«Το πράσινο {LF}κίνημα είναι πολύ σημαντικό για να {LF}το αγνοήσει ο Σολτς»

Τι γυρεύει ένας νεοελληνιστής στην καρδιά του Βερολίνου και μάλιστα με μια πράσινη ατζέντα στα χέρια; Πάμε απ’ την αρχή. Μιλάμε για τις γερμανικές εκλογές, σαν να έχουν γίνει εδώ ή συσχετίζοντας εντελώς διαφορετικά πράγματα όπως η χώρα μας και η ΟΔΓ. Στον απόηχό τους και τη νίκη των Σοσιαλδημοκρατών και του Ολαφ Σολτς, έχει ενδιαφέρον παρ’ όλα αυτά μια περαιτέρω αποκωδικοποίηση. Δεν μου έρχονται στο μυαλό πολλοί που θα μπορούσαν να την επιχειρήσουν (εξαιρώ τον συνάδελφο Γιώργο Παππά ή το διεθνές μας τμήμα). Και με τη βοήθεια του πολύπειρου πράσινου και τέως ευρωβουλευτή Νίκου Χρυσόγελου, εντοπίζω τον Κώστα Κοσμά. Ο εν λόγω πλέον μόνιμος κάτοικος Γερμανίας, είναι ένας έλληνας ξεχωριστός. Είναι συντονιστής του Κέντρου Σύγχρονου Ελληνισμού (Centrum Modernes Griechenland – CeMoG), υπεύθυνος για το Edition Romiosini. Οταν ήταν 25 ετών εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο, όπου έκανε διδακτορικό στο πανεπιστήμιο FU, τώρα εργάζεται στο Κέντρο Σύγχρονου Ελληνισμού και συμμετέχει ενεργά στην πολιτική ζωή της Γερμανίας με τους Πράσινους. «Ξέρετε ίσως ότι εδώ και χρόνια κινητοποιούμαι εθελοντικά αλλά πολύ ενεργά στο κόμμα των Πρασίνων, για να στηρίξω την πολιτική της κλιματικής και κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας των φύλων, του πολιτισμού, για καλύτερη ποιότητα ζωής στις πόλεις, για μια ανθρώπινη πολιτική στο Προσφυγικό και για μια αλληλέγγυα ΕΕ. Το κόμμα των Πρασίνων έχει άλλωστε σταθεί καθαρά στον πλευρό της Ελλάδας σε μια σειρά κρίσιμων θεμάτων, όπως π.χ. κατά τη χρηματοπιστωτική κρίση, το Προσφυγικό, τις πολεμικές αποζημιώσεις και φυσικά τις περιβαλλοντικές απειλές που αντιμετωπίζει, με πρόσφατη τις δασικές πυρκαγιές», έλεγε ο ίδιος πριν από τις τριπλές εκλογές στην Γερμανία (για το γερμανικό Κοινοβούλιο, το Κοινοβούλιο του κρατιδίου του Βερολίνου και τους δήμους του Βερολίνου). Και με αφορμή όλα αυτά συζητούμε μαζί του εφ’ όλης της ύλης. Για τους λόγους που εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο. Για το επείγον της κλιματικής κρίσης. Για τη νίκη του SPD και τον χώρο που θα έχουν πλέον οι Πράσινοι για τη δική τους μάχιμη ατζέντα. Για την καθημερινότητα και πώς αυτή πρέπει να μεταβληθεί λόγω των νέων κλιματικών δεδομένων. Το βέβαιο είναι πως η πράσινη συζήτηση έχει ξεκινήσει πανευρωπαϊκά και θα είναι μέρος και των νέων πολιτικών.

Ησασταν υποψήφιος (και τελικώς εκλεγήκατε) για τον Δήμο Steglitz – Zehlendorf, για το ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο καθώς και για το κρατίδιο του Βερολίνου. Μια πρώτη εκτίμηση για τα αποτελέσματα των γερμανικών τριπλών εκλογών θα είχε ενδιαφέρον από εσάς.

