Συγκρατημένη κωμωδία

Μια επιστροφή διεκδικούν οι «Βάτραχοι», μια επιστροφή σε βασικά, καίρια ζητήματα ουσίας, μια επιστροφή που μοιάζει εξαιρετικά επίκαιρη σήμερα. Η κωμωδία του Αριστοφάνη, γραμμένη το 405 π.Χ. με έναν τίτλο που παραπέμπει στη μία και μοναδική, κατά τη διάρκεια της εξέλιξης του μύθου, εμφάνιση του Χορού των Βατράχων, διαθέτει τη δική της εσωτερική οργάνωση. Στη συνέχεια ο Χορός των Βατράχων γίνεται Χορός Μυστών.

Εργο πολιτικό, γραμμένο στο τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου, μέσα σε ένα στείρο κοινωνικά και οικονομικά λαβωμένο κλίμα, αναζητά τις λύσεις στις αρετές της ποίησης και του πολιτισμού. Αισιόδοξο; Ναι, μόνον που αυτές οι λύσεις έρχονται από τον Κάτω Κόσμο, τον κόσμο των νεκρών. Σαν να μην μπορούν να αντληθούν από τη ζωή. Κι ακόμα παραπάνω: Η αναμέτρηση ανάμεσα στον Αισχύλο και τον Ευριπίδη με στόχο την ανάδειξη και την επικράτηση του ισχυρότερου, αφήνει τελικά ένα μήνυμα μισό, συντηρητικό. Αυτός που θα σώσει την πόλη (;), μπορεί να έρθει μόνον από  το παρελθόν – ούτε από το παρόν, ούτε βέβαια από το μέλλον. Κοινώς, δεν είναι ανάμεσά μας.

Η Αργυρώ Χιώτη που ανέλαβε να σκηνοθετήσει την παράσταση θέλησε να ακολουθήσει πιστά το έργο, εστιάζοντας στο κείμενο, στις λέξεις, στον λόγο του Αριστοφάνη, δίχως να επιχειρήσει οποιαδήποτε επικαιροποίησή του. Δεν αναλώθηκε σε τρέχοντα αστεία, υπονοούμενα ή παραπομπές, διατηρώντας μια καθαρότητα που μόνο θετικά λειτούργησε. Η νέα μετάφραση του Νίκου Α. Παναγιωτόπουλου (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις του Φεστιβάλ που φέτος εγκαινιάσθηκαν) δημιούργησε το κατάλληλο περιβάλλον για την παράσταση.

Η ματιά της Χιώτη εγκλωβίστηκε στο κείμενο, στερώντας από την παράσταση την κωμική, υπόγεια, διάστασή της, την ίδια στιγμή που η πρότασή της αποτυπώθηκε ξεκάθαρα. Καθοριστικής σημασίας το έξυπνο, λειτουργικό και συνάμα τόσο (φαινομενικά) απλό σκηνικό της Εύας Μανιδάκη: Αυτή η επικλινής γυμνή μεταλλική κατασκευή που κυριάρχησε στην σκηνή έκρυβε τελικά και όλο το θεατρικό παιχνίδι. Εκεί επάνω ή από κάτω ή τριγύρω, ο θίασος, λίγο σαν περιπλανώμενοι του τσίρκου, με τα ευφάνταστα και χρωματιστά κοστούμια τους – η υπογραφή του Αγγελου Μέντη αποτέλεσε εγγύηση στο εγχείρημα, έδωσε τη δική του παράσταση. Το τραμπολίνο στην άκρη της κατασκευής «κατάπινε» όσους αποχωρούσαν.

ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ. Το δίδυμο του Διόνυσου (Μαρία Κεχαγιόγλου) και του Ξανθία (Εύη Σαουλίδου) παρέμεινε κι αυτό εγκλωβισμένο στην άνευρη αλλά «πιστή» σκηνοθεσία. Ευτυχώς, δεν συνέβη το ίδιο με το δίδυμο της κεντρικής αναμέτρησης των δύο ποιητών: Ο Ευριπίδης του Ακύλλα Καραζήση και ο Αισχύλος του Νίκου Χατζόπουλου αφέθηκαν στις πλείστες υποκριτικές τους ικανότητες και δυνατότητες, γεγονός που οδήγησε σε μια ισχυρή τόνωση του αποτελέσματος. Οι δύο ηθοποιοί με κατεκτημένη τη μεταξύ τους σχέση, κυριάρχησαν στη σκηνή, πετώντας το μπαλάκι ο ένας στον άλλον, προσφέροντας έναν απολαυστικό αγώνα.

