«Ονειρευόμασταν το χρυσό, αλλά θέλαμε και {LF}να το ζήσουμε»

Είναι κάποιες στιγμές που αποθηκεύονται αυτόματα στο συλλογικό υποσυνείδητο σαν καρτ ποστάλ με κίνηση: Ο Πύρρος Δήμας στους Ολυμπιακούς της Ατλάντα το ’96 να χαμογελάει κοιτώντας στο πλάι, ενώ σηκώνει εκατοντάδες κιλά κι έπειτα να πανηγυρίζει σαν μικρό παιδί. Η Βούλα Πατουλίδου το ’92 στη Βαρκελώνη να κατακτά το πρώτο χρυσό για τη χώρα μας ύστερα από ογδόντα χρόνια – από το 1912 στη Στοκχόλμη με τον Κωνσταντίνο Τσικλητήρα – φωνάζοντας πέντε λέξεις που εγγράφηκαν για πάντα στην εθνική μνήμη. «Για την Ελλάδα ρε γαμώτο». Μια τέτοια στιγμή ξαναζήσαμε στις 2 Σεπτεμβρίου, όταν ο Θανάσης Γκαβέλας (που από τα 16 του βρίσκεται στα έμπειρα χέρια του Νέστορα Κολοβού, προπονητή της Νίκης Ξάνθου), με συνοδό τον Σωτήρη Γκαραγκάνη, στο Ολυμπιακό Στάδιο του Τόκιο, κατέκτησαν το χρυσό στα 100 μέτρα Τ11, σημειώνοντας παγκόσμιο ρεκόρ – με χρόνο 10,82 – και μάλιστα υπό βροχήν. Τα πλάνα από την αγκαλιά των δύο νεαρών αθλητών στο ταρτάν μετά τη λήξη της κούρσας, με φυσικό φίλτρο τις σταλαγματιές της βροχής, προστέθηκαν στο εθνικό αρχείο των χρυσών αναμνήσεων.

Τι να είναι αυτό που κάνει τους αθλητές διαχρονικά αλλά και όλους εμάς να συγκινούμαστε κάθε φορά τη στιγμή που η γαλανόλευκη τραβάει την ανηφόρα στα διάφορα στάδια του κόσμου και από τα ηχεία ακούγεται ο εθνικός ύμνος; «Είναι οι κόποι και η προσπάθεια ενός αθλητή για να φτάσει εκεί. Συν ότι είμαστε Ελληνες, από εμάς γεννήθηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Το να ακούς τον εθνικό ύμνο στο Ολυμπιακό Στάδιο είναι απίστευτο. Ενιωθα μια τεράστια ανατριχίλα σε όλο μου το κορμί, δεν ξέρω αν αισθανόμουν καν το σώμα μου. Εκεί λύγισα για κάποια δευτερόλεπτα, δεν άντεξα κι απλώς αφέθηκα» περιγράφει o Θανάσης ενώ γύρω από τη ροτόντα του εστιατορίου όπου τρώμε, στο Ψυχικό, το ακροατήριο – δηλαδή η συνοδός του και εγώ – ξαναζεί μαζί του εκείνα τα συγκλονιστικά δευτερόλεπτα. Αμέσως του ζητάμε να μας περιγράψει την κούρσα του τελικού.