Οι εκλογές έδωσαν ένα σαφές μήνυμα: Το συντηρητικό κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών εκπροσωπούσε τη συνέχεια σε μια πολιτική που είχε βαλτώσει. Το ότι οι συντηρητικοί καταβαραθρώθηκαν δεν σημαίνει ίσως απλώς ότι έχουν φθαρεί από την εξουσία, ίσως και να σημαίνει μια οριστική καμπή στις προτιμήσεις των γερμανών ψηφοφόρων. Το τι ακριβώς μπορεί να σημαίνει θα φανεί μέσα στα επόμενα χρόνια, πάντως το ότι οι Σοσιαλδημοκράτες και οι Πράσινοι ανέβασαν τόσο πολύ τα ποσοστά τους, είναι ίσως ένα δείγμα προοδευτικής εξέλιξης. Ομως επαναλαμβάνω, το δείγμα είναι στιγμιαίο. Αν δεν επαναληφθεί και παγιωθεί και στις μελλοντικές αναμετρήσεις, αν δηλαδή δεν χαρακτηρίσει τον πολιτικό χαρακτήρα και τον δημόσιο διάλογο στη χώρα, και αν δεν έχει αντίστοιχο και σε άλλες χώρες, όπως η Γαλλία, δεν θα είναι παρά ένα φαινόμενο της εποχής.

Πού βρίσκονται οι Πράσινοι μετά τις κάλπες στο πολιτικό σκηνικό; Θα μπορoύν να επιβάλουν την ατζέντα τους; Εχω την αίσθηση πως παρά το καλό για εσάς αποτέλεσμα περιμένατε και περισσότερο…

Αυτό τουλάχιστον είναι η ελπίδα ενός μεγάλου μέρους των ψηφοφόρων. Οι Πράσινοι έχουν προτείνει την εφαρμογή ενός άμεσου προγράμματος προστασίας του κλίματος με 10 σημεία, όπως την άμεση ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την απολιγνιτοποίηση μέχρι το αργότερο το 2030, την κλιματική ουδετερότητα της βιομηχανίας και της οικοδομικής δραστηριότητας, την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο οργανώνουμε την κυκλοφορία κ.λπ. Αυτά, σε συνδυασμό με σημεία που βρίσκονται και στην ατζέντα των σοσιαλδημοκρατών, όπως το κατώτατο ωρομίσθιο των 12 ευρώ (σ.σ. Το 2020 το κατώτατο ωρομίσθιο ανερχόταν σε 9,35 ευρώ, ενώ μέχρι τον Ιούλιο του 2022 αναμένεται να αυξηθεί σε 10,45 ευρώ, λένε γερμανικές πηγές) ή το ενιαίο ασφαλιστικό ελπίζω ότι θα γίνουν πραγματικότητα μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια, ή θα έχουν δρομολογηθεί ώστε να πραγματοποιηθούν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που θα αποφασιστεί.

Παρ’ όλα αυτά, οι Πράσινοι στη Γερμανία, ενώ κάλπαζαν για καιρό, έδειξαν μια κάμψη πριν από τις εκλογές. Πού οφείλεται αυτό για εσάς;

Δεν ξέρω αν μπορούμε να πάρουμε στα σοβαρά την κάμψη ως προς τις δημοσκοπήσεις. Ξέραμε ότι τα ποσοστά του 26% που μας αποδίδονταν ήταν εξωπραγματικά, στόχος μας ήταν να ανεβάσουμε τα ποσοστά μας κατά πολύ, ίσως και στο 20%, ποσοστό που θα ήταν φανταστικό. Γι’ αυτό άλλωστε είχαμε και υποψήφιο για την καγκελαρία. Το ότι δεν φτάσαμε το 15% είναι ωστόσο απογοητευτικό. Φαίνεται ότι ο κόσμος την τελευταία στιγμή προτίμησε το γνωστό, την εγγύηση που δίνει η παράδοση των σοσιαλδημοκρατών. Δεν πρέπει ωστόσο να υποτιμήσουμε την καμπάνια εναντίον των Πράσινων: Υπήρξαν ολοσέλιδες διαφημίσεις σε παγγερμανικές εφημερίδες που δυσφήμιζαν την Αναλένα Μπέρμποκ και το κόμμα των Πράσινων, πανό στις μεγαλύτερες πόλεις της Γερμανίας που μιμούνταν τα πράσινα σύμβολα και διέδιδαν συνθήματα που συκοφαντούσαν το πρόγραμμα του κόμματος και φυσικά δεν πρέπει να υποτιμούμε τον ρόλο του κίτρινου Τύπου, όπως της «Bild», που δεν χάνουν ευκαιρία να δυσφημίζουν τους Πράσινους. Ολα αυτά μαζί συνέβαλαν σίγουρα στην τελική δυσπιστία των ψηφορόρων.

