«Το φάρμακο γίνεται φαρμάκι»

Είκοσι μία αναγγελίες θανάτου, βραχείες βιογραφίες πλασματικών χαρακτήρων, αγώνες καθημερινού μόχθου που σωρεύεται, τετριμμένων γεγονότων που αρχειοθετούνται συμπυκνώνοντας ή διαστέλλοντας τον βιωμένο χρόνο, περιχαρακώνοντας με σαφήνεια την απαρχή και το τέλος, είκοσι μία νεκρολογίες του 20^ου αιώνα, στις οποίες φωλιάζει το αναπόδραστο, η προδιαγεγραμμένη πορεία. Αλλωστε εκεί δεν παραπέμπει ο τίτλος του βιβλίου; Εκεί δεν εγκλωβίζει ο συγγραφέας εσαεί τους χαρακτήρες του; Σε μια άχρονη χρονικότητα, σε μια αέναη οριοθετημένη περιπλάνηση. Να ζήσουν ξανά και ξανά τον θάνατο, να διαγράψουν και πάλι την ίδια βασανιστική, αμετάκλητη πορεία, δίχως την παραμικρή δυνατότητα παρέκκλισης.

Με γλώσσα λιτή, θαυμαστό ρυθμό και συμπύκνωση, ύφος ανεπαίσθητα επιτηδευμένο, διανθισμένο με μία κοφτερή, υποδόρια ειρωνεία για την τραγικότητα της ζωής, ο Θανάσης Χατζόπουλος μνημονεύει περγαμηνές και κατορθώματα δίχως ουσιαστικό αντίκρισμα, ματαιωμένους έγγαμους βίους, γέννες που ενίοτε θέρισαν ζωές κι άλλοτε δεν καρποφόρησαν παρά μόνο θάνατο, ανεπούλωτα ψυχικά τραύματα, εξωτερικά χαρακτηριστικά και κουσούρια που στάθηκαν εμπόδιο στην όποια ευτυχία.

Ο συγγραφέας συντάσσει και σκιαγραφεί πορτρέτα, με την πένα του τεμαχίζει κι αποσπά τα γεγονότα, φωτίζει με κιαροσκούρο ανομολόγητες πτυχές, υπογραμμίζει λανθάνοντα λάιτ μοτίφ, στέκεται σε όλα εκείνα τα καθοριστικά σημεία, μικρούς τερματικούς σταθμούς του βίου, όπου καραδοκεί η σκιά του θανάτου, και συνθέτει ένα μωσαϊκό από άνισες, κατακερματισμένες ψηφίδες, όπως αντίστοιχα πράττει ο μεθοδικός του συντάκτης των κοινωνικών, Ανέστης Πρωτονοτάριος που παλεύει μια ζωή να ισορροπήσει τα χαρμόσυνα με το μέγα απευκταίο, ο δε δικός του θάνατος θα βρει έσχατη στέγη σ’ ένα ειδικό πλαίσιο, λιτό και εμφατικό, ώστε να μην μπορεί κανείς από τους αναγνώστες του να αποστρέψει το βλέμμα.

Περιφερόμαστε στις σελίδες του βιβλίου σε νεκρολογίες ασήμαντων ανθρώπων: Ενα κορίτσι χαροπαλεύει από τα γεννοφάσκια της, κάνουν δυο χρόνια οι δικοί της να την εγγράψουν στο ληξιαρχείο, και πάνω που ανοίγει έστω με αργοπορία τα φτερά της, μια πτώση από ψηλά σφραγίζει τον βραχύβιο βίο της, ετούτη τη φορά την εγγράφουν πάραυτα στο ληξιαρχείο.

Σ’ ένα νεκροτομείο μια γυναίκα παλεύει ν’ αναγνωρίσει τον νεκρό της σύζυγο. Της είναι ξένο το άκαμπτο χέρι, εκείνο που τακτικά σήκωνε για να την ξυλοφορτώσει. Ολο το κίβδηλο «μαζί» που έχουν φτιάξει καταρρέει μεμιάς, η άρνησή της, η υπομονή της, οι μόχθοι μιας ζωής, το υφάδι της συντροφικότητας ξηλώνεται, γίνεται ξέφτι. Τον αναγνωρίζει όπως είναι για πρώτη και τελευταία φορά.

Η έλευση ενός πολυπόθητου για τις αγροτικές εργασίες κοιλιόδουλου αγοριού σκιάζεται από τη δηλητηρίασή του, αφού καταπίνει λαίμαργα ωσάν να ήταν καραμέλες τα κινίνα που είχαν προληπτικά στην οικογένεια για την ελονοσία που τότε θέριζε. Το φάρμακο γίνεται φαρμάκι.

 Ενα αφιέρωμα λαμβάνει χώρα για έναν νεκρό συγγραφέα του οποίου το έργο κανείς δεν αναζητά. Θάνατος εις διπλούν.

Ο Θανάσης Χατζόπουλος με ποιητική γραφή, φυτεύει τον πεισιθάνατο σπόρο μες στον συμπυκνωμένο βίο των νεκρολογιών, αναδεικνύοντας χωρίς να φωνασκεί το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο σε αντίστιξη με τον προσωπικό αγώνα για αγάπη και καταξίωση, καθώς και εκείνη την ασήμαντη αρχικά λεπτομέρεια που θα επαληθεύσει τη σοφή ρήση ότι η διάγνωση βρίσκεται στο ιστορικό, ό,τι νοσεί προϋπάρχει της φθίνουσας πορείας, θρέφεται με τις έννοιές μας, τις ματαιώσεις μας, τους κόπους μας, καρπώνεται σιγά-σιγά το σώμα μας και το κατοικεί.

{1BSYG}Θανάσης Χατζόπουλος{1BSYG}{CR}{2BTIT}Ιστορικός ενεστώς{2BTIT}{CR}{3BEKD}Εκδόσεις Πόλις, σελ. 112{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 12 ευρ{4BTIM}ώ