Η Καμπούλ, η χούντα, {LF}η μεταπολίτευση

Με όσα συνέβησαν και συμβαίνουν στο Αφγανιστάν, θυμήθηκα ένα βιβλίο, σχετικά ξεχασμένο σήμερα: «Ο βιβλιοπώλης της Καμπούλ». Είχε κυκλοφορήσει στα ελληνικά το 2003 από τις εκδόσεις Κριτική και ήταν γραμμένο από τη νορβηγέζα (αν θυμάμαι καλά) δημοσιογράφο Osne Seierstad, η οποία είχε ζήσει στην Καμπούλ για ένα διάστημα, εκεί κάπου στη στροφή από τον 20ό στον 21ο αιώνα. Στην Καμπούλ λοιπόν, η Seierstad είχε την ευκαιρία, απ’ ό,τι γράφει, να γνωριστεί με κάποιον ονόματι Σουλτάν Χαν, ο οποίος, μες στον κακό χαμό ενός άλλου κύκλου βίας με πρωταγωνιστές και τότε τους Ταλιμπάν, σε μια πόλη που αντιμετώπιζε ακόμα και προβλήματα ύδρευσης και ηλεκτροδότησης, επέμενε να διατηρεί το βιβλιοπωλείο του. Τι να έχει γίνει, άραγε, ο Σουλτάν Χαν; Να πουλάει ακόμη βιβλία; Αν ναι, μάλλον δυσοίωνο για αυτόν φοβάμαι πως διαγράφεται το μέλλον. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, πως ένας από τους πατριάρχες του ισλάμ, ο χαλίφης Ομάρ, είναι και ο πατέρας της φράσης «Αν τα άλλα βιβλία λένε ό,τι και το Κοράνιο, είναι περιττά. Αν λένε κάτι διαφορετικό, είναι επικίνδυνα». Μπρρρ…

Μιας και σήμερα τα Γλωσσίδια πολιτικολογούν, έστω και με την ευρύτερη έννοια του όρου, «δράττομαι της ευκαιρίας» να αναφερθώ σε δυο ακόμα διαβάσματά μου της περιόδου των διακοπών.

Στις «Διαδρομές», που κυκλοφορούν σε δεύτερη ήδη έκδοση από το Επίκεντρο, οκτώ συνομήλικοί μου (λίγο πάνω, λίγο κάτω) καταθέτουν τις εμπειρίες τους από την περίοδο της χούντας, όταν και κλήθηκαν να πάρουν κάποιες κάθε άλλο παρά ανώδυνες αποφάσεις που αφορούσαν την πολιτική τους ένταξη και δράση. Με ενεργό συμμετοχή σε ποικίλες οργανώσεις (ΚΝΕ, Ρήγας, ΠΑΚ, Δημοκρατική Αμυνα, ΕΚΚΕ, 20ή Οκτώβρη), οι οκτώ [Νίκος Διακουλάκης, Σπύρος Καβουνίδης, Νίκος Κουτρέτσης, Γιάννης Μαρούκης, Γιάννης Μεϊμάρογλου, Λάμπης Ντόλκας (τον χάσαμε πρόσφατα), Βασίλης Στεφανής, Δημήτρης Ψυχογιός] δίνουν μια πολυπρισματική εικόνα της περιόδου όπου, για κάποιους τουλάχιστον από τη γενιά τους/μας, η πολιτικοποίηση έδειχνε αναπόφευκτη, μονόδρομος -αν τουλάχιστον ήθελες να κρατήσεις την αξιοπρέπειά σου, απέναντι σε ένα καθεστώς αυταρχικό και βάναυσο, το οποίο προκαλούσε όχι μόνο πολιτική αλλά και πολιτισμική ασφυξία.

Τέλος, το μυθιστόρημα της Ελενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού» είναι μια ενδιαφέρουσα ματιά στα μεταπολιτευτικά χρόνια, και ειδικότερα στον χώρο των αυτοαποκαλούμενων αναρχικών, καθώς και στις σχέσεις και διασταυρώσεις αυτού του χώρου με την ορθόδοξη, παραδοσιακή αριστερά. Η ίδια η Χουζούρη, που ξέρει καλά την περίοδο για την οποία γράφει, χαρακτηρίζει το βιβλίο «Ρέκβιεμ για μια εποχή που πέρασε ανεπιστρεπτί». Ισως ο όρος «ρέκβιεμ» να ακούγεται κάπως υπερβολικός, αλλά κατά τα άλλα περί αυτού ακριβώς πρόκειται.

Επιδόρπιο

Από αφίσα που κυκλοφορούσε στη Σοβιετία επί Στάλιν: «Σήμερα παίζεις τζαζ, αύριο θα προδώσεις τη χώρα σου»!