Καλές ταινίες, λίγο κέφι

Πρoτού καν ξεκινήσει για 78η φορά στην ιστορία της η φετινή κινηματογραφική Μόστρα, όπως πάντα στο Λίντο της Βενετίας (1-11 Σεπτεμβρίου), ο καλλιτεχνικός διευθυντής της, κριτικός και ιστορικός του κινηματογράφου Αλμπέρτο Μπαρμπέρα, ήταν σαφής σε ό,τι αφορά το μεγάλο πρόβλημα των τελευταίων ετών από το οποίο δεν έμειναν αλώβητα και τα φεστιβάλ (όλων των τομέων): την πανδημία Covid-19 που τόσο πολύ και σε τόσο πολλούς τομείς έχει αλλάξει τη ζωή μας. «Η πανδημία που νομίζαμε ότι με τον καιρό και με τα εμβόλια θα είχε εξαλειφθεί φαίνεται να εμφανίζεται ξανά» είπε. «Σε περιοδικά κύματα, μεταμφιεσμένα (οι παραλλαγές) και πλεγμένα το ένα μετά το άλλο για να σχηματίσουν μια αλυσίδα που αντιστέκεται στις προσπάθειες και την επιθυμία μας να δούμε το τέλος της».

Ο λόγος του Μπαρμπέρα άφηνε να εννοηθεί ότι το φεστιβάλ του 2021 δεν θα ήταν και τόσο «εύκολο» – και δεν ήταν. Ομως ακόμα και το γεγονός ότι παρά τη «γενική αβεβαιότητα που επικρατεί παντού» και της ανησυχίας που προκαλεί, η διοργάνωση έγινε διά ζώσης παρουσία κοινού είναι μια μεγάλη επιτυχία, συν το ότι κατά τη διάρκεια του 11ημέρου της δεν σημειώθηκε κανένα κρούσμα.

Και αυτό σημαίνει ότι τώρα, με ακόμη μεγαλύτερη πεποίθηση και αισιοδοξία, θα αρχίσει η προετοιμασία για την επόμενη χρονιά που θα είναι άκρως σημαντική για τη Βενετία. Διότι η φετινή, 78η έκδοση του φεστιβάλ ήρθε έναν μόλις χρόνο πριν από τον εορτασμό των 90 χρόνων από τη γέννησή του: το φεστιβάλ Βενετίας γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1932 (υπό το δικτατορικό καθεστώς του Μπενίτο Μουσολίνι), κάτι που το συνιστά ως το αρχαιότερο κινηματογραφικό φεστιβάλ παγκοσμίως. Αν τα νούμερα της αρίθμησης είναι μειωμένα (90 χρόνια – 78 διοργανώσεις), αυτό οφείλεται στο ότι για κάποια χρόνια το φεστιβάλ δεν είχε πραγματοποιηθεί.

Από ξένους συναδέλφους μαθαίνω πάντως ότι σε καμία περίπτωση η χαλαρότητα της περσινής χρονιάς, όταν το φεστιβάλ Βενετίας έγινε και πάλι με κοινό (το μόνο μεγάλο φεστιβάλ που το τόλμησε πέρυσι), δεν θα μπορούσε να συγκριθεί με τη φετινή. Μα φυσικά. Ο κόσμος πέρυσι ήταν κατά πολύ λιγότερος καθότι ο φόβος για την Covid-19 ήταν κατά πολύ μεγαλύτερος. Χωρίς ο φόβος να έχει εξαλειφθεί πλήρως, το φεστιβάλ φέτος είχε πολύ κόσμο και μάλιστα πολύ νέο κόσμο (φοιτητές κινηματογραφικών σχολών, σπουδαστές δημοσιογράφοι κ.ο.κ.) που φάνηκε να το ζει με πάθος – σε ό,τι τουλάχιστον αφορούσε την παρακολούθηση των ταινιών.

Ολοι τηρούσαν κατά γράμμα τις οδηγίες και πολλοί ήταν αρκετά αυστηροί με τους διπλανούς τους ιδίως στο θέμα της μάσκας. Οι παρατηρήσεις γίνονταν όχι μόνον από το εθελοντικό προσωπικό του φεστιβάλ αλλά και από τους ίδιους τους θεατές μέσα στις αίθουσες. Σε παραπάνω από μία περιπτώσεις, μου έτυχε να μου γίνει παρατήρηση από το προσωπικό επειδή κατά τη διάρκεια της προβολής (άρα με κλειστά τα φώτα) έβγαλα τη μάσκα μου για να πάρω λίγο αέρα, ή να πιω μια γουλιά νερό. Σε όλες τις προβολές υπάλληλοι του φεστιβάλ έκαναν βόλτες στους διαδρόμους παρατηρώντας επίμονα το κοινό. Δεν είναι όμορφη αυτή η αίσθηση, πρέπει όμως να γίνει πλέον συνείδηση – πρόσκαιρα ή όχι δεν μπορείς να ξέρεις.