«Θυμάμαι τρέχαμε Πέμπτη βράδυ, κατά τις 19.00. Σιγά σιγά πέρναγε η ώρα και είπαμε, πάμε να κάνουμε μια κούρσα να την ευχαριστηθούμε, να μη σκεφτόμαστε τίποτα. Γιατί αν μπεις στη διαδικασία να σκεφτείς, έχεις καταστρέψει ό,τι θες να κάνεις. Ημασταν πάρα πολύ συγκεντρωμένοι. Είχε πολύ αέρα, καθόμασταν στο “λάβετε θέση” πάρα πολλή ώρα, πρέπει να πέρασαν και 20 δευτερόλεπτα που ήμασταν κάτω στο έδαφος, έτσι. Είναι απίστευτο χρονικό διάστημα. Το λέω και έχω ταχυπαλμία. Μας λέει το “έτοιμοι” και περίμενα να δώσει το “μπουμ”. Και απλώς ξεκολλήσαμε, φύγαμε πολύ γρήγορα και όλη η κούρσα πήγε στρωτά. Και μετά η κούρσα έληξε. Πέφτω κάτω, με αγκαλιάζει ο Σωτήρης. Μου λέει “χρυσό μπρο, χρυσό”, και του λέω “δεν είναι αλήθεια, δεν μπορεί να είναι αλήθεια”. Σαν να διηγούμαι παραμύθι είναι, αλλά όντως έγιναν έτσι τα πράγματα. Αγκαλιαστήκαμε και με τους Γάλλους μετά τον τερματισμό. Τους εκτιμώ πάρα πολύ, χάρηκα ιδιαίτερα που τερματίσαμε όλοι υγιείς. Μας είπαν “σας ευχαριστούμε πολύ που ανεβάσατε το επίπεδο και κάνατε κι εμάς να βελτιωθούμε ακόμα περισσότερο”. Χάρηκα ειλικρινά που ήμασταν μαζί και στο βάθρο. Οι πρώτοι άνθρωποι που πήρα ήταν οι γονείς μου στο χωριό, η μάνα μου είπε ότι ο πατέρας μου έκλαιγε ένα τέταρτο πριν τρέξουμε. “Τι κάνατε, τι κάνατε’, μου έλεγαν…».

Με χαμόγελα θαυμασμού, οι πελάτες του εστιατορίου από τα γύρω τραπέζια, κοιτούν μια τον νεαρό αθλητή και μια το μετάλλιο που κρατά στα χέρια του, ενώ εμείς προσπαθούμε να μαντέψουμε πόσο να ζυγίζει. «Στο Τόκιο με τον Σωτήρη γυρίσαμε το μετάλλιο σε όλους τους εθελοντές, ήθελα να το πιάσουν όλοι, γιατί χάρη σε αυτούς έζησα αυτές τις στιγμές και ένιωσα αυτά τα συναισθήματα. Και καταλάβαινες πόση χαρά είχαν την ώρα που τους έκανες αυτό το δώρο» λέει και φωτίζει και το δικό του πρόσωπό από χαρά.

Παιδικά όνειρα στην αυλή του Τσικλητήρα

Τα παιδικά του χρόνια – που δεν απέχουν και πολύ, αφού είναι μόλις 21 ετών – είναι γεμάτα όμορφες στιγμές. Καλοκαίρια στην Πύλο, τη γενέτειρα της μητέρας του αλλά και του Τσικλητήρα, στο σπίτι του οποίου συνήθιζε να τριγυρνά μικρός, χαζεύοντας στο εσωτερικό τα μετάλλια, κάνοντας άλματα στην άμμο, στο πίσω μέρος της αυλής – εκεί όπου προπονούνταν και ο χρυσός Ολυμπιονίκης – και όνειρα για ένα δικό του μετάλλιο. Αλλά και από τη Βόρεια Εύβοια, τον τόπο καταγωγής του πατέρα του, οι καλοκαιρινές στιγμές μοιάζουν αξέχαστες. Βόλτες στη φύση, βράδια στην παραλία της Κρύας Βρύσης με κιθάρα και φίλους κάτω από τα αστέρια. «Στενοχωρήθηκα πολύ» λέει για τις πυρκαγιές «και για τους ανθρώπους που κατά βάση ζουν από το δάσος και για το δάσος, τα ζώα. Είναι πολύ κρίμα. Εύχομαι πραγματικά να αντέξουν και να έχουν τη δύναμη να είναι ενωμένοι. Ελπίζω, αν και δεν είναι τόσο εύκολο, να γίνουν τα πράγματα πολύ σύντομα καλύτερα».

