Πληγή για την κοινωνία και το περιβάλλον

Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης για την Απώλεια και τη Σπατάλη Φαγητού σήμερα, μια μέρα που θέσπισε πέρυσι ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, αναγνωρίζοντας τη σημασία της σπατάλης τροφίμων. Σε παγκόσμιο επίπεδο υπολογίζεται πως τα τρόφιμα που καταλήγουν ετησίως στον κάδο απορριμμάτων φτάνουν τα 1,3 δισεκατομμύρια τόνους, ενώ περισσότεροι από 88 εκατομμύρια τόνοι φαγητού πετιούνται κάθε χρόνο στα σκουπίδια της Ευρώπης, γεγονός οξύμωρο αν αναλογιστεί κανείς τα ποσοστά φτώχειας που καταγράφονται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Κι όμως, η σπατάλη τροφίμων είναι ένα φαινόμενο που έχει έρθει για να μείνει, έχει ενεργοποιήσει ωστόσο την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κυβερνήσεις αλλά και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις για την καταπολέμησή του. Είναι ενδεικτικό πως, σύμφωνα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, μέχρι το 2030 η απώλεια και σπατάλη τροφίμων θα πρέπει να έχει μειωθεί κατά 50%.

Στη χώρα μας δεν έχουν διενεργηθεί εκτεταμένες έρευνες για τη συστηματική καταμέτρηση των επιπέδων σπατάλης. Παρ’ όλα αυτά, μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί καταδεικνύουν το μέγεθος του φαινομένου που ταλανίζει και την Ελλάδα. Σύμφωνα με στοιχεία από τη νέα έρευνα της WWF Ελλάς, μια τετραμελής ελληνική οικογένεια πετάει περίπου 400 κιλά ετησίως, εκ των οποίων σχεδόν τα μισά είναι απολύτως βρώσιμα και ασφαλή για κατανάλωση.

Την πρωτιά στη σπατάλη κρατούν τα νοικοκυριά, καθώς, βάσει στοιχείων για το 2019, το 61% της παγκόσμιας σπατάλης τροφίμων προήλθε από τα νοικοκυριά, ενώ το 26% από την εστίαση και το 13% από το λιανικό εμπόριο.

Η κακή εμφάνιση κάποιων φρούτων και λαχανικών αλλά και η ευπάθειά τους είναι από τους βασικούς λόγους που τα νοικοκυριά ρίχνουν εκατοντάδες κιλά τροφίμων στον οικιακό κάδο. Παράλληλα, όμως, η τάση που έχουν οι καταναλωτές να αγοράζουν μεγαλύτερες ποσότητες από όσες στην πραγματικότητα μπορεί να καταναλώσουν οδηγεί σε απώλεια και σπατάλη. Προκειμένου, μάλιστα, να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες για τον σημαντικό ρόλο των φρούτων και λαχανικών στην ανθρώπινη διατροφή, την ασφάλεια των τροφίμων και την υγεία, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών όρισε το 2021 ως Διεθνές Ετος Φρούτων και Λαχανικών.

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΔΩΡΕΑΣ. Στον… πόλεμο κατά της σπατάλης και υπέρ της δωρεάς περισσευούμενων μερίδων φαγητού έχουν ριχτεί από το 2012 και τα μέλη της Μη Κερδοσκοπικής Οργάνωσης «Μπορούμε». Η δράση των μελών της ξεκίνησε ένα βράδυ, όταν κατάφεραν να «σώσουν» 12 τυρόπιτες από ένα αναψυκτήριο. Σήμερα, σχεδόν 10 χρόνια μετά, έχουν σώσει και προσφέρει περισσότερες από 50 εκατομμύρια μερίδες φαγητό από όλους τους πιθανούς δωρητές σε πάνω από 600 κοινωφελείς φορείς σε όλη την Ελλάδα.

Οπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο συνιδρυτής και διαχειριστής του «Μπορούμε», Αλέξανδρος Θεοδωρίδης, κατά μέσο όρο η οργάνωση καταφέρνει να… δικτυώνει 25.000 μερίδες φαγητό την ημέρα. «Το γεγονός ότι κατά κύριο λόγο η σπατάλη τροφίμων συμβαίνει μέσα στα νοικοκυριά, αυτό κάνει τον καθένα από εμάς μέρος του προβλήματος. Αυτό που εμείς λέμε είναι να γίνουν όλοι μέρος της λύσης, μειώνοντας τη σπατάλη και αλλάζοντας ριζικά τις καθημερινές τους συμπεριφορές».

Φορώντας τα χαρακτηριστικά πορτοκαλί γιλέκα, εθελοντές του Οργανισμού βρίσκονται κάθε εβδομάδα σε λαϊκές αγορές, με στόχο να διασφαλίσουν πως δεν θα πεταχτούν εκατοντάδες κιλά προϊόντων, που δεν πουλήθηκαν. Κάθε μήνα καταφέρνουν να σώσουν κατά μέσο όρο περισσότερους από 12 τόνους φρούτων και λαχανικών.

Πρόσφατες μελέτες επισημαίνουν πως η σπατάλη τροφίμων έχει τεράστιο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος, το οποίο εκτιμάται από τη Διεθνή Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ ότι ανέρχεται ετησίως σε 1,7 τρισ. δολάρια.