος της Κομισιόν κατά τη διάρκεια της περιοδείας της στις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων – οι οποίες περιμένουν, ματαίως όπως αποδεικνύεται, να ανοίξουν και για αυτές οι πόρτες της ΕΕ – μάλλον δεν έπεισαν κανέναν.

«Εχουμε ετοιμαστεί πολλές φορές για τον γάμο, αλλά οι προσκεκλημένοι δεν ήρθαν (…) Πηγαίνουμε από σύνοδο σε σύνοδο και δεν υπάρχει πρόοδος. Απλώς επαναλαμβάνεται η ίδια δήλωση» ήταν το σχόλιο του αλβανού πρωθυπουργού Εντι Ράμα, το οποίο προφανώς εκφράζει το κλίμα που επικρατεί στις πρωτεύουσες των «6». Κλίμα το οποίο ήταν εκ των προτέρων γνωστό ότι δεν επρόκειτο να αλλάξει μετά τη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε χθες στο Μπρντο της Σλοβενίας, η οποία ασκεί την εξάμηνη περιοδική προεδρία της ΕΕ ως το τέλος του έτους.  Η προσπάθεια, άλλωστε, που καταβλήθηκε προκειμένου να δοθεί προς τους ηγέτες των υποψήφιων προς ένταξη χωρών έστω ένα χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση της διαδικασίας έπεσε στο κενό. Και αυτό διότι αρκετά κράτη-μέλη, όπως η Γαλλία, η Ολλανδία και η Δανία, έθεσαν ουσιαστικά βέτο, απορρίπτοντας χωρίς συζήτηση τη σχετική πρόταση των Σλοβένων να υπάρξει δέσμευση των «27» προς τους «6» με ορίζοντα το τέλος του 2030. Ετσι, το κοινό ανακοινωθέν περιορίστηκε στη δήλωση ότι «η ΕΕ επαναβεβαιώνει την ομόφωνη στήριξή της στην ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων», καθώς και «τη δέσμευσή της στην ενταξιακή διαδικασία».

Βέρτιγκο στις τάξεις των «27»

Πρέπει να σημειωθεί ότι η αιτία που επικαλούνται για να δικαιολογήσουν τη στάση τους οι χώρες που δεν επιθυμούν πρόοδο και χρονοδιαγράμματα σε αυτή τη συγκυρία (με τις οποίες συντάχθηκε χθες και η Ανγκελα Μέρκελ) δεν αφορά μόνο την κατάσταση που επικρατεί σε πολλές από τις υποψήφιες – μη αναγνώριση Κοσόβου από τη Σερβία, γλωσσικές και εθνοτικές διαφορές της Βουλγαρίας με τη Β. Μακεδονία, εικόνα αποσύνθεσης στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη κ.λπ. Εχει να κάνει επίσης, αν όχι κυρίως, με το γεγονός ότι η ίδια η ΕΕ δεν έχει αποφασίσει ακόμη προς τα πού και πώς θα πορευτεί, όπως αποδείχθηκε και κατά το προχθεσινό άτυπο δείπνο κορυφής, που είχε αντικείμενο την περίφημη «στρατηγική αυτονομία».

Σε κάθε περίπτωση, μπροστά στον ορατό κίνδυνο ορισμένοι από τους υποψηφίους να πάρουν το… καπελάκι τους και να φύγουν οριστικά, αναζητώντας λύσεις στα προβλήματά τους αλλού – όπως, για παράδειγμα, στην Κίνα, στη Ρωσία ή ακόμη και στην Τουρκία -, οι συμμετέχοντες στη Σύνοδο Κορυφής αποφάσισαν να καταφύγουν σε ένα προσφιλές τους μέσο: Να υποσχεθούν χρηματοδότηση και άλλα υλικά ανταλλάγματα προς τους ενδιαφερόμενους, με την ελπίδα να τους «κλείσουν το στόμα», έστω και προσωρινά. «Η ΕΕ προσφέρει βοήθεια στους Βαλκάνιους σε αντάλλαγμα για την καθυστέρηση της ένταξής τους», όπως χωρίς περιστροφές έγραφε χθες η ισπανική «El Pais».

Τι περιλαμβάνει το «πακέτο»

Ετσι, στο επίκεντρο βρέθηκαν το οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο που έχει εκπονήσει η Κομισιόν για την περιοχή, ύψους 29 δισ. ευρώ – τα 9 δισ. με τη μορφή χορηγήσεων και τα υπόλοιπα 20 ως δάνεια με ευνοϊκούς όρους -, η συνδρομή της ΕΕ για τη μετάβαση των «6» στην «πράσινη οικονομία», όπως επίσης και η αντιμετώπιση της COVID-19. Στις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν περιλαμβάνονται επίσης η κατάργηση του κόστους περιαγωγής για τις τηλεφωνικές συνδιαλέξεις, η δημιουργία «πράσινων διαβάσεων» στα σύνορα για τη διέλευση προϊόντων που εξάγονται προς την ΕΕ, καθώς και η μελλοντική ενσωμάτωση των «6» στο σύστημα διασυνοριακών πληρωμών (SEPA), έτσι ώστε να μειωθούν δραστικά τα κόστη για τις τραπεζικές συναλλαγές με τα κράτη-μέλη.

Ολα αυτά, ωστόσο, ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ λίγα για τις χώρες αυτές, που ανέμεναν ως… μάννα εκ Βρυξελλών τα κονδύλια των διαρθρωτικών ταμείων, της ΚΑΠ και, βεβαίως, του Ταμείου Ανάκαμψης. Μόνο έτσι, άλλωστε, εκτιμούν ότι μπορεί να καλυφθεί το οικονομικό χάσμα που τις χωρίζει με τους «27» – για του λόγου το αληθές, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στις περισσότερες από αυτές είναι κάτω από το μισό συγκριτικά.

Αυτός, εξάλλου, είναι και ο λόγος που τις καθιστά ευάλωτες στις έξωθεν προσφορές, όπως αυτές που συνοδεύουν την ένταξη στον νέο Δρόμο του Μεταξιού της Κίνας.