Αστοχα πυρά

Λίγο καθυστερημένη απάντηση (λόγω και καλοκαιρινής απουσίας μου, τώρα ενημερώθηκα) σε όσα έγραψε ο καλός συνάδελφος και ομοϊδεάτης στα γλωσσικά ζητήματα Γιάννης Χάρης (στο εξής Γ.Χ.) στην «Εφημερίδα των Συντακτών» στις 31 Ιουλίου.

Στο βιβλίο των εκδόσεων Νήσος «Πολίτες της Βαβυλωνίας», με κείμενα 30 μεταφραστών, μεταξύ των οποίων τόσο ο Γ.Χ. όσο και η αφεντιά μου, έγραφα, ολίγον «δημοσιογραφικά», ολίγον χιουμοριστικά: «Εχει παρέλθει οριστικά η εποχή όπου μεταφράσεις έκαναν κατά κανόνα κυρίες που είχαν πρόσφατα χωρίσει και κουκουέδες που γύριζαν από τις εξορίες ή από τις χώρες του ανατολικού μπλοκ αργότερα».

Με εγκαλεί, λοιπόν, ο Γ.Χ. γιατί θίγω, λέει, τους κομμουνιστές αποκαλώντας τους κουκουέδες. Μάλιστα, «δράττεται της ευκαιρίας» να με εγκαλέσει ακόμα και για έλλειψη αβρότητας προς τις χωρισμένες κυρίες, ίσως και προς τις κυρίες γενικότερα!!!

Για να πάω όμως στο ψαχνό, αυτό που ενόχλησε τον Γ.Χ. είναι η αναφορά στους κομμουνιστές που επέστρεφαν από τις εξορίες στη δεκαετία του ’50, ή από τις χώρες του ανατολικού μπλοκ στη δεκαετία του ’70, με τον όρο «κουκουέδες». «Ανιστόρητη και αμοραλιστική αναφορά», γράφει μάλιστα ο Γ.Χ., παρασυρόμενος σε αμετροέπεια ασυγχώρητη για την ηλικία του και υπεράγαν επιθετική απέναντί μου.

Πολλαπλώς άστοχα και άσφαιρα, ωστόσο, τα πυρά του Γ.Χ. κατά της αναφοράς μου σε «κουκουέδες» μιλώντας για ανθρώπους που, όπως λέει, «αναζητούσαν ένα κομμάτι τίμιο ψωμί» (άτιμε λαϊκισμέ, πόσα πρόσωπα και προσωπεία έχεις!). Πρώτον, ούτε κατά διάνοια υπαινίχθηκα εγώ ότι το ψωμί τους δεν ήταν τίμιο. Επαρκείς μεταφραστές δεν ήταν, κατά κανόνα, αλλά προφανώς λίγο το κακό. Δεύτερον, κάποιους από αυτούς που είχαν γυρίσει από τις εξορίες στη δεκαετία του ’50 έτυχε να τους γνωρίσω, και μάλιστα να γίνουμε σχεδόν φίλοι – όπως με τον τόσο γλυκό και τόσο ανοιχτόμυαλο Στέφανο Στεφάνου, εν ευρεία εννοία συνάδελφο στον χώρο του βιβλίου. Τρίτον και κυριότερο, αν ο Γ.Χ. εντρυφούσε λίγο περισσότερο στην ιστορία της τόσο προσφιλούς του κομμουνιστικής Αριστεράς, θα διαπίστωνε ότι ακόμα και τα πιο σκληρά, ατσαλωμένα και ασυμβίβαστα κομματικά στελέχη και μέλη του ΚΚΕ με υπερηφάνεια αυτοαποκαλούνταν «κουκουέδες». Μάλιστα, όταν ήθελαν να εξάρουν και να επαινέσουν τη στάση ή τη συμπεριφορά κάποιου συντρόφου τους, τη χαρακτήριζαν «κουκουέδικη» ή σαν αυτή που ταιριάζει «σε εμάς τους κουκουέδες».

Οσο για το ότι ο Γ.Χ. «πάγωσε», κατά τα λεγόμενά του, όταν διάβασε το κείμενό μου, δεν έχω παρά να του ευχηθώ… καλή απόψυξη.

Επιδόρπιο

Ο Ρέμπραντ ήταν τόσο φιλοχρήματος ώστε, όταν πια ήταν αρκετά μεγάλης ηλικίας και δεν έβλεπε καλά, οι βοηθοί του διασκέδαζαν ζωγραφίζοντας στο δάπεδο νομίσματα και βλέποντάς τον να σκύβει να τα μαζέψει.