4+1 προοδευτικές απαντήσεις {CR}από τη Γερμανία

«Περιμένετε να ενσωματωθεί η Β’ Βερολίνου»: το πασοκικό αστείο που κυκλοφορούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τη βραδιά των εκλογών στη Γερμανία μετά το exit poll που έδειχνε τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU) και τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD) ισόπαλους, έδειχνε και την αγωνία που είχαν οι εδώ σοσιαλδημοκράτες για το αποτέλεσμα. Και όχι μόνο: όλος ο προοδευτικός χώρος κρυφοκοιτούσε την περασμένη Κυριακή προς Γερμανία, ελπίζοντας να πάρει απαντήσεις για την επόμενη μέρα. Μία εβδομάδα μετά, ακόμα το αποτέλεσμα συζητούν, ελπίζοντας να το ερμηνεύσουν.

Καταστρέφουν τα σοσιαλδημοκρατικά

κόμματα οι «Μεγάλοι Συνασπισμοί»;

Μία από τις μεγαλύτερες συζητήσεις στο ΠΑΣΟΚ, ακόμα και σήμερα, αφορά την επιλογή της συγκυβέρνησης με τη ΝΔ το 2012 και τις επιπτώσεις της στις εκλογικές επιδόσεις του κόμματος. Αντίστοιχες ανησυχίες είχαν και στο SPD, που έβλεπαν τα ποσοστά τους να πέφτουν μέρα με τη μέρα. Εκ του αποτελέσματος, φάνηκε πως περισσότερη σημασία είχε η διαχείριση της συνεργασίας παρά η ίδια η συνεργασία. Στο SPD έδειχναν εμφανώς, σε όλη την προεκλογική καμπάνια, ότι πια η συγκυβέρνηση με το CDU θεωρείται μόνο λύση ανάγκης. Προέβαλλαν ως ιδανικό εταίρο τους Πράσινους, διεκδικώντας εκ νέου τον κεντροαριστερό χώρο. Ο διαχωρισμός από το CDU έπαιξε μεγάλο ρόλο για τους πολίτες που ήθελαν, ύστερα από τόσα χρόνια, μια αλλαγή. Η παρουσία, ωστόσο, του Ολαφ Σολτς στο υπουργείο Οικονομικών το προηγούμενο διάστημα του προσέδωσε, παρά του αφαίρεσε αξιοπιστία – ειδικά την περίοδο της πανδημίας, του δόθηκε η δυνατότητα να υπενθυμίσει, ακόμα και εντός πλαισίου Μεγάλου Συνασπισμού, γιατί οι σοσιαλδημοκρατικές ιδέες είναι χρήσιμες σε εποχές κρίσης.

Μετράνε τα πρόσωπα
σε μια εκλογική αναμέτρηση;

Ναι. Δεν ήταν μόνο το CDU, το SPD και οι Πράσινοι που διεκδικούσαν την ψήφο των γερμανών πολιτών: ήταν ο Αρμιν Λάσετ, ο Ολαφ Σολτς και η Αναλένα Μπέρμποκ. Η διαδρομή και η παρουσία του Σολτς, συγκριτικά με τους άλλους δύο, κέρδισε πόντους, τράβηξε ένα πιο ευρύ ακροατήριο που τον ψήφιζε συστηματικά στις δημοσκοπήσεις ως καταλληλότερο για καγκελάριο. Αυτή ήταν η δυναμική που έσπρωξε το SPD μπροστά, τη στιγμή που ο Λάσετ έκανε το ένα επικοινωνιακό λάθος μετά το άλλο και η Μπέρμποκ δεν ανέκαμψε ποτέ από το σκάνδαλο με το βιογραφικό. Τα πρόσωπα, άρα, έχουν σημασία, παρότι οι «μετοχές» τους αλλάζουν, ανάλογα τη συγκυρία και τους αντιπάλους τους. Οταν επελέγη ως υποψήφιος ο Σολτς, λόγω θητείας και ηλικίας, έμοιαζε βαρετός και σχεδόν ξεπερασμένος. Λίγους μήνες μετά, με ένα μίνι πολιτικό ρεκτιφιέ, τα ίδια χαρακτηριστικά τον έκαναν να θεωρείται ο πιο αξιόπιστος υποψήφιος.