Η χωρητικότητα μέσα στις αίθουσες ήταν και αυτή ένα θέμα. Σε αντίθεση με το προηγηθέν της Βενετίας φεστιβάλ των Καννών που είχε γίνει τον Ιούλιο και στο οποίο χρησιμοποιούνταν όλες οι θέσεις μέσα στις αίθουσες, στη Βενετία επιτρεπόταν να καθίσεις με μια κενή θέση στα αριστερά και στα δεξιά σου. Αυτομάτως η χωρητικότητα στην αίθουσα μειωνόταν περισσότερο από το μισό και αυτό τελικά σήμανε ότι πολύς κόσμος δεν μπορούσε να μπει στην αίθουσα διότι σε σχέση με πέρυσι, ο κόσμος ήταν αυξημένος.

Χωρητικότητα και κρατήσεις

Σημειωτέον ότι η κράτηση για τη θέση σου χρειαζόταν να γίνει 72 ώρες πριν από τη συγκεκριμένη προβολή, μέσω ειδικής πλατφόρμας του φεστιβάλ. Με το ηλεκτρονικό, εικονικό εισιτήριο ακόμα και στις δημοσιογραφικές προβολές, οι αίθουσες γέμιζαν σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα από τη στιγμή που η πλατφόρμα των εισιτηρίων άνοιγε. Η πρόσβαση σε αίθουσες πολύ μικρής χωρητικότητας (και είναι αρκετές στη Βενετία – Sala Volpi, Sala Pasinetti, Sala Casino κ.ά.) ήταν σχεδόν αδύνατη! Το εντυπωσιακό εδώ είναι ότι πολύς κόσμος κανόνιζε την κράτησή του χρησιμοποιώντας… ξυπνητήρι που ηχούσε τη στιγμή που άνοιγε η πλατφόρμα της ταινίας που ήθελε! Κάποιοι σηκώνονταν κατά τη διάρκεια των προβολών και κρύβονταν σε σκοτεινά μέρη ώστε να κλείσουν την επόμενη προβολή τους. Διότι, φυσικά, ανοιχτό κινητό μέσα στην προβολή ήταν κάτι το αδιανόητο!

Βοήθησε πάντως αρκετά η αύξηση των προβολών ανά ταινία – ορισμένες είχαν πέντε επαναληπτικές προβολές.

Θεωρώ ότι αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο που ο κόσμος θα πρέπει να έχει υπόψη του, διότι όλα δείχνουν ότι αυτή την τακτική θα ακολουθήσουν και τα εγχώρια κινηματογραφικά φεστιβάλ όπως οι Νύχτες Πρεμιέρας και το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης.

Πρεμιέρες… κεκλεισμένων των θυρών

Από πλευράς ταινιών η εφετινή Μόστρα υπήρξε άκρως εντυπωσιακή. Κατά κάποιον τρόπο ίσχυσε το ρητό «η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται», γιατί η αυλαία της διοργάνωσης σηκώθηκε με την πρεμιέρα της τελευταίας ταινίας του Πέδρο Αλμοδόβαρ «Παράλληλες μητέρες» που εν τέλει χάρισε το βραβείο γυναικείας ερμηνείας στην Πενέλοπε Κρους. Μελόδραμα πάνω στη μητρότητα και μια αναδρομή στη σύγχρονη πολιτική Ιστορία της Ισπανίας είναι ένας αρμονικός συνδυασμός στα χέρια του ισπανού auteur, ενώ η ταινία υπήρξε η αφετηρία μιας σειράς πολύ ενδιαφερουσών ταινιών που άρεσαν, βραβεύθηκαν κατά πάσα πιθανότητα θα έχουν απήχηση τόσο στο κοινό αλλά και συνέχεια σε άλλου τύπου βραβεία.