Γευματίζουμε στη νέα του γειτονιά, λίγα μέτρα από το σχολικό συγκρότημα όπου πήγε γυμνάσιο και λύκειο. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του, όμως, τα πέρασε στο Αιγάλεω, δίπλα στο «Μπαρουτάδικο», το άλσος όπου έτρεξε κατοστάρι για πρώτη φορά. Στην Δ’ δημοτικού σε ηλικία δέκα ετών, άρχισε σταδιακά να χάνει την όρασή του. «Είναι γονιδιακή πάθηση. Πρώτα καταστράφηκε η κεντρική μου όραση και συνολικά το δεξί μου μάτι. Μετά ήρθε και το αριστερό. Σε διάστημα περίπου ενός χρόνου. Στην αρχή έλεγα “εντάξει ρε παιδιά, μυωπία θα είναι”, γιατί θυμάμαι στο σχολείο δεν μπορούσα να διαβάσω και άρχισα να συλλαβίζω. Ή δεν κοιτούσα τη δασκάλα στα μάτια και μου έλεγε, “γιατί δεν με κοιτάς, δεν με προσέχεις”. Κάπως έτσι ξεκίνησε. Εν τέλει, πήγαμε στους γιατρούς, ο καθένας έλεγε ό,τι να ‘ναι πραγματικά. Μέχρι που πήγαμε σε ένα κέντρο όπου μου πήραν αίμα και το έστειλαν στο Λονδίνο για γονιδιακό έλεγχο. Και είδαν τι συμβαίνει. Εκαναν και οι γονείς μου και τα αδέρφια μου. Το ένα γονίδιο ήταν του πατέρα μου και το άλλο της μητέρας μου και ενώθηκαν σ’ εμένα» λέει και συμπληρώνει: «Δεν σταμάτησα τίποτα από ό,τι έκανα. Είπα έτσι είναι τα πράγματα, πρέπει να προσαρμοστείς. Εντάξει, μετά, διάφορα παιδιά μπορεί να μην ήθελαν να κάνουμε παρέα αλλά ΟΚ, συμβαίνουν αυτά».

Από μικρός ο Νάσος ήθελε να δοκιμάσει τα πάντα. Να ξυπνήσει όλες του τις αισθήσεις, να τις εκπαιδεύσει και να παίξει μαζί τους. Ηθελε να δοκιμάσει τα όριά του κι έπειτα να αποφασίσει μόνος του πού θα τοποθετήσει τα «δοκάρια» των αντοχών του. «Ηθελα να έχω άποψη. Δεν ήθελα να κάθομαι, το έβλεπα σαν χαμένο χρόνο. Εκανα πολλά αθλήματα, μπάσκετ, ποδόσφαιρο, τένις, πολεμικές τέχνες, κολύμβηση, ενόργανη, ένα φεγγάρι μέχρι και ιππασία…». Τελικά τον κέρδισε η ταχύτητα και σε αυτό το πεδίο βρήκε πολύτιμο σύμμαχο τον Σωτήρη Γκαραγκάνη. «Με τον Σωτήρη γνωριστήκαμε το 2016 στον Αγιο Δημήτριο, μέσα σε ένα φυσικοθεραπευτήριο. Εγώ ήμουν μέσα στον πάγο κι εκείνος είχε τελειώσει το μασάζ κι έτσι πιάσαμε κουβέντα. Αρχίσαμε να μιλάμε, συναντιόμασταν στο στάδιο, μέχρι που πέρυσι τον πήρα ένα τηλέφωνο και του είπα, “αυτή η χρονιά είναι πολύ σημαντική, θέλω να συνεργαστούμε”. Και έναν χρόνο μετά, συνέβησαν αυτά, το Ευρωπαϊκό και το χρυσό. Το μυστικό της επιτυχίας μας είναι η δουλειά μας και το δέσιμο που έχουμε» λέει για τον συνοδό αθλητή του, ενώ μας αποκαλύπτει τον… μεταφυσικό παράγοντα επιτυχίας τους στο Τόκιο, το λεγόμενο γούρι: «Δεν μου αρέσει να μιλάω για αυτά. Φοράω τους σταυρούς μου και σίγουρα ναι, κάτι έχω. Αλλά το πιο αστείο είναι ότι κάναμε προπόνηση και λέει ο Σωτήρης “κόουτς, αν κάνω από αυτόν τον χρόνο και κάτω θα αφήσω μουστάκι για το Τόκιο”. Kαι τον έκανε και έτσι έτρεξε με μουστάκι. Ετσι κι εγώ είπα “θα αφήσω μαλλί”».