Πώς κερδίζεις αν δεν

σε ψηφίζει η νέα γενιά;

Οι νέοι κάτω των 30 δεν προτιμούν την Κεντροαριστερά ούτε στην Ελλάδα ούτε στη Γερμανία. Και αυτή η συνθήκη, που δεν άλλαξε ούτε στην κάλπη της περασμένης Κυριακής, δυσκόλεψε την προσπάθεια του SPD, που αν είχε ανεβάσει λίγο πιο ψηλά τα ποσοστά του σ’ αυτές τις ηλικίες (που προτίμησαν τους Πράσινους) η νίκη του θα ήταν πιο ξεκάθαρη, άρα ακόμα πιο πανηγυρική. Ομως, όπως και στην Ελλάδα, οι νέοι δεν είναι εκείνοι που κρίνουν το αποτέλεσμα – πράγμα που σημαίνει πως ακόμα και αν ένα κόμμα, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, κερδίζει στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, μπορεί να βρεθεί στο τέλος δεύτερο, με μεγάλη διαφορά από τον πρώτο. Το SPD στόχευσε στους παραδοσιακούς του ψηφοφόρους: στα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα, στους πιο προοδευτικούς πολίτες της μεσαίας τάξης και σε εκείνους που έχουν πληγεί περισσότερο από την πανδημία. Είχε την ευχέρεια, βέβαια, να το κάνει, γνωρίζοντας πως οι νεαροί ψηφοφόροι δεν πάνε στο CDU, αλλά στους Πράσινους.

Αντέχει ακόμα το ρεύμα
της ριζοσπαστικής Αριστεράς;

Πριν από μερικά χρόνια, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Ευρώπης βρέθηκαν μπροστά σε μια επιλογή: ή να συνεχίσουν τη διαχείριση της λιτότητας ή να στραφούν αριστερά, εκεί όπου βρισκόταν ο ΣΥΡΙΖΑ. Τα περισσότερα, φοβούμενα την καταστροφή τους, έκαναν το δεύτερο. Ως αποτέλεσμα, οι ηγεσίες τους στη Βρετανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία λοξοκοίταξαν προς τον λαϊκισμό, χωρίς επιτυχία. Στις ΗΠΑ, δε, ο Μπέρνι Σάντερς δεν έχασε μία, αλλά δύο φορές την ευκαιρία να πάρει το χρίσμα των Δημοκρατικών. Υστερα από μια περίοδο δέκα ετών, τα πράγματα έχουν αλλάξει – το βλέπει και ο ΣΥΡΙΖΑ, που έχει βάλει στόχο την πασοκοποίησή του. Οι νίκες της Σοσιαλδημοκρατίας, παρότι είχαν καθαρό ιδεολογικό πρόσημο και ξεκάθαρο αντίπαλο, δεν ήρθαν από την αριστερή τους πτέρυγα, αλλά από τη μετριοπαθή. Αυτή τη νέα εποχή αναγνώρισε η (αρκετά ριζοσπαστική) ηγεσία του SPD επιλέγοντας τον Σολτς και αποδείχτηκε σωστή, ειδικά αν δει κανείς το εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό του αριστερού Die Linke – που δεν του επιτρέπουν καν να προβάλει ως κυβερνητικός εταίρος.

BONUS

Κάνει, δηλαδή, comeback
η Σοσιαλδημοκρατία;

Οι νίκες της Σοσιαλδημοκρατίας, τόσο στη Γερμανία όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη, έχουν κάνει τους υπόλοιπους να περιμένουν τη σειρά τους, πανηγυρίζοντας για την επιστροφή της Σοσιαλδημοκρατίας. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που δόθηκε στα κόμματα που έφτασαν σε ιστορικά χαμηλά τα προηγούμενα χρόνια είναι μια ευκαιρία επανόδου, για να αποδείξουν ότι τα τελευταία χρόνια ήταν μια παρένθεση στη μακρά ιστορία τους, πως η περιθωριοποίηση των ιδεών και των στελεχών τους ήταν άδικη. Η επιστροφή δεν έχει έρθει ακόμη, όμως η νίκη ενός τόσο σημαντικού σοσιαλδημοκρατικού πυλώνα όσο το SPD στη Γερμανία θεωρείται πως μπορεί να λειτουργήσει ως φάρος για τους υπόλοιπους.