Στο κομμάτι της πράσινης ατζέντας, ποια τα βασικά θέματα που απασχολούν την Γερμανία;

Θέματα όπως ο βασικός μισθός, το στεγαστικό ή το ασφαλιστικό έχουν να κάνουν αποκλειστικά με την εσωτερική πολιτική της Γερμανίας. Ομως η πολιτική ατζέντα μιας από τις σημαντικότερες χώρες της Ευρώπης σίγουρα δεν είναι μόνο εσωτερική υπόθεση. Το κλίμα, όπως π.χ. η απαγόρευση καινούργιων βενζινοκινητήρων από ένα σημείο και πέρα, η ευρωπαϊκή ενοποίηση, ακόμα και ως προς την κοινή οικονομική και αμυντική πολιτική, το Προσφυγικό, η εξωτερική πολιτική κυρίως με χώρες όπως η Τουρκία ή η Ρωσία, είναι θέματα που έχουν ευρωπαϊκή προοπτική και ενδιαφέρουν ολόκληρη την Ευρώπη, κι ας κρίνονται στις γερμανικές εθνικές εκλογές.

Μια κυβέρνηση με κορμό το SPD θα μπορέσει να προωθήσει πράσινα θέματα;

Είμαι σίγουρος. Ο Σολτς θέλει να σχηματίσει κυβέρνηση που θα μπορέσει να κυβερνήσει και την επόμενη τετραετία, και ξέρει καλά ότι οι μεγάλες επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την προστασία του κλίματος, και μεγαλύτερα έξοδα θα εξοικονομήσουν μεσοπρόθεσμα, και θα είναι η αφετηρία για την αναβάθμιση της οικονομίας. Το κίνημα για την προστασία του περιβάλλοντος είναι παγκόσμιο και πολύ σημαντικό για να το αγνοήσει.

Εσείς προσωπικά πώς αρχικώς ευαισθητοποιηθήκατε με την πράσινη πολιτική;

Ψηφίζω τους Πράσινους από τότε που έχω δικαίωμα ψήφου στη Γερμανία, από τότε που πήρα τη γερμανική υπηκοότητα. Δεν είναι απλώς η προστασία του κλίματος που με άγγιξε. Οι Πράσινοι είναι ένα απολύτως φεμινιστικό κόμμα, η ποσόστωση είναι κανόνας, οι γυναίκες είναι απολύτως ισότιμες με τους άνδρες. Οι Πράσινοι στηρίζουν την κοινωνική δικαιοσύνη, γιατί δεν είναι δυνατόν τα παιδιά από οικονομικά ασθενείς οικογένειες να μην έχουν τα ίδια δικαιώματα στη μόρφωση και στην εκπαίδευση, η υγεία να εξαρτάται από το πορτοφόλι. Υποστηρίζουν την ισοτιμία όλων των ανθρώπων, ανεξαρτήτως χρώματος, καταγωγής, θρησκείας, σεξουαλικής προτίμησης. Και όλα αυτά, χωρίς κάποιον ιδεολογικό κορσέ. Είναι ένα κόμμα που ξεκίνησε από τα κινήματα της νεολαίας εναντίον του πολέμου, των πυρηνικών, υπέρ του αφοπλισμού. Ολα αυτά μου άσκησαν μεγάλη γοητεία.

