Τα διδάγματα του Σολτς στην ελληνική σοσιαλδημοκρατία

Το κάποτε «αυτόματο» της γερμανικής πολιτικής σκηνής – εκείνος που, κατά τα λεγόμενα των σχολιαστών, ασκούσε την πολιτική γοητεία ενός ρομπότ – έχει γίνει ο δημοφιλέστερος πολιτικός στη χώρα του μετά την Ανγκελα Μέρκελ. Το SPD προηγείται στις δημοσκοπήσεις με 25% όταν το αντίπαλον δέος της Ενωσης Χριστιανοδημοκρατών και Χριστιανοκοινωνιστών καταγράφει τα ιστορικά χαμηλότερα ποσοστά του, ενώ οι πριν από λίγο καιρό φερέλπιδες Πράσινοι βρίσκονται πια στο 16%. Και κάπως έτσι όλοι συζητούν το ενδεχόμενο της μεγάλης επιστροφής των Σοσιαλδημοκρατών, που έχουν να κερδίσουν εκλογική αναμέτρηση από το μακρινό 2002. Η ανατροπή δεν είναι άξια αναφοράς μόνο επειδή τον Μάιο ήταν κολλημένοι στο 15%. Είναι και γιατί αν οι μετρήσεις επιβεβαιωθούν στις κάλπες, θα σταλεί το μήνυμα πως το pasokification, που σχεδόν εξαΰλωσε αρκετά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα ανά την Ευρώπη, είναι αναστρέψιμο. Ποια θα μπορούσαν, λοιπόν, να είναι τα μαθήματα που προσφέρει η περίπτωση του Σολτς στην ελληνική Κεντροαριστερά;

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ. Το πρώτο είναι μάλλον προφανές: τα πρόσωπα μετράνε. Σύμφωνα με όλες τις αναγνώσεις η απήχηση του γερμανού υπουργού Οικονομικών συμπαρέσυρε τα ποσοστά του κόμματός του. Ο ίδιος, άλλωστε, είχε καταστήσει σαφές από πολύ νωρίς στην προεκλογική εκστρατεία πως όποιος επιθυμεί να τον δει στην καγκελαρία πρέπει να ψηφίσει το SPD. Για τους πιο συγκρατημένους ευνοήθηκε από τις λανθασμένες επιλογές υποψηφίων των άλλων. Αρμιν Λάσετ και Αναλένα Μπέρμποκ «κάηκαν» γρήγορα για διαφορετικούς λόγους ο καθένας. Ακόμη κι αν αυτή η προσέγγιση υποτιμά την επίδραση της προσωπικότητας του σοσιαλδημοκράτη υποψηφίου per se στις εκλογικές προτιμήσεις της γερμανικής κοινής γνώμης, δεν αναιρεί τον ρόλο που συνεχίζουν να παίζουν τα πρόσωπα στην πολιτική.

Οι έλληνες κεντροαριστεροί θα προσέλθουν στις επερχόμενες εσωκομματικές και με στόχο να εκλέξουν όποιον ή όποια θεωρούν ότι αντέχει στη σύγκριση με τους ομολόγους του στα υπόλοιπα κόμματα. Για την ακρίβεια, στην αντιπαραβολή με τους αρχηγούς της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ, μια και το τρίτο κόμμα έχει χάσει ψηφοφόρους και προς τις δυο κατευθύνσεις. Βέβαια, η εμπειρία τέτοιων εκλογών εντός κι εκτός συνόρων έχει δείξει ότι οι κομματικές βάσεις συχνά κρίνουν με κριτήρια διαφορετικά από εκείνα του συνόλου του εκλογικού σώματος. Διαλέγουν, δηλαδή, τους υποψηφίους που μιλούν άπταιστα τη διάλεκτο της παράταξης αλλά αγνοούν τη γλώσσα με την οποία απευθύνεται κανείς επιτυχημένα στην κοινή γνώμη. Στο SPD το 2019 έκαναν το ίδιο λάθος. Τους αριστερόστροφους Βάλτερ-Μπόργιανς και Εσκεν ψήφισαν το 53,6% των 425.600 μελών του κόμματος, ενώ τους κεντρώους Σολτς και Γκάιβιτς το 45,3%. Το 2021 όμως οι Γερμανοί φαίνεται να αναζητούν κάποιον που θα εγγυηθεί μια ομαλή μετάβαση στη νέα εποχή. Εκείνον που δεν διστάζει να φωτογραφιστεί κάνοντας τη χαρακτηριστική μερκελική χειρονομία προκειμένου να εκπέμψει το σήμα πως θα συνεχίσει το έργο τής πιο αποδεκτής πολιτικού της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας, παρότι η τελευταία ανήκει σε διαφορετικό στρατόπεδο.

ΟΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ. Το δεύτερο δίδαγμα για την εγχώρια σοσιαλδημοκρατία αφορά τη σαφήνεια των μηνυμάτων. Ο Σολτς τασσόταν υπέρ της παραμονής στον Μεγάλο Συνασπισμό την εποχή που η πλειονότητα των συντρόφων του επιθυμούσε την αποχώρηση για χάρη της ιδεολογικής καθαρότητας. Παρουσίαζε, με άλλα λόγια, ευκρινώς την εικόνα του κυβερνητικού κόμματος, όχι του κόμματος διαμαρτυρίας.

Η στρατηγική του κεντρώου αντίβαρου σε μια κυβέρνηση συνεργασίας έχει πιθανότητες, λένε ορισμένοι πολιτικοί αναλυτές, να δώσει διέξοδο στους ψηφοφόρους που επιθυμούν σταθερότητα αλλά δεν πείθονται 100% από κανέναν εκπρόσωπο του ελληνικού δικομματισμού. Ενδεχομένως θα διευκόλυνε και τον επαναπατρισμό όσων άφησαν την Κεντροαριστερά. Το αφήγημα της αυτονομίας ακούγεται ευχάριστα στα αφτιά των ήδη προσηλυτισμένων, δεν λέει ωστόσο τίποτα στους προβληματισμένους. Οι συνεργασίες δεν αλλοιώνουν εξάλλου τους κομματικούς χαρακτήρες εφόσον γίνονται επί τη βάσει αρχών και προγραμμάτων.  Η μελέτη της πορείας του γερμανικού αδελφού κόμματος προς τις εκλογές της 26ης Σεπτεμβρίου είναι χρήσιμη για την εγχώρια Κεντροαριστερά. Θα τη βοηθούσε να μάθει πως δεν αρκεί να δίνεις στον κομματικό λαό ό,τι θέλει. Για να αποκτήσεις ξανά υπολογίσιμη πολιτική δύναμη χρειάζεται να δώσεις σε πολύ περισσότερους ό,τι θέλουν.