Στη σκιά του Μποντ

Το γεγονός ότι από σήμερα Πέμπτη μόλις δύο νέες ταινίες ανοίγουν στις αίθουσες κι αυτές σε περιορισμένο κύκλωμα δεν προκαλεί βεβαίως απορίες. Κινηματογραφικά μιλώντας ζούμε την εποχή του Τζέιμς Μποντ και του «No time to die». Αυτό το όνομα και αυτός ο τίτλος βρίσκονται στα χείλη όσων πηγαίνουν σινεμά και τα 106.196 εισιτήρια που η ταινία έκοψε από την Πέμπτη 30 Σεπτεμβρίου ως και την Τρίτη 5 Οκτωβρίου μιλούν από μόνα τους. Ανεξάρτητα από το αν ο κόσμος συμφωνεί ή διαφωνεί με την εξέλιξη των πραγμάτων στην κινηματογραφική ιστορία του Μποντ, η ταινία είναι ένα σούπερ σινε-γεγονός, μια μεγάλη παραγωγή με πολύ βαρύ τίτλο, την οποία μάλιστα ο κόσμος χρειάστηκε να υπομείνει δύο COVID εγκλεισμούς για να τη δει επιτέλους στα σινεμά, όπου επρόκειτο να προβληθεί τον Μάρτιο του 2020. Φυσικά η προβολή της συνεχίζεται σε περισσότερες από 240 αίθουσες σε όλη την Ελλάδα.

Αδιαμφισβήτητα μια πονηρή ταινία που καταπιάνεται με μια ποικιλία κοινωνικών ζητημάτων θέτοντας καυτά ερωτήματα, το «Ατυχές πήδημα ή παλαβό πορνό» («Bad Luck Banging or Loony Porn», Ρουμανία, διεθνής συμπαραγωγή 2021) του Ράντου Γιούντε όντως ξεκινά με σκηνές σκληρού πορνό (και όταν λέμε σκληρές, σκληρότερες δεν γίνεται) και προσπαθεί να εξελιχθεί σε κάτι που μοιάζει με φιλοσοφικό δοκίμιο της καθημερινότητας πάνω στα «πρέπει» και τα «μη πρέπει» που ορίζει η σύγχρονη κοινωνία. Κεντρικό πρόσωπο μια δασκάλα (Κάτια Πασκάριου) που θα βρεθεί εκτεθειμένη όταν ένα ερασιτεχνικό πορνό στο οποίο είχε πολύ έντονη συμμετοχή διαρρέει στο Διαδίκτυο. Υπό την απειλή της απόλυσης, αποφασίζει να μην καταθέσει τα όπλα παρά να μπει στην επίθεση και να υπερασπιστεί τον εαυτό της προβάλλοντας διάφορα επιχειρήματα, τα οποία φυσικά «σηκώνουν» διάλογο, οπότε ο καθένας έχει τη γνώμη του.

Σε αυτό το πλαίσιο ο Ράντου Γιούντε υπέγραψε μια πολύ περίεργη, «παιχνιδιάρικη» ταινία, παρδαλή αλλά και σοβαρή συγχρόνως. Από τη μια είναι μοιρασμένη σε κεφάλαια τα οποία χωρίζονται με ροζ καρτέλες και καλλιγραφικούς τίτλους υπό τους ήχους χαρούμενων τραγουδιών, από την άλλη ακολουθεί μια γραφή που πλησιάζει εκείνη του ρεαλιστικού ντοκιμαντέρ καθώς παρακολουθούμε μια ημέρα από την καθημερινότητα της δασκάλας στους δρόμους του Βουκουρεστίου. Το στοιχείο του πορνό βρίσκεται στην ταινία αποκλειστικά για εμπορικούς λόγους και δεν ήταν απαραίτητο να ενταχθεί, αφού το ίδιο πράγμα θα μπορούσε να υπονοηθεί πολύ πιο κομψά και όχι με τη χυδαιότητα που προς στιγμήν σε αποκαρδιώνει.

