NON PAPER

Το «απέραντο φρενοκομείο» του Κωνσταντίνου Καραμανλή

Την περίοδο της πολιτικής κρίσης που ακολούθησε το σκάνδαλο Κοσκωτά, με τις συνεχείς συγκρούσεις μεταξύ των δύο μεγάλων, τότε, κομμάτων, αυτή που το ΠΑΣΟΚ ονόμασε «βρώμικο ’89» (αναγνωρίζοντας, προφανώς, τη «βρωμιά» μόνο σε ό,τι βρώμιζε το δικό του ρούχο) ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε πλέον αποσυρθεί από την πολιτική σκηνή. Τον Ιανουάριο του 1989 όμως είχε κάνει εκείνη τη δήλωση που επρόκειτο να γράψει Ιστορία: «Τα πρωτοφανή γεγονότα που σημειώνονται τον τελευταίο καιρό δημιουργούν την εντύπωση ότι η Ελλάς μετεβλήθη σε απέραντο φρενοκομείο».

Σχεδόν 33 χρόνια έχουν περάσει από τότε. Και σκέφτομαι ότι αν το τότε φαινόταν στον Καραμανλή φρενοκομείο, τι θα έπρεπε εμείς να θεωρούμε το τώρα. Δεν χρειάζεται να πάμε πολύ πίσω. Φτάνει να αποδελτιώσουμε ειδησεογραφικά το τελευταίο δεκαήμερο. Ενας που πυροβολούσε τον Θεό γιατί κόλλησε κορωνοϊό, τσολιάδες στα δικαστήρια, οι Αυτόχθονες Ελληνες Ιθαγενείς, ο πατέρας που παραδίδει στη δασκάλα του παιδιού του πρόστιμο 2.700.000 ευρώ (Γιατί; Γιατί έτσι του αρέσει), αυτή η «ανάκληση της εξουσιοδότησης» που ακυρώνει αποφάσεις δικαστηρίου (καλά, αυτό είναι σαν το «θα καταργήσω τα μνημόνια με έναν νόμο και ένα άρθρο» του Τσίπρα, ακριβώς όμως), εξαγγελίες άλλων προστίμων 20.000.000 σε όσους φοράνε μάσκα, συγκεντρώσεις αλλόκοτων με συνθήματα που βάζουν ταφόπλακα στα σμπαράλια του Διαφωτισμού, η αλλοίωση του DNA, το τσιπάκι του Γκέιτς, ο Πετράκος, ο Βόβολης και τα άλλα παιδιά. Μάλλον light λοιπόν θα ήταν για το σήμερα η εκτίμηση του Καραμανλή. Και ως προς το «απέραντο» και ως προς το «φρενοκομείο».

Οι αιτίες, οι αφορμές και οι συνθήκες

Τι έγινε και τρελαθήκαμε; Συνέβη ξαφνικά; Ημασταν πάντα έτσι; Το κρύβαμε έως που πήραμε την απόφαση να το αφήσουμε να ξαμοληθεί; Φταίει η πανδημία, τα μνημόνια, οι ανάδρομοι πλανήτες; Φταίει η Τουρκοκρατία ή «ένα αίσθημα σε στυλ τουρκομπαρόκ»;

Κατά τη γνώμη μου, όλα τα παραπάνω ισχύουν. Και η κοινή συνισταμένη τους είναι η έλλειψη αστικής παράδοσης, αστικού πολιτισμού και αστικής κουλτούρας στην Ελλάδα. Κουβαλάμε εντός μας μία δυσπιστία και καχυποψία για νόμους και κανόνες, για το επίσημο κράτος, για οδηγίες και προτροπές. «Πρόσεξε εκεί στην πρωτεύουσα μη σε ξεγελάσουν». Ετσι δεν συμβούλευαν οι γονείς τα βλαστάρια τους όταν τα ξεπροβόδιζαν για το μεγάλο ταξίδι στην πόλη; Ε, αυτό! Σε πολυδιάσπαση και διαστρεβλωτική μεγέθυνση. «Από πού κι ως πού έχει μεγαλύτερη ισχύ ο νόμος από το τι θέλω εγώ να κάνω με το σώμα μου;» έγραφε σε αντιεμβολιαστικό μπλογκ «οργισμένη μανούλα». Εμ αυτή είναι η πρώτη και βασική αρχή του αστικού πολιτισμού. Σε μαθαίνει να συναρτάς το «εγώ» στην κοινότητα.

Ακόμη κι αυτό όμως θέλει τις κατάλληλες συνθήκες για να ανθίσει με όλη του τη μεγαλοπρέπεια. Και δεν νομίζω ότι υπάρχουν πιο ιδανικές συνθήκες από τον θαυμαστό κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Δεν ξέρω ποιος έχει επισημάνει ότι αυτά που, παλαιότερα, οι άνθρωποι τα έλεγαν στον καφενέ ή στην αυλή τους μπροστά σε πέντε άτομα, τώρα τα λένε στο αχανές ακροατήριο του Διαδικτύου, να αγιάσει το στόμα του πάντως.  Το ακροατήριο, ακόμη και φαντασιακό, δίνει μια ψευδαίσθηση δύναμης. Οι πέντε του καφενέ μπορεί και να σε αγνοήσουν, ακόμη και να σε πάρουν στο ψιλό. Στα πέντε εκατομμύρια όμως εκεί έξω, το πιθανότερο είναι ότι θα βρεθούν κάποιοι, πολλοί, λίγοι που είναι πρόθυμοι να συντονιστούν με τις πιο ακραίες απόψεις.

Οι άνθρωποι πλέον δεν μιλάνε. Απευθύνονται σε κάποιο αόρατο ακροατήριο. Με ό,τι σημαίνει αυτό. Από τον αντιεμβολιαστή που μοιράζει πρόστιμα έως τον συγγενή του δολοφόνου αυτόχειρα στη Ρόδο που αναπτύσσει τις θεωρίες του περί σχέσεων των δύο φύλων. Ή κάποιους καλλιτέχνες που ουδέποτε είχαν ασχοληθεί με την πολιτική και εσχάτως έχουν γίνει τιμητές των πάντων. Μωρέ «ποιητές του κάρου» δεν τους λέγαμε παλιά αυτούς;