Με τους «Βατράχους» της η Αργυρώ Χιώτη έδειξε ότι σέβεται το είδος – έστω κι αν αυτός ο σεβασμός στέρησε μια δυναμική, που ίσως έκρυβε και τον φόβο μιας κατά μέτωπον αναμέτρησης.

Πραγματική απόβαση
Αν προ διετίας ξεκίνησε η κουβέντα για την είσοδο θεατρικών ηθοποιών στην τηλεόραση, και την περασμένη χρονιά συνεχίστηκε στο πολλαπλάσιο, τι να πει κανείς για φέτος: Μια πραγματική απόβαση, ηθοποιών που έχουν ιδρώσει, χρόνια τώρα το σανίδι, χαρακτηρίζει την τρέχουσα τηλεοπτική σεζόν, που έχοντας ήδη ξεκινήσει, δίνει τα πρώτα της δείγματα…
Με τη Λυδία Κονιόρδου στην καθημερινή σειρά «Η γη της ελιάς» (Mega) να κάνει την έκπληξη, όχι μόνον επί της ουσίας αλλά και σε επίπεδο εντυπώσεων. Η ηθοποιός, σκηνοθέτις και δασκάλα, που κουβαλά την εμπειρία της αρχαίας τραγωδίας, δεν δυσκολεύτηκε να ενδώσει. Και πολύ καλά έκανε. Οπως και ο Βασίλης Μπισμπίκης που πρωταγωνιστεί στη σειρά του Mega «Κομάντα και δράκοι» και έπεται συνέχεια…
Είναι εντυπωσιακή πάντως η υποδοχή ηθοποιών που μέχρι να παίξουν στη μικρή οθόνη, ήταν (σχεδόν) άγνωστοι στο ευρύ (τηλεοπτικό) κοινό: Ο Δημήτρης Ημελλος και ο Δημήτρης Λάλος, αποτελούν ήδη δύο ξεχωριστές περιπτώσεις: Βραβεία Χορν και οι δύο, με σημαντικές συνεργασίες, στην Πειραματική Σκηνή του Στάθη Λιβαθινού και τον Λευτέρη Βογιατζή ο πρώτος, με το θέατρο Επί Κολωνώ της Ελένης Σκόττη και με δικές του δουλειές στη συνέχεια στο θέατρο Εν Αθήναις-Tempus Verum, ο δεύτερος. Στην περίπτωση του Δημήτρη Λάλου η «έκπληξη» ξεκίνησε πέρυσι με τον «Σιωπηλό δρόμο» (στο Mega) και φέτος συνεχίζεται στον «Σασμό» όπου παίζουν και ο Δημήτρης Ημελλος (Alpha) αλλά και η Μαρία Πρωτόπαππα.
Σ΄αυτή την απόβαση θεατρικών ηθοποιών που συνεχίζεται, οι «Αγριες Μέλισσες» (Antenna) διατηρούν το προβάδισμα: Νίκος Κουρής, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος και Αιμίλιος Χειλάκης αποτελούν μια ισχυρή τριάδα.
Οσο για την ΕΡΤ, με την «Αγάπη παράνομη» κάνει τη διαφορά εντάσσοντας στο δυναμικό της την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, που επιστρέφει στην τηλεόραση με τη διασκευή του διηγήματος του Κωνσταντίνου Θεοτόκη. Μαζί της ο Νίκος Ψαρράς που ξεχώρισε την περασμένη χρονιά στις «Μέλισσες».
Φαίνεται πως ήρθε πια η ώρα να ξαναμοιραστεί η τηλεοπτική τράπουλα, ακολουθώντας προφανώς τα επιτυχημένα, ξένα πρότυπα. Δεν πειράζει που δεν είμαστε πρωτοπόροι, αρκεί που πήραμε, έστω και με κάποια καθυστέρηση, τα μηνύματα. Η ποιότητα παραμένει ένα από τα μεγάλα αντίδοτα – και ευτυχώς όταν προσφέρεται στο κοινό, γίνεται αμέσως αντιληπτή.