Ενδεικτικά αναφέρω τους τίτλους «Η εξουσία του σκύλου» της Τζέιν Κάμπιον (βραβείο σκηνοθεσίας) με τον Μπένεντικτ Κάμπερμπατς, «Η χαμένη κόρη» της Μάγκι Τζίλενχααλ (βραβείο σεναρίου) που ως γνωστόν γυρίστηκε στις Σπέτσες, «Σπένσερ» του Πάμπλο Λαρέν με την Κρίστεν Στιούαρτ ως πριγκίπισσα Νταϊάνα, «Χαμένες ψευδαισθήσεις» του Ξαβιέ Τζιανολί και μια ταινία που αφορά μεν κυρίως την Ιταλία αλλά καταφέρνει να αποκτήσει οικουμενικό χαρακτήρα και είναι «Το χέρι του Θεού» του Πάολο Σορεντίνο, μια αναδρομή στα εφηβικά χρόνια του ιδίου στη Νάπολι, την εποχή που ο αργεντινός άσος του ποδοσφαίρου Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα ανέβαζε την πόλη που εθεωρείτο «σκουπιδότοπος» στον ουρανό (η ταινία κέρδισε τον Αργυρό Λέοντα – βραβείο της επιτροπής και το βραβείο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι για τον καλύτερο νέο ηθοποιό).

Και σε ό,τι αφορά τη μεγάλη πρεμιέρα της διοργάνωσης στο εκτός συναγωνισμού πρόγραμμα, αυτή ήταν το «Dune» του Ζιλ Βιλνέβ, που ωστόσο δίχασε όπως ακριβώς είχε συμβεί με την πρώτη κινηματογραφική διασκευή του μυθιστορήματος του Φρανκ Χέρμπερτ, το 1984, από το Ντέιβιντ Λιντς.

Μέσα στη ζωή, τα μεγάλα προβλήματά της αλλά και στο «κλίμα» μιας γενικότερης τάσης προώθησης της γυναίκας στον κινηματογράφο βρίσκεται τέλος η επιλογή της ταινίας που βραβεύτηκε με τον Χρυσό Λέοντα: το «L’evenement» (Το γεγονός) ήταν, πρώτον, ταινία σκηνοθετημένη από γυναίκα (Οντρέι Ντιγουάν) και, δεύτερον, μια ταινία με το απολύτως επίκαιρο θέμα της έκτρωσης: αφηγείται τον γολγοθά μια φοιτήτριας που προσπαθεί να κάνει έκτρωση στην επαρχία της Γαλλίας της δεκαετίας του 1960, διότι αν δεν τα καταφέρει, θα χάσει τις σπουδές της όπου είναι πλήρως αφοσιωμένη.

Παρά τον πλούτο της κινηματογραφικής προσφοράς, επιμένω ότι κάτι έλειπε φέτος από τη Βενετία. Ενα φεστιβάλ, πόσω δε μάλλον ένα μεγάλο φεστιβάλ όπως αυτό της Μόστρα, δεν είναι μόνο οι ταινίες. Είναι η όλη ατμόσφαιρα. Είναι η κίνηση στους δρόμους, η ανεμελιά και το χάζι. Κίνηση στους δρόμους υπήρχε, αλλά για την ανεμελιά δεν είμαι και τόσο βέβαιος. Κι όσο για το χάζι είχε επίσης περιορισμούς, σε ό,τι τουλάχιστον αφορά τους διάσημους.

Τι εννοώ. Κάποτε, μια φορά κι έναν καιρό, το μόνο που χώριζε το κοινό από τους αστέρες που περπατούσαν το κόκκινο χαλί για να εισέλθουν στη Σάλα Γκράντε για την πρεμιέρα των ταινιών τους ήταν κάτι κάγκελα που έφταναν ως τη μέση. Οσοι ηθοποιοί ήθελαν μπορούσαν να μοιράζουν αυτόγραφα και selfies με τους φαν που περίμεναν με τις ώρες εκεί για να τους δουν. Ολα αυτά ανήκουν πλέον στο παρελθόν.

Τα κάγκελα έχουν αντικατασταθεί από άχαρα κόντρα πλακέ και ψευδοτοιχίες που δεν σου επιτρέπουν να δεις τίποτα – εκτός από ένα μικρό άνοιγμα.

Η μόνη λύση για όσους ήθελαν να παρακολουθήσουν με μια σχετική άνεση τους διάσημους επισκέπτες ήταν να κοιτάζουν στις τεράστιες οθόνες που βρίσκονταν ακριβώς… δίπλα σε όσα συνέβαιναν. Και αν αυτό δεν είναι κάτι τουλάχιστον «ξενέρωτο» στα πρότυπα ενός μεγάλου φεστιβάλ όπως της Βενετίας, αναρωτιέμαι τι μπορεί αλήθεια να είναι…