Στο Βερολίνο, υπάρχει κουλτούρα πράσινης συμπεριφοράς απ’ τον καθημερινό πολίτη;

Ο καθημερινός πολίτης είναι δύσκολος όρος – ποιος δεν είναι καθημερινός;

Σωστά, ο μέσος τότε…

Ας πούμε όμως μια πλειοψηφία των κατοίκων του Βερολίνου έχει μια νοοτροπία που ταιριάζει στο κόμμα των Πράσινων, και φυσικά όχι μόνο σ’ αυτούς. Προσωπικά θα το έθετα αντίστροφα: Οι Πράσινοι έχουν κάτι από την κουλτούρα των ανθρώπων στο Βερολίνο, ή καλύτερα, των ανθρώπων στις πόλεις. Και αυτό είναι ταυτόχρονα και πρόβλημα, καθώς στις πόλεις ο κόσμος βρίσκεται κοντά στα κόμματα και στα κινήματα που υποστηρίζουν την πρόοδο, την ισότητα, την αλληλεγγύη, ενώ στην επαρχία η πλειοψηφία είναι μάλλον συντηρητική και επιφυλακτική απέναντι στο καινούργιο. Και ναι, αυτό το φαινόμενο είναι θλιβερό και κάποια στιγμή πρέπει να αλλάξει.

Μήπως ο μέσος Γερμανός τρόμαξε με όσα έθετε το κόμμα των Πράσινων και επέλεξε τελικώς τους Σοσιαλδημοκράτες;

Είναι πιθανό. Δεν ξέρω αν όντως «τρόμαξε», πάντως σίγουρα αισθάνθηκε πιο σίγουρος στην παράδοση ενός κόμματος ενάμιση αιώνα, όπως το SPD. Οπως και να έχει, γεγονός είναι ότι οι σοσιαλδημοκράτες ήταν πειστικότεροι από τους Πράσινους. Και φυσικά δεν αισθάνομαι άσχημα στην παρέα των σοσιαλδημοκρατών.

Ποιο για εσάς το πιο επείγον θέμα πράσινης ατζέντας για την Ευρώπη και συνολικά τον κόσμο και αν αλλάζει αυτό άμεσα με ποια πολιτική θα μπορούσε να γίνει;

Το θέμα της προστασίας του κλίματος φυσικά, αλλά αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ανεξάρτητα από την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, την κοινωνική δικαιοσύνη και το Μεταναστευτικό.

Παρακολουθείτε τα της Ελλάδας; Εχετε σχέση με τους εδώ Πράσινους. Υπάρχει χώρος και δυνατότητα να διαμορφωθεί πράσινος πόλος α λα Γερμανία και στην Ελλάδα και αν ναι πώς;

Η πολιτική πραγματικότητα στην Ελλάδα φυσικά με απασχολεί, έστω και αν δεν με θίγει άμεσα, καθώς είμαι μόνιμος κάτοικος Γερμανίας. Γνωρίζω κάποια στελέχη των Πράσινων, όχι όμως σε επίπεδο συνεργασίας. Και φυσικά είναι δυστύχημα που δεν υπάρχει ισχυρό κίνημα εναλλακτικής πράσινης πολιτικής στην Ελλάδα, ίσως γιατί η πολιτική παράδοση είναι πιο συντηρητική και κινείται μονοδιάστατα ανάμεσα στους πόλους Αριστερά – Δεξιά. Εύχομαι φυσικά να υπάρξει ένα ενιαίο κόμμα που θα εκφράσει όλους αυτούς τους ανθρώπους που εκφράζονται από τις πράσινες ιδέες. Γιατί ο διχασμός δεν πείθει τους ψηφορόρους.

Πώς αποφασίσατε να μείνετε μόνιμα στο Βερολίνο και γιατί;

Η απόφαση ήρθε σταδιακά, δεν την πήρα κάποια συγκεκριμένη στιγμή. Εχοντας πια τελειώσει τις σπουδές μου, έχοντας αρχίσει να δουλεύω και να έχω οικογενειακές σχέσεις, ήταν σαφές ότι η Γερμανία είχε γίνει η δεύτερη πατρίδα μου. Και έτσι έγινα και γερμανός πολίτης. Και, εδώ που τα λέμε, το Βερολίνο είναι μια πολύ γοητευτική πόλη, είμαι χαρούμενος που είμαι πολίτης του Βερολίνου.