Το ίδιο μοτίβο

Η δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία ανάπτυξης ακινήτων στην Κίνα, Evergrande, δεν πνίγεται απλά από χρέη, βρίσκεται κυριολεκτικά στο χείλος της χρεωκοπίας. Χρωστάει πάνω από 300 δισ. και μόνο αύριο Πέμπτη πρέπει να καταβάλει 83 εκατ. ευρώ ως τόκους για ένα ομόλογο που λήγει του χρόνου. Αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά. Αυτό που δεν είναι σε όλους σαφές είναι γιατί τα χρέη της σε μια περίοδο μεγάλης ρευστότητας και χαμηλών επιτοκίων έγιναν τόσο μεγάλο πρόβλημα για την κινεζική εταιρεία. Και βέβαια τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία πιθανή κατάρρευσή της. Η περίπτωση της Evergrande, θυμίζει πραγματικά πολλές ιστορίες εταιρειών «φούσκες» στο παρελθόν. Αναπτύχθηκε με υψηλότατους ρυθμούς. Μέσα σε δύο δεκαετίες δημιούργησε ένα οικοδόμημα πολλών δισεκατομμυρίων, εκμεταλλευόμενη τις τεράστιες οικιστικές ανάγκες στις νέες μεγαλουπόλεις της Κίνας. Ο ιδιοκτήτης της έγινε πολύ γρήγορα ένας από 10 πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο.

Η εταιρεία μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες έχει ολοκληρώσει σχεδόν 1.300 εμπορικά, οικιστικά και έργα υποδομής και λέει ότι απασχολεί 200.000 άτομα. Το πρόβλημα για αυτήν είναι ότι η ανάπτυξή της ήταν τόσο γρήγορη, ώστε προκειμένου να τη χρηματοδοτήσει, δεν περιορίστηκε στον τραπεζικό δανεισμό, αλλά προπληρώθηκε από περίπου 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους χρήματα για την κατασκευή του σπιτιού τους. Για να συνεχίσει να τα καταφέρνει πολλές από τις συμφωνίες που έκλεινε και προπληρωνόταν τις έκλεινε με εκπτώσεις. Πουλούσε διαμερίσματα ακόμα και κάτω του κόστους προκειμένου να αντλήσει ρευστότητα. Εδώ αρχίζουν οι συνειρμοί.

Δεν ξέρω σε πόσους θυμίζει κάτι, αλλά και η τελευταία οικονομική κρίση από «ψεύτικες» υποσχέσεις στα ακίνητα είχε προκληθεί. Τα ανεξέλεγκτα ενυπόθηκα δάνεια που είχε δώσει, οδήγησαν στην κατάρρευση της Lehman Brothers. Οι πωλήσεις σε μη βιώσιμες τιμές για διαμερίσματα που δύσκολα μπορούσε να κατασκευάσει, οδηγούν στην κατάρρευση της Evergrande. Η εταιρεία έχει χρέος προς τις τράπεζες ύψους 300 δισ. δολ. και δημιούργησε ένα ακόμα τεράστιο προς τους πελάτες της. Μόλις παρενέβησαν οι κινεζικές αρχές τον Αύγουστο του 2020 προκειμένου να βάλουν όριο στον δανεισμό της, άρχισαν τα προβλήματα να βγαίνουν στην επιφάνεια.

Η ίδια και η ίδια ιστορία. Ακριβώς παρόμοια με όλα τα γνώριμα μοτίβο των οικονομικών κρίσεων. Οι περίοδοι ευφορίας και ανόδου να δίνουν τη θέση τους στην πτώση, την ύφεση και την απαισιοδοξία. Εχει παρατηρηθεί ότι κατά κανόνα, της κρίσης προηγείται ένα κερδοσκοπικό επεισόδιο, σαν αυτό που επεδίωκε στην κινεζική αγορά ακινήτων η Evergrande. Μια φαινομενικά καινοτομία, μια καλή συγκυρία, κεντρίζει το ενδιαφέρον και διεγείρει την επενδυτική φαντασία. Προσελκύει κεφάλαια. Τα κεφάλαια ωθούν τις τιμές προς τα πάνω επαληθεύοντας τις προσδοκίες και δημιουργούν νέες ακόμα μεγαλύτερες προσδοκίες. Κομβικό σε κάθε κερδοσκοπικό επεισόδιο είναι η εύκολη πρόσβαση σε χρήμα, όπως συμβαίνει και τώρα. Οταν το πάρτι βρίσκεται σε εξέλιξη κανείς δεν προσέχει τις λεπτομέρειες. Ολα δείχνουν τέλεια, όλοι κερδίζουν και οι προοπτικές μοιάζουν απεριόριστες. Τα κέρδη οδηγούν σε νέα ρίσκα. Η επιτυχία κάνει τους ανθρώπους εύπιστους.

Οταν το κερδοσκοπικό παιχνίδι βρίσκεται σε εξέλιξη δεν υπάρχει χώρος για αμφισβητήσεις. Κάποια στιγμή, όμως, η ροή του δανειακού χρήματος κόβεται και τότε κυριαρχούν τα ζωώδη ένστικτα. Ακολουθεί το τέλος, που εκδηλώνεται σχεδόν πάντα με τον ίδιο επαναλαμβανόμενο τρόπο. Η ένταση απλά αλλάζει και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον βαθμό «επιμόλυνσης» της υπόλοιπης οικονομίας. Εκεί βρίσκεται και το στοίχημα των ημερών για την Evergrande. Τη ζημιά δηλαδή που μπορεί να προκαλέσει σε άλλες επιχειρήσεις και συνολικά στην παγκόσμια οικονομία…