Αυτό πάντως που προσωπικά μου έμεινε από όλη αυτή τη – συχνά ενοχλητική – ταινία (που μάλιστα απέσπασε τη Χρυσή Αρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου φέτος) είναι ο μισανθρωπισμός και η «παράνοια» που ο Γιούντε επισημαίνει ότι έχει προκληθεί από την «COVID εποχή»: όλοι οι άνθρωποι, μασκοφορεμένοι ως επί το πλείστον, συμπεριφέρονται με μια τρομερή επιθετικότητα, αγενώς και χωρίς κανένα απολύτως ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπό τους. Αναρχία, ανασφάλεια και επιφυλακτικότητα, από το σουπερμάρκετ μέχρι το πάρκινγκ, από το πεζοδρόμιο μέχρι το σχολείο. Αυτή είναι η εικόνα της εποχής μας.

Βαθμολογία: 5

Ατελείωτης διάρκειας μονοπλάνα στα οποία βλέπουμε δύο ανθρώπους να συνομιλούν μεταξύ τους συνθέτουν τη γενική εικόνα της ταινίας «Η γυναίκα που έφυγε» («Domangchin yeoja»/«Τhe woman who run», Ν. Κορέα, 2020) που προέρχεται από τη Νότια Κορέα και ακολουθεί τα βήματα ευρωπαίων σκηνοθετών που έχουν εντρυφήσει σε αυτό το είδος κινηματογράφου, με «πατριάρχη» τον Ερίκ Ρομέρ. Το νήμα που συνδέει αυτές τις συναντήσεις είναι μια γυναίκα (Κιμ Μιν Χε), η οποία, εν τη απουσία του ανδρός της, αποφασίζει να επισκεφτεί γνωστούς σε διάφορες περιοχές της Σεούλ και να περάσει ώρες μαζί τους. Οι κουβέντες του αέρα συνδυάζονται με θέματα σοβαρά, κάπου το χιούμορ κάνει διακριτικά την παρουσία του, οι ηθοποιοί είναι θαυμάσιοι στο δύσκολο έργο τους – επαναλαμβάνω τα μονοπλάνα είναι πολύ μεγάλης διάρκειας. Αλλά για το πού και σε τι ακριβώς όλο αυτό το πράγμα καταλήγει φοβάμαι ότι δεν έχω την απάντηση. Η ταινία διαρκεί δύο ώρες, αλλά θα μπορούσε να διαρκεί άλλες τόσες. Ο ρυθμός δεν θα πρέπει να βρίσκεται στις προτεραιότητες του σκηνοθέτη Χονγκ Σανγκ Σου – όχι εδώ τουλάχιστον γιατί η προηγούμενή του ταινία «The day after» είχε.

Βαθμολογία: 5

Μαζί με την ταινία «Η γυναίκα που έφυγε» προβάλλεται και η μικρού μήκους «A la carte»των Ταξιάρχη Δεληγιάννη και Βασίλη Τσιουβάρα, μια ευγενική δραματική σάτιρα πάνω στην πολιτική όσο και τη δημοσιογραφική υποκρισία. Λαμβάνει χώρα αποκλειστικά μέσα σε ένα ραδιοφωνικό στούντιο, όπου ένας δημοσιογράφος (Αντώνης Μποσκοΐτης) κάνει συνέντευξη σε έναν υπουργό (Χρήστος Στέργιογλου). Στημένες οι ερωτήσεις, στημένες οι απαντήσεις, οι βρισιές του κοινού στα μηνύματα μεταφράζονται σε «ύμνους», αλλά και μια τραγωδία κυριαρχεί στην ατμόσφαιρα. Χωρίς να λέει κάτι το αξέχαστο ή το πρωτόγνωρο, η ταινία βγάζει ένα πικρό γέλιο γιατί αντιμετωπίζει με ειλικρίνεια το ψέμα.

Οι 17 του Maestro! Ο Φεντερίκο Φελίνι (1920-1993) δεν χρειάζεται συστάσεις, οπότε το αφιέρωμα με 17 ταινίες του στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος από τη Δευτέρα 11 Οκτωβρίου μέχρι την Τρίτη 19 του μηνός γίνεται αυτομάτως το σινεφιλικό must της περιόδου. Από τους πιο επιδραστικούς σκηνοθέτες του 20ού αιώνα, ο Φελίνι έκανε ταινίες τα βιώματα και τα όνειρά του και δεν το έκρυψε ποτέ. Κάποιες ενδεχομένως στο πέρασμα του χρόνου να έχουν «γεράσει», κάποιες άλλες όμως, όπως το «8 ½» (για το οποίο κέρδισε το ένα από τα τέσσερα Οσκαρ διεθνούς ταινίας που μετρούσε), παραμένουν φρέσκες. Παρακάτω παρουσιάζουμε εν συντομία τις 17 ταινίες που θα προβληθούν, στις οποίες προστίθενται και δύο ντοκιμαντέρ.

«Τα φώτα του βαριετέ» («Luci del Varieta», 1951): Η πρώτη επαφή του Φελίνι με τον κινηματογράφο, ένα σχόλιο πάνω στη λάμψη αλλά και τη ματαιότητα της σόου μπίζνες, έγινε δίπλα στον φτασμένο σκηνοθέτη Αλμπέρτο Λατουάντα.

«Ο λευκός σεΐχης» («Lo sceicco bianco», 1952): Η πρώτη ταινία που φέρει αποκλειστικώς την υπογραφή του Φελίνι είναι ένας θερμός, σατιρικός φόρος τιμής στους ρομαντικούς ήρωες του κινηματογράφου, με τον Αλμπέρτο Σόρντι και την Μπρουνέλα Μπόβο.

«Οι Βιτελόνι» («I Vitelloni», 1953): Το τέλος της αθωότητας μέσα από τη ρήξη της φιλίας των μελών μιας πενταμελούς παρέας εφήβων της ιταλικής επαρχίας από τη στιγμή που ο καθένας ακολουθεί τον δρόμο του. Μια από τις πιο αυτοβιογραφικές στιγμές του Maestro.

«Πουλημένη από τη μητέρα της» («La strada», 1954): Η πρώτη διεθνής επιτυχία του, ένα μελόδραμα «δρόμου» με τον Αντονι Κουίν στον ρόλο του μασίστα Τσαμπανό που ταλαιπωρεί και εκμεταλλεύεται τη χωριατοπούλα κλόουν Τζουλιέτα Μασίνα. Οσκαρ διεθνούς ταινίας.

«Σκιές του υποκόσμου» («Il bidone», 1955): Σαρκαστικό σχόλιο για την Καθολική Εκκλησία μέσα από την ιστορία μιας παρέας λωποδυτών που εξαπατούν τον κόσμο παριστάνοντας τους παπάδες.

«Οι νύχτες της Καμπίρια» («Le notti di Cabiria», 1957): Τα πάνω και τα κάτω στη ζωή μια πόρνης (Τζουλιέτα Μασίνα) που προτιμά να βλέπει τη ζωή σαν ένα μισογεμάτο και όχι μισοάδειο ποτήρι. Οσκαρ διεθνούς ταινίας.

«Γλυκιά ζωή» («La dolce vita», 1960): Ο πιο αναγνωρίσιμος τίτλος της φιλμογραφίας του, μια δροσερή, μελαγχολική αλλά πάνω απ’ όλα άφθαρτη στον χρόνο ματιά του Φελίνι πάνω στη νυχτερινή Ρώμη των καμπαρέ, της Βία Βένετο, της Φοντάνα ντι Τρέβι και των παπαράτσι στην αυγή της δεκαετίας του 1960.

«Οκτώμισι» («8,1/2», 1963): Η πιο αυτοβιογραφική ταινία του Φελίνι με το alter ego του, τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, στον ρόλο του παραιτημένου σκηνοθέτη που προσπαθεί να ξεπεράσει το δημιουργικό αδιέξοδό του. Οσκαρ διεθνούς ταινίας.

«Η Ιουλιέτα των πνευμάτων» («Gulietta degli spiriti», 1965): Αν με το «8 ½» ο Φελίνι μιλά για το καλλιτεχνικό – προσωπικό αδιέξοδό του, στην «Ιουλιέτα» επεξεργάζεται το αλλόκοτο σύμπαν που περιτυλίγει τη φαντασία μιας καθημερινής αστής σε κρίση (Μασίνα), η οποία αναζητεί διεξόδους και απαντήσεις σε μέντιουμ και πνευματιστικές συγκεντρώσεις.

«Σατυρικόν» («Fellini Satyrikon», 1969): Εικαστικώς, η πιο εμπνευσμένη ταινία του σκηνοθέτη, ο οποίος με «λυσάρι» το κείμενο του Πετρώνιου αποτυπώνει στο σελιλόιντ την αρχαία Ρώμη έτσι όπως ο ίδιος τη φαντάστηκε. Ενα γιορτινό αλλά και εφιαλτικό ταξίδι που σφραγίζεται για πάντα στη μνήμη χωρίς να ανήκει στις σπουδαίες δημιουργίες του Φελίνι.

«Οι κλόουν» («I clowns», 1970): Ο Maestro ερευνά τον κόσμο των πολυαγαπημένων του αφανών ηρώων σε έναν ημιντοκιμαντερίστικης αφήγησης τρυφερό σχολιασμό.

«Roma» (1972): Μια εξερεύνηση της Αιώνιας Πόλης από τον σκηνοθέτη που την αγάπησε όσο κανείς άλλος. Σπάνιο ντοκουμέντο, πρωτότυπα κινηματογραφημένο και παράλληλα ένας απολογισμός του σκηνοθέτη για την εποχή της νιότης του.

«Amarcord» (1973): Ο Φελίνι θυμάται τα βιώματα της παιδικής ηλικίας του στο Ρίμινι, σε μια από τις πιο τρυφερές στιγμές της καριέρας του. Οσκαρ διεθνούς ταινίας.

«Πρόβα ορχήστρας» («Prova d’ orchestra», 1979): Ολα όσα δεν θα μπορούσαν ποτέ να συμβούν κατά τη διάρκεια των θυελλωδών προβών μιας ορχήστρας της κλασικής μουσικής.

«Και το πλοίο φεύγει» («E la nave va», 1983): Απίστευτες φελινικές φάτσες απαρτίζουν τους επιβάτες ενός κρουαζιερόπλοιου που διασχίζει τον Ατλαντικό εν έτει 1914 σε ένα ακόμη τρελό ταξίδι στην αστείρευτη φαντασία του σκηνοθέτη.

«Συνέντευξη» («Intervista», 1987): 25 χρόνια μετά την «Ντόλτσε Βίτα» o Φελίνι ενώνει και πάλι τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι με την Ανίτα Εκμπεργκ, μόνο που αυτή τη φορά στη θέση του κούκλου της «θεάς» βλέπουμε δυο γερασμένους ανθρώπους που μουλιάζουν τη θλίψη τους στο αλκοόλ μέσα στο νεκροταφείο της Τσινετσιτά.

«H φωνή του φεγγαριού» («La voce della luna», 1990): Ο κινηματογραφικός επίλογος του Φεντερίκο Φελίνι, ένας σουρεαλιστικός περίπατος στον ποιητικό λόγο του Ερμάνο Καβατσόνι με τον Ρομπέρτο Μπενίνι σε ρόλο «καφκικού κλόουν».