«Ο Σωτήρης έχει εικόνα, εγώ απλώς αισθάνομαι»

Σήμερα οι δυο τους – που αν ήταν ήρωες κόμικ, θα ήταν σίγουρα ο Λούκυ Λουκ με τη σκιά του – ξεκουράζονται ως τον επόμενο στόχο που είναι το Παγκόσμιο στην Ιαπωνία το 2022. Για τον περίφημο συγχρονισμό τους ευθύνεται ένα σχοινάκι, «σαν μεγάλο δαχτυλίδι», όπως λέει ο Θανάσης, που ενώνει τρία δάχτυλα του δεξιού χεριού του με το αριστερό χέρι του συνομήλικου Σωτήρη. «Αν μας φύγει έστω και λίγο ακυρωνόμαστε. Ή αν στον τερματισμό περάσει μπροστά ο Σωτήρης πάλι ακυρωνόμαστε, πρέπει εγώ να τερματίσω πρώτος» εξηγεί και απαντά στην ερώτηση του ενός εκατομμυρίου: Πώς ξέρει πότε τερματίζει ώστε να σκύψει μπροστά, προτάσσοντας το στήθος. «Κατά τη διάρκεια της κούρσας, ο Σωτήρης έχει την εικόνα, εγώ απλώς αισθάνομαι. Και για όσους απορούν πώς ξέρω πότε τερματίζω, η απάντηση είναι απλή – μου λέει ο Σωτήρης: “Τώρα”. Ετσι κερδίσαμε και το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα για ένα εκατοστό».

Γυρίζοντας τον κόσμο, κουβαλά πάντα μέσα του την Ελλάδα, αν και αναγνωρίζει ότι σε μερικά ζητήματα είμαστε ακόμα πίσω. «Εξω μου αρέσουν η αυτονομία, τα πεζοδρόμια, οι ήχοι στα φανάρια, οι ειδικές οδοί για άτομα σε καρότσι. Οι άνθρωποι εκεί σε σέβονται, θέλουν να σε βοηθήσουν, καταλαβαίνουν». Οταν δεν τρέχει του αρέσει να ξαπλώνει ανάσκελα και να γίνεται ένα με το έδαφος. Κάπως έτσι επέλεξε να βιώσει και τις τελευταίες στιγμές της Τελετής Λήξης. Αν και γεννημένος στην καρδιά του χειμώνα, στις 19 Δεκεμβρίου του 1999, απεχθάνεται το κρύο. Τρελαίνεται για noodles και για ταινίες με δράση, τις οποίες παρακολουθεί πάντα με φίλους σε ρόλο αφηγητή. «Είναι όμορφο να σου εξηγούν» λέει. Λατρεύει τη φύση, τα ζώα, και τα ακραία αθλήματα, ενώ πίσω από την τελική πινελιά στον καμβά της επιτυχίας του με τον Σωτήρη εξομολογείται ότι κρύβεται μια γυναίκα. «Μετά το Ευρωπαϊκό στην Πολωνία κάναμε συζητήσεις. “Για πού είμαστε;” μας ρώτησε η αθλητική ψυχολόγος Μαρία Ψυχουντάκη. “Για το χρυσό” είπαμε μαζί. Το ονειρευόμασταν αλλά δεν θέλαμε μόνο να το ονειρευόμαστε, θέλαμε και να το ζήσουμε. Και το ζήσαμε. Το κάναμε εικόνα πολλές φορές στο μυαλό μας. Οι σκέψεις μας, που είναι και το πιο σημαντικό, και όλη μας η προετοιμασία στηρίχθηκε στην κατάκτηση του χρυσού. Στη νοερή του απεικόνιση». Το οποίο χρυσό, όπως λέει, ελπίζει να δώσει έναυσμα σε παιδιά με αναπηρία να ασχοληθούν με τον αθλητισμό για να αναδειχθεί το παραολυμπιακό κίνημα. «Να αναγνωρίσει ο κόσμος τα άτομα με αναπηρία και η κοινωνία να τα αντιμετωπίζει ισότιμα. Και όταν, για παράδειγμα, χτίζουμε κάτι να είναι εξαρχής αυτονόητο ότι είναι φτιαγμένο για όλους» λέει με πάθος.

«Το πιο σημαντικό είναι να προσφέρεις»

Οταν κρεμάσει τα παπούτσια του θα ακολουθήσει κι εκείνος τον κλάδο της αθλητικής ψυχολογίας, αξιοποιώντας το πτυχίο που αποκτά φέτος από το ΕΚΠΑ. Καθώς η συνοδός του χρειάστηκε να τον κατευθύνει ελάχιστα ως προς τη διάταξη των πιάτων στο τραπέζι κατά τη διάρκεια του γεύματος, χρειάστηκε κι εγώ να τον ρωτήσω τουλάχιστον δύο φορές αν έχει όντως ολική απώλεια όρασης. «Ισως να με βλέπεις άνετο γιατί έμαθα να ακολουθώ τη φωνή ώστε να κοιτάω τους ανθρώπους στα μάτια όταν μιλάμε. Στις φωτογραφίες, για παράδειγμα, λέω στον Σωτήρη “πού κοιτάω;” και μου στρέφει το πρόσωπο». Το πιο σημαντικό για τον Νάσο στη ζωή είναι να προσφέρει. «Αυτό που μένει μεταγενέστερα είναι τι πραγματικά προσφέρεις στην κοινωνία, τι μήνυμα πέρασες, βοήθησες; Αυτό είναι το πιο σημαντικό, να προσφέρεις στους ανθρώπους» σχολιάζει.

Κι ενώ απολαμβάνει το επιδόρπιο με μια ένοχη χαρά, καθώς τρώει γλυκά σπανίως, μας αποκαλύπτει τι είπαν στο Μέγαρο Μαξίμου με τον Πρωθυπουργό όταν τον υποδέχθηκε μαζί με τα μέλη της ελληνικής αποστολής των Παραολυμπιακών Αγώνων και τα έντεκα μετάλλιά τους. «Είπαμε στον Πρωθυπουργό τα πράγματα ως έχουν στον αθλητισμό, μας μίλησε ξεκάθαρα, “τι παράπονα έχετε, τι συμβαίνει, τι θα θέλατε από εμάς;”. Συζητήσαμε για το αθλητικό κέντρο που θα φτιαχτεί για τα άτομα με αναπηρία, είχαμε όμορφες συζητήσεις, το περιβάλλον ήταν οικείο, ένιωσα μια θέληση για εξέλιξη προς το καλύτερο. Ηταν τιμή μας. Υπάρχει μεγάλη βελτίωση σε πάρα πολλούς τομείς αλλά υπάρχει και πολύς δρόμος ακόμα» λέει ο Νάσος που τρέχει όχι μόνο γιατί του αρέσει η ταχύτητα αλλά και για χίλιους άλλους λόγους, ένας εκ των οποίων είναι για να αναδειχθεί το παραολυμπιακό κίνημα. Καθημερινά λαμβάνει στο κινητό του δεκάδες μηνύματα από γονείς που του λένε «ευχαριστώ» γιατί το παιδί τους ξεκίνησε αθλητισμό χάρη σε εκείνον. Το μόνο που μένει, λοιπόν, να πει κανείς σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ένα: Τρέξε, Νάσο, τρέξε!