Η στρατιωτική συμφωνία Ελλάδας – Γαλλίας και το Ισραήλ

Με αφορμή την πρόσφατη συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας Γαλλίας – Ελλάδας, το Ισραήλ καλείται να αποκωδικοποιήσει τις γαλλικές επιδιώξεις στην Ευρώπη και στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ζήτημα αυτό συνδέεται άμεσα με την αφυπηρέτηση της καγκελαρίου Ανγκελα Μέρκελ – μια θητεία που αποδείχθηκε εξαιρετικά επωφελής για το Ισραήλ, ως προς τις σχέσεις του με την ΕΕ, αλλά και ως προς την ενίσχυση του οπλοστασίου του.

Σε περιφερειακό επίπεδο, το Ισραήλ ανέκαθεν είναι απρόθυμο να εμπλακεί σε οποιαδήποτε εστία έντασης δυτικότερα των μεσογειακών του ακτών. Από της συστάσεώς του, απασχολείται με θερμά μέτωπα στα σύνορά του, και πέραν αυτών: Στον Βορρά (Συρία, Λίβανος), στην Ανατολή (Δυτική Οχθη, Ιορδανία, Ιράκ, Ιράν) και στον Νότο (αιγυπτιακή χερσόνησος του Σινά, Γάζα). Ενα πρόσθετο «δυτικό μέτωπο» θα αποτελέσει μία εξαιρετικά ανεπιθύμητη εξέλιξη.

Η ισραηλινή αυτή θεώρηση καταδεικνύεται από τη στάση που τηρεί το Ισραήλ ως προς το Κυπριακό, τη μοναδική «δυτικότερη» εστία έντασης, υπό την εξής έννοια: Το Κυπριακό εντάσσεται στα πλαίσια του ιστορικού περιφερειακού ανταγωνισμού Ελλάδας – Τουρκίας, οι οποίες, ως χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, δεν πρόκειται ποτέ να εμπλακούν σε πόλεμο μεταξύ τους. Βάσει αυτής της λογικής, όταν ακόμα δεχόταν πιέσεις από την τότε σύμμαχο Τουρκία, το Ισραήλ αρνήθηκε το 1983 να αναγνωρίσει την «ΤΔΒΚ», παρά την ξεκάθαρα αντι-ισραηλινή πολιτική που εφάρμοζαν Ελλάδα και Κύπρος εκείνη την εποχή και για πολλά χρόνια μετέπειτα. Από την άλλη πλευρά, σημαντικά ισραηλινά κέντρα λήψεως αποφάσεων, παρότι θεωρούν θετική την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας με Ελλάδα και Κύπρο, προβληματίζονται μήπως το Ισραήλ βρεθεί τελικά εγκλωβισμένο στο αντιτουρκικό μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου, στο οποίο μετέχει και η Αίγυπτος του Προέδρου Αλ-Σίσι, μία χώρα με ρόλο-κλειδί για την ισραηλινή ασφάλεια.

Οπως διαφαίνεται, στο υπάρχον αντιτουρκικό μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου προστίθεται ενεργά και η Γαλλία, ενδυναμώνοντας σημαντικά την ελληνική αποτρεπτική ισχύ. Το Ισραήλ εκτιμάται ότι θα επιμείνει να κρατηθεί μακριά από εντάσεις πέραν των δυτικών του ακτών. Ωστόσο, αντιλαμβάνεται ότι δεν θα είναι σε θέση να ελέγξει τις εξελίξεις, σε περίπτωση που η ίδια η Γαλλία αναλάβει πρωτοβουλίες για να ενισχύσει την παρουσία της στην περιοχή.

Από την άλλη, ας μην ξεχνάμε, ότι παραμένει ανοικτή η διαφορά Ισραήλ – Λιβάνου για την οριοθέτηση των ΑΟΖ τους, ως επίσης και ότι η Γαλλία είναι πάντοτε σε θέση να επιβάλει τις επιθυμίες της στα λιβανικά πράγματα. Εφόσον και εάν ποτέ η Γαλλία αποφασίσει να διευθετήσει μια εστία έντασης τέτοιας σημασίας – απαλλάσσοντας τον Λίβανο από την ιρανική επιρροή -, τότε σίγουρα το Ισραήλ θα συνέδραμε σε αυτό.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Ισραήλ πάντα ενδιαφέρεται να κερδίσει την κατανόηση της ΕΕ ως προς το Παλαιστινιακό. Ενισχύοντας τις σχέσεις τους με τη Γαλλία, Αθήνα και Λευκωσία αναβαθμίζουν περαιτέρω τη θέση τους στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψεως αποφάσεων. Πρόκειται για μία εξέλιξη άκρως αξιοποιήσιμη για την ισραηλινή διπλωματία, τη στιγμή που η φιλοϊσραηλινή Ουγγαρία βρίσκεται σε δυσμένεια, οι σχέσεις Ισραήλ – Πολωνίας δοκιμάζονται και η εποχή της Ανγκελα Μέρκελ έληξε.

Ο δρ Γαβριήλ Χαρίτος διδάσκει Ιστορία των Πολιτικών Σχέσεων Ισραήλ – Ελλάδος – Κύπρου στο ισραηλινό Πανεπιστήμιο Μπεν Γκουριόν